Mỹ đối mặt thách thức quân sự chưa từng có khi Iran bắn hạ F-15 và A-10
Đến tối 4.4 theo giờ Việt Nam, số phận của phi công điều khiển máy bay tiêm kích F-15 của Mỹ vẫn chưa được làm rõ, trong bối cảnh Iran đang ra sức truy lùng. Sự việc này được đánh giá là chưa từng xảy ra với không quân Mỹ trong hơn 20 năm qua, kể từ khi chiếc A-10 Thunderbolt II bị bắn hạ trong cuộc chiến Iraq năm 2003.
Diễn biến căng thẳng trong 24 giờ
Trước đó, vào chiều tối 3.4, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố bắn rơi một máy bay tiêm kích tàng hình F-35 của Mỹ, nhưng sau khi xác minh, chiến đấu cơ bị bắn hạ thực chất là dòng F-15. Chiếc F-15 này được điều khiển bởi hai thành viên phi hành đoàn. Trong đó, người phụ trách điều khiển vũ khí đã được giải cứu thành công, còn phi công trực tiếp điều khiển máy bay thì mất tích, với nguy cơ cao bị Iran bắt làm tù bân nếu tìm thấy.
Tiếp theo, Iran cũng đã bắn trúng hai trực thăng UH-60 Blackhawk tham gia tìm kiếm và cứu nạn thành viên phi hành đoàn của chiếc F-15. Một số binh sĩ trên hai trực thăng này bị thương nhẹ, nhưng tất cả đều an toàn.
Đến rạng sáng 4.4, một chiếc máy bay cường kích A-10 Thunderbolt II của Mỹ đã bị Iran bắn trúng. May mắn thay, phi công đã kịp thời điều khiển chiếc A-10 ra khỏi lãnh thổ Iran, sau đó nhảy dù và được giải cứu. Quân đội Iran tuyên bố chiếc máy bay này rơi xuống vịnh Ba Tư sau khi bị hệ thống phòng không của nước này bắn ở gần eo biển Hormuz.
Phân tích và đánh giá từ chuyên gia
Ông Behnam Ben Taleblu, Giám đốc cấp cao chương trình Iran tại Quỹ bảo vệ dân chủ – một tổ chức tư vấn chính sách ở Washington, Mỹ, nhận định rằng nhiều khả năng phía Iran đã sử dụng tên lửa đối không vác vai để bắn hạ chiếc F-15. Ông giải thích rằng trong tác chiến, chiến đấu cơ có thể phải bay ở độ cao rất thấp, làm tăng tính dễ bị tổn thương.
Theo The Washington Post, chuẩn tướng không quân về hưu Houston Cantwell của Mỹ cho biết, việc chiếc F-15 bị bắn hạ là sự kiện hiếm hoi, nhấn mạnh rằng lần cuối cùng một chiến đấu cơ Mỹ bị bắn hạ trong chiến đấu là vào năm 2003. Điều này làm nổi bật mức độ nghiêm trọng của tình hình hiện tại.
Bối cảnh quân sự và thách thức ngoại giao
Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã công bố rằng quân đội nước này đã tiến hành hơn 13.000 lượt không kích trong cuộc tấn công Iran từ ngày 28.2, đánh trúng 12.300 mục tiêu. Mỹ từng tự tin rằng đã vô hiệu hóa hoàn toàn hệ thống phòng không của Iran, với Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth tuyên bố hệ thống này bị phá hủy đến mức Mỹ có thể triển khai máy bay ném bom B-52 dễ dàng tấn công lãnh thổ Iran.
Tuy nhiên, việc F-15 bị bắn hạ đã trở thành lời cảnh báo rõ ràng cho không quân Mỹ trong cuộc chiến chưa hạ nhiệt ở Iran, đặc biệt khi cựu Tổng thống Donald Trump từng đe dọa sẽ sử dụng không quân để đưa đối phương "về thời kỳ đồ đá".
Điểm nghẽn chiến lược tại eo biển Hormuz
Một thách thức khác trong cuộc chiến là eo biển Hormuz, nơi Iran đang phong tỏa để gây áp lực với Mỹ. Để mở cửa eo biển này, Mỹ nhiều khả năng sẽ phải sử dụng sức mạnh quân sự. Trong kịch bản đó, máy bay cường kích A-10 Thunderbolt II đóng vai trò quan trọng để triệt hạ các ổ tấn công di động mà Iran có thể triển khai ở vùng núi dọc eo biển Hormuz.
Theo The New York Times, từ ngày 1.4, Lầu Năm Góc đang điều động thêm 18 chiếc A-10 để gia nhập 12 chiếc hiện có ở Trung Đông, nhằm đảm bảo các phi vụ liên tục và thiết lập một chuỗi tiêu diệt chặt chẽ. Song song đó, Mỹ cũng tăng cường lớp phòng thủ với trực thăng vũ trang để chống lại tàu tấn công nhanh và tàu không người lái của Iran.
Tuy nhiên, với việc hai chiến đấu cơ bị bắn hạ và hai máy bay trực thăng bị tấn công chỉ trong một ngày, các toan tính chiến lược của Washington đang gặp phải thách thức lớn, làm phức tạp hóa tình hình quân sự và ngoại giao trong khu vực.
