Lãnh Tụ Tối Cao Iran Mojtaba Khamenei: Những Bí Ẩn Và Thách Thức Trước Bối Cảnh Khủng Hoảng
Sự lên ngôi của Mojtaba Khamenei với tư cách Lãnh tụ tối cao Iran đã thu hút sự chú ý toàn cầu, bởi ông vốn là một nhân vật kín tiếng và ít được biết đến trước khi nắm quyền. Đám đông tại Tehran đã hô vang khẩu hiệu ủng hộ, nhưng nhiều câu hỏi vẫn bao trùm về đường lối chính sách của ông trong cuộc khủng hoảng Trung Đông hiện nay.
Một Nhân Vật Bí Ẩn Trong Chính Trường Iran
Theo Guardian, Mojtaba Khamenei được coi là yếu tố mới khó lường, thậm chí bí ẩn, không chỉ đối với Washington mà còn với công chúng Iran. So với các tiền nhiệm như Ruhollah Khomeini và cha ông Ali Khamenei, ông Mojtaba có ít sự hiện diện công khai. Chỉ có một video duy nhất ghi lại cảnh ông phát biểu trước công chúng, và ông chưa từng có buổi phỏng vấn nào nêu rõ quan điểm chính trị.
Trong một bức điện ngoại giao năm 2007 của Mỹ, ông được mô tả như người âm thầm phía sau hậu trường, đóng vai trò cầu nối để tiếp cận cha mình. Tuy nhiên, với tư cách là người am hiểu nội bộ, ông đã giữ chức Phó chánh văn phòng lãnh tụ tối cao trong thập niên và được Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) lựa chọn để ứng cử trước Hội đồng Chuyên gia.
Những Trở Ngại Trên Con Đường Lên Ngôi
IRGC đã vượt qua nhiều trở ngại để đảm bảo Mojtaba Khamenei lên nắm quyền, bao gồm việc gạt bỏ các nỗ lực trì hoãn bổ nhiệm. Một số nhân vật như Ali Larijani từng cảnh báo về rủi ro khi đưa một lãnh đạo thiếu kinh nghiệm lên nắm quyền giữa thời chiến. Những người phản đối khác, như Ali Asghar Hejazi, đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Israel.
Ngoài ra, IRGC còn phải xử lý các hoài nghi về sức khỏe của ông Mojtaba, nguyên tắc "cha truyền con nối", và tiêu chuẩn tôn giáo. Cuộc oanh tạc vào khu dinh thự Lãnh đạo tối cao ngày 28/2 khiến ông mất đi nhiều người thân, làm dấy lên lo ngại về trạng thái thể chất và tinh thần của ông khi đảm nhận trọng trách quốc gia.
Về trình độ thần học, ông Mojtaba giữ phẩm hàm cấp Hojjat al-Islam, nhưng Hội đồng Chuyên gia đã nhanh chóng công nhận các chứng chỉ để ông được gọi bằng danh xưng "Ayatollah". Trở ngại lớn nhất là việc ông là con trai của lãnh đạo đời trước, điều này có thể mâu thuẫn với các giá trị cốt lõi của nền cộng hòa Iran.
Chiến Thắng Của Phe Đường Lối Cứng Rắn
Iran tự tin bác bỏ các lập luận phản đối, coi việc Mojtaba Khamenei nắm quyền như dấu hiệu của sự ổn định trong bối cảnh đối đầu với phương Tây. IRGC và các giáo sĩ theo đường lối cứng rắn nhấn mạnh sự cần thiết phải lấp đầy khoảng trống chính trị, đặc biệt khi Tổng thống Mỹ Donald Trump khăng khăng tham gia vào quá trình này.
Hiện tại, nhiều câu hỏi vẫn bỏ ngỏ về đường lối đối nội và đối ngoại của ông Mojtaba. Cha ông, Ali Khamenei, đã biến vai trò Lãnh tụ tối cao thành động lực chính phủ và trao cho IRGC quyền kiểm soát rộng rãi nền kinh tế Iran. Do đó, hợp tác kinh tế với Mỹ có thể không nằm trong lựa chọn của ông Mojtaba, thay vào đó là tăng cường quan hệ với Trung Quốc và Nga.
Một trong những bài kiểm tra đầu tiên là liệu ông có gia hạn sắc lệnh cấm sở hữu vũ khí hạt nhân hay không, và ông sẽ đưa ra điều kiện gì để đàm phán với Mỹ hoặc các nước láng giềng vùng Vịnh. Ezzatollah Zarghami, cựu Bộ trưởng văn hóa, chia sẻ rằng ông Mojtaba ủng hộ đối thoại và khiêm tốn trong mối quan hệ cá nhân.
Nhìn chung, sự lên ngôi của Mojtaba Khamenei đánh dấu một bước ngoặt trong chính trường Iran, với những thách thức và cơ hội mới trong bối cảnh khủng hoảng Trung Đông đang diễn biến phức tạp.
