Mỹ Cân Nhắc Chiến Dịch Đặc Nhiệm Thu Giữ Kho Uranium Làm Giàu Cao Của Iran
Chính quyền của Tổng thống Donald Trump được cho là đang xem xét khả năng triển khai lực lượng đặc nhiệm vào Iran nhằm kiểm soát kho uranium làm giàu cao (HEU) của nước này. Lượng vật liệu hạt nhân này, theo các chuyên gia, có thể dùng để chế tạo ít nhất 10 đầu đạn hạt nhân, tạo nên mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh khu vực và toàn cầu.
Kho Dự Trữ Uranium: Mối Đe Dọa Hạt Nhân Lớn
Kho dự trữ uranium làm giàu cao của Iran, ước tính khoảng 440 kg, được Mỹ coi là một mối đe dọa hạt nhân lớn vì có thể tương đối dễ dàng chuyển đổi thành uranium cấp độ vũ khí. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã nhấn mạnh với Quốc hội rằng cuối cùng “sẽ phải có người đến đó để lấy số vật liệu này”, phản ánh mối quan ngại sâu sắc từ Washington.
Theo thông tin từ Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi, khoảng 200 kg HEU của Iran được lưu trữ trong các đường hầm sâu tại khu phức hợp hạt nhân gần thành phố Isfahan. Phần còn lại được đặt tại cơ sở hạt nhân Natanz, nơi Iran đã xây dựng một cơ sở mới kiên cố và chôn sâu dưới lòng đất, được các nhà phân tích phương Tây gọi là Pickaxe Mountain.
Chiến Dịch Thu Giữ: Rủi Ro Cao Và Phức Tạp
Các chuyên gia nhận định rằng việc đưa lực lượng đặc nhiệm vào Iran để thu giữ vật liệu hạt nhân sẽ cực kỳ rủi ro và phức tạp. Lực lượng đặc nhiệm Mỹ và Israel từ lâu đã được huấn luyện cho các nhiệm vụ thu hồi vật liệu hạt nhân từ môi trường thù địch, và Mỹ đã phát triển thiết bị chuyên dụng như Cơ sở Uranium Di động để chứa và loại bỏ HEU.
Tuy nhiên, việc triển khai chiến dịch này đòi hỏi các hoạt động trên bộ quy mô lớn tại ít nhất hai địa điểm nằm sâu trong nội địa Iran. Jeffrey Lewis, chuyên gia về phổ biến vũ khí hạt nhân tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Middlebury, cho biết: “Điều đó sẽ rất khó khăn. Nó cần bảo vệ cẩn mật, lại lớn và cồng kềnh, vì vậy người ta không thể chỉ đơn giản là đi vào và lấy nó đi”. Ông cũng đặt câu hỏi về tính khả thi của việc sử dụng máy bay vận tải quân sự hoặc phá hủy tại chỗ, coi các lựa chọn này là “viển vông”.
Phản Ứng Từ Washington Và Chỉ Trích
Khi được hỏi về vấn đề này, Tổng thống Donald Trump thừa nhận chiến dịch thu giữ uranium rất khó thực hiện và chưa phải là kế hoạch trước mắt. Ông nói Mỹ sẽ chỉ xem xét đưa quân vào khi lực lượng phòng thủ của Iran bị suy yếu đáng kể: “Tại một thời điểm nào đó có thể chúng tôi sẽ làm vậy. Nhưng không phải lúc này”.
Trong khi đó, một số nghị sĩ Mỹ và giới chuyên gia đã chỉ trích chính quyền vì thiếu kế hoạch rõ ràng để xử lý kho uranium trước khi phát động chiến dịch quân sự. Nghị sĩ Dân chủ Bill Foster bày tỏ sự kinh ngạc khi không nghe thấy bất kỳ kế hoạch cụ thể nào về việc giải quyết năng lực hạt nhân của Iran. Matthew Bunn, nhà phân tích chính sách hạt nhân tại Đại học Harvard, nhận định: “Rõ ràng, cần phải làm điều gì đó để giải quyết kho dự trữ HEU đó – đó là yếu tố quan trọng nhất của khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân tiềm tàng ở Iran”.
Nguy Cơ Chạy Đua Chế Tạo Bom Và Giải Pháp
Những người chỉ trích cũng cảnh báo về nguy cơ chạy đua chế tạo bom nếu kho uranium không được xử lý kịp thời. Việc làm giàu thêm uranium, biến nó thành kim loại vũ khí và chế tạo thiết bị nổ có thể được thực hiện trong vài tháng về mặt lý thuyết, nhưng làm điều đó mà không bị phát hiện sẽ cực kỳ khó khăn.
Matthew Bunn đề xuất giải pháp tốt nhất là đạt được một thỏa thuận hậu chiến để pha loãng hoặc vận chuyển uranium ra khỏi Iran – điều từng được thảo luận trong các cuộc đàm phán Mỹ-Iran do Oman làm trung gian. Tuy nhiên, việc thực hiện mà không có sự đồng ý của Iran sẽ gặp nhiều vấn đề phức tạp.
Hiện tại, Mỹ và Israel dường như đang dựa vào chiến lược giám sát chặt chẽ các địa điểm chứa uranium để đảm bảo chúng không bị di dời, trong khi tìm kiếm giải pháp dài hạn hơn. Meir Javedanfar, chuyên gia về Iran tại Đại học Reichman ở Israel, nhận xét: “Chừng nào nó còn ở Iran, nếu bất cứ ai đến gần nó, họ sẽ bị giết. Đó là chiến lược hiện tại”, đồng thời thừa nhận chiến lược này không hoàn hảo và vẫn tiềm ẩn rủi ro.
