Kịch bản tấn công xuyên biên giới của lực lượng người Kurd gốc Iran gây chú ý quốc tế
Những kịch bản về khả năng các lực lượng người Kurd gốc Iran, hiện đang đóng quân tại Iraq, mở các cuộc tấn công vượt biên vào lãnh thổ Iran đang thu hút sự chú ý đáng kể từ cộng đồng quốc tế. Sự chú ý này gia tăng mạnh mẽ sau khi cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ quan điểm rằng "sẽ rất tuyệt" nếu điều đó xảy ra. Một cuộc nổi dậy từ phía người Kurd có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho Iran, đặc biệt trong bối cảnh nước này đang phải đối mặt với các chiến dịch trên không từ Mỹ và Israel.
Liên lạc bí mật và kế hoạch tấn công
Theo thông tin từ Reuters, các tổ chức dân quân đã yêu cầu quân đội Mỹ cố vấn về phương pháp và khả năng tấn công vào lực lượng an ninh Iran. Hai nguồn tin từ người Kurd gốc Iran tiết lộ rằng quân đội Israel đã duy trì liên lạc với các tổ chức nổi dậy người Kurd tại vùng bán tự trị Kurdistan ở Iraq trong khoảng một năm qua. Một nguồn tin từ Israel xác nhận rằng các liên lạc này đã được tổ chức "trong thời gian dài". Tất cả các nguồn tin này đều yêu cầu giữ kín danh tính, và chính phủ cùng quân đội Israel chưa đưa ra phản hồi chính thức.
Ba nguồn tin cho biết mục tiêu ban đầu của các phe phái dân tộc Kurd là nhằm thâu tóm lãnh thổ Iran ven biên giới. Một nguồn tin người Kurd cụ thể hóa rằng họ có mục tiêu kiểm soát các thị trấn Oshnavieh và Piranshahr, cùng một số khu vực khác. Hàng nghìn tay súng được cho là đã tập trung trên biên giới phía lãnh thổ Iraq và đang chuẩn bị để tổ chức tấn công trong vòng một tuần tới, mặc dù Reuters chưa thể xác minh thông tin này một cách độc lập.
Lực lượng và hỗ trợ từ bên ngoài
Các ước tính ban đầu chỉ ra rằng lực lượng dân quân có tổng số thành viên khoảng từ 5.000 đến 8.000 người, chủ yếu được trang bị vũ khí hạng nhẹ. Mặc dù họ có thể không đủ hỏa lực để giành quyền tự trị hoàn toàn, nhưng với sự hậu thuẫn từ Mỹ và Israel, họ vẫn có khả năng gây rối loạn đáng kể trên biên giới. Nguồn tin từ Israel cho hay quân đội nước này không kỳ vọng lực lượng này có thể lật đổ chính phủ Iran, nhưng tin rằng việc hậu thuẫn sẽ giúp bào mòn khả năng kiểm soát khu vực của chính phủ Iran và đánh lạc hướng Đoàn Vệ bình Cách mạng Iran (IRGC).
Vào cuối tháng 2/2026, năm tổ chức bất đồng chính kiến lâu năm tại Iran đã tuyên bố thành lập liên minh, bao gồm Đảng Cuộc sống Tự do Kurdistan (PJAK), Đảng Dân chủ Nhân dân Iran Kurdistan (PDKI), và Đảng Tự do Kurdistan (PAK). Các tổ chức này từng thực hiện nổi dậy và tập trung lực lượng tại Iraq, nhưng hiện chưa rõ họ có nhận được sự ủng hộ từ các tổ chức người Iraq dân tộc Kurd hay không.
Thách thức và phản ứng từ các bên liên quan
Tầng lớp lãnh đạo Kurdistan tại Iraq đã công khai khẳng định không có kế hoạch điều động lực lượng can thiệp vào Iran, bất chấp áp lực từ bên ngoài. Nguồn tin từ Israel cảnh báo rằng người Kurd gốc Iraq đã có dấu hiệu phản kháng, và nếu không có sự ủng hộ của họ, nhóm người Kurd gốc Iran sẽ rất khó huy động lực lượng. Việc ông Trump không rõ ràng về thời gian xung đột cũng gây ra nhiều do dự từ các tổ chức.
Ba nguồn tin tiết lộ rằng người Kurd tại Iran đã cung cấp thông tin tình báo về vị trí các mục tiêu tấn công trên biên giới cho quân đội Israel và Mỹ. Nhà phân tích người Israel Jonathan Spyer nhận định quân đội Israel đang tìm "mọi cách có thể để tiêu diệt chế độ cầm quyền tại Iran". Tuy nhiên, chuyên gia về Iran Danny Citrinowicz, cựu sĩ quan tình báo Israel, cho rằng kế hoạch nổi dậy không nhận được nhiều sự ủng hộ từ người Iraq và người Iran dân tộc Kurd, và việc ủng hộ có thể phản tác dụng cho Mỹ và Israel.
Quan hệ hợp tác và lo ngại về phản bội
Quân đội Israel đã duy trì quan hệ quân sự, tình báo và kinh doanh với các tổ chức người Kurd từ những năm 1960, coi họ là lực lượng vùng đệm giữa Israel và kẻ thù chung. Hai nguồn tin người Kurd cho biết các phe phái phối hợp với Mỹ chặt chẽ hơn so với Israel, nhưng mọi kế hoạch tấn công xuyên biên giới đều cần hỗ trợ bằng không quân từ cả hai nước. Các tổ chức chưa được viện trợ vũ khí và có thể yêu cầu hỗ trợ hệ thống phòng không, máy bay không người lái, vũ khí cỡ nhỏ và pháo binh.
Một nguồn tin người Iran dân tộc Kurd nhận định các lãnh đạo người Kurd lo ngại về khả năng bị "phản bội" tương tự như các tổ chức người Kurd tại Syria, sau khi những tổ chức này bị buộc nhượng bộ lãnh thổ dù từng là đối tác chính của Mỹ. Các lãnh đạo đã yêu cầu Mỹ đưa ra đảm bảo, nhưng nội dung chi tiết chưa được tiết lộ. Theo nguồn tin từ người Kurd gốc Iran, các phe phái đều có mục tiêu thiết lập khu vực bán tự trị trên lãnh thổ Iran, tương tự như tại Iraq.
