Lãnh tụ Iran tuyên bố giai đoạn mới quản lý eo biển Hormuz giữa căng thẳng leo thang
Trong một tuyên bố công bố ngày 9/4, lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã nhấn mạnh rằng việc quản lý eo biển Hormuz chắc chắn sẽ bước sang một giai đoạn mới. Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran vừa có hiệu lực, đồng thời các cuộc đàm phán trực tiếp dự kiến khởi động tại Pakistan vào ngày 10/4.
Các tuyên bố cứng rắn và cảnh báo từ Iran
Ông Khamenei khẳng định Iran sẽ buộc bên tấn công phải chịu trách nhiệm đầy đủ đối với mọi thiệt hại do chiến tranh gây ra, bao gồm cơ sở hạ tầng và giá máu của các liệt sĩ. Ông cũng đưa ra cảnh báo cứng rắn, cho biết tay chúng tôi đang đặt trên cò súng, và bất kỳ sai lầm nào từ phía đối thủ cũng sẽ phải đối mặt với phản ứng mang tính quyết định. Lãnh tụ Iran nhấn mạnh giai đoạn hiện tại là sự tiếp nối con đường của cha ông, cố lãnh tụ Ali Khamenei, người thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ và Israel vào ngày 28/2.
Phản ứng từ Mỹ và tranh cãi về thu phí eo biển
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên tiếng chỉ trích Iran trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, cho rằng Tehran làm rất tệ trong việc cho phép dầu mỏ đi qua eo biển Hormuz. Ông Trump cảnh báo Iran không được thu phí quá cảnh và nhấn mạnh dòng chảy dầu mỏ sẽ được khơi thông dù có hay không có sự hợp tác của Iran. Trước đó, nhà lãnh đạo Mỹ từng đề cập khả năng thành lập một liên doanh giữa Washington và Tehran nhằm thu phí tất cả tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, như một giải pháp đảm bảo an ninh.
Tình hình quân sự và ngoại giao phức tạp
Trong khi đó, tình hình tại Lebanon vẫn căng thẳng khi Israel tuyên bố thực hiện đợt không kích lớn nhất vào ngày 8/4, nhắm mục tiêu hơn 100 cơ sở liên quan đến lực lượng Hezbollah. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu muốn đàm phán trực tiếp với Lebanon về giải giáp Hezbollah, nhưng Lebanon phản đối với tuyên bố không đàm phán dưới làn đạn. Chiến dịch tấn công của Israel trở thành nút thắt lớn trong lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran.
Về phía Iran, Ngoại trưởng Abbas Araghchi tố cáo Thủ tướng Netanyahu đang tìm cách trì hoãn thỏa thuận ngừng bắn vì sợ nguy cơ bị truy tố và ngồi tù. Ông cũng kêu gọi Tổng thống Trump không tự phá hủy nền kinh tế Mỹ bằng cách để Netanyahu làm suy yếu các nỗ lực ngoại giao.
Diễn biến trên eo biển Hormuz và các cuộc đàm phán sắp tới
Theo thông tin mới nhất, lần đầu tiên kể từ khi lệnh ngừng bắn được thiết lập, hai tàu chở dầu không mang quốc tịch Iran đã được ghi nhận đi qua eo biển Hormuz, nâng tổng số lên 8 tàu. Tuy nhiên, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển vẫn ở mức rất thấp. Iran cho phép tối đa 15 tàu qua eo biển Hormuz mỗi ngày theo thỏa thuận ngừng bắn, với việc di chuyển phụ thuộc vào sự chấp thuận của Tehran.
Phái đoàn Mỹ và Iran dự kiến gặp nhau tại Islamabad, Pakistan vào ngày 10/4 cho vòng đàm phán trực tiếp đầu tiên do Pakistan làm trung gian. Mục tiêu là hướng tới một thỏa thuận cuối cùng nhằm giải quyết mọi tranh chấp, nhưng Iran coi đây là sự tiếp diễn của xung đột dưới hình thức khác, với sự không tin tưởng đối với Mỹ.
Hậu quả của xung đột và triển vọng tương lai
Cuộc chiến bắt đầu từ ngày 28/2 đã khiến ít nhất 1.497 người thiệt mạng tại Lebanon và buộc khoảng 3,2 triệu người Iran phải rời bỏ nhà cửa. Giá dầu sau khi vượt 100 USD/thùng trong thời gian xung đột hiện đã hạ xuống khoảng 94 USD/thùng sau thông tin ngừng bắn, nhưng giới chuyên gia cảnh báo thị trường năng lượng đã rơi vào trạng thái thâm hụt cấu trúc khó có thể sớm đảo ngược.
Thỏa thuận ngừng bắn hai tuần mở ra hy vọng hạ nhiệt căng thẳng, nhưng các bất đồng cốt lõi vẫn còn nguyên, từ điều kiện kiểm soát eo biển Hormuz đến vai trò của các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực. Khoảng thời gian này giống như một cửa sổ hẹp cho ngoại giao, nhưng nếu không đạt được tiến triển rõ ràng, nó có thể trở thành bước đệm cho một vòng leo thang mới.
