Iran Trước Bờ Vực Chiến Tranh: Người Dân Hoang Mang, Kinh Tế Khủng Hoảng
Bầu không khí căng thẳng bao trùm Iran khi quân đội Israel thông báo còi báo động đã vang lên khắp cả nước, yêu cầu người dân tìm nơi trú ẩn an toàn. Động thái này diễn ra giữa lúc Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz tuyên bố tình trạng khẩn cấp và khẳng định quân đội nước này đã tiến hành đòn tấn công phủ đầu vào Iran. Ông Katz nhấn mạnh: "Cuộc tấn công nhằm loại bỏ các mối đe dọa trực tiếp đối với Nhà nước Israel".
Hoảng Loạn Và Chuẩn Bị Trong Dân Chúng
Tại Tehran và nhiều thành phố khác, người dân Iran đang ráo riết tích trữ nhu yếu phẩm, chuẩn bị đồ dùng khẩn cấp giữa bối cảnh giá cả leo thang và mối đe dọa chiến sự gia tăng. Một cư dân 28 tuổi ở thủ đô, yêu cầu giấu tên, chia sẻ với Aljazeera: "Vài ngày trước, tôi đã mua một viên pin dự phòng để sạc các thiết bị điện tử. Giờ tôi đang tìm một chiếc đài radio sóng ngắn để có thể nghe tin tức nếu nhà nước ngắt Internet và cơ sở hạ tầng điện bị ném bom".
Sự chuẩn bị này không phải không có cơ sở. Chính quyền Iran từng cắt Internet diện rộng trong cuộc chiến 12 ngày với Israel vào tháng 6 năm ngoái, và tiếp tục thực hiện đợt ngắt kết nối hoàn toàn kéo dài 20 ngày kỷ lục hồi tháng 1, ảnh hưởng đến khoảng 92 triệu người. Hàng loạt quốc gia châu Âu và châu Á đã yêu cầu công dân rời khỏi Iran ngay lập tức, làm dấy lên nỗi lo về một cuộc tấn công từ bên ngoài.
Kinh Tế Suy Sụp Dưới Áp Lực Trừng Phạt
Tình trạng giá cả thực phẩm tăng mạnh do lạm phát gia tăng đã bủa vây đất nước trong hơn một thập kỷ, hệ quả từ sự kết hợp giữa quản lý yếu kém kéo dài tại địa phương cùng các lệnh trừng phạt của Mỹ và Liên Hợp Quốc. Theo các báo cáo riêng biệt của Trung tâm Thống kê Iran và Ngân hàng Trung ương Iran công bố hôm 26/2, lạm phát hiện đã tăng vọt lên trên 60%.
Trung tâm Thống kê xác định lạm phát hàng năm trong tháng Bahman của Iran, kết thúc vào ngày 19/2, là 68,1%, trong khi Ngân hàng Trung ương cho biết con số này là 62,2%. Khi mối đe dọa chiến tranh gia tăng, không phải tất cả người dân Iran đều có khả năng tích trữ thực phẩm, bởi giá thực phẩm tăng mạnh nhất với mức 105%. Cụ thể:
- Giá dầu ăn tăng hơn gấp ba (207%)
- Bánh mì tăng hơn gấp đôi (142%)
- Thịt đỏ tăng 117%
Ngày 26/2, đồng nội tệ rial của Iran đứng ở mức khoảng 1,66 triệu rial đổi 1 USD, gần mức thấp kỷ lục, phản ánh sự bất ổn kinh tế trầm trọng.
Ngoại Giao Và Áp Lực Quân Sự
Theo Financial Times (FT), Iran đang cân nhắc sử dụng "mỏ vàng thương mại" tiềm năng - bao gồm các dự án dầu mỏ, khí đốt và khai thác khoáng sản - để thu hút Tổng thống Mỹ Donald Trump trong bối cảnh đàm phán hạt nhân bế tắc. Iran sở hữu trữ lượng dầu lớn thứ 3 và khí đốt thứ 2 thế giới, nhưng các lệnh trừng phạt đã hạn chế khả năng khai thác.
Một nguồn tin cho biết: "Iran đang xem Venezuela như một trường hợp điển hình", ám chỉ việc ông Trump thúc đẩy các doanh nghiệp Mỹ giành hợp đồng dầu mỏ tại quốc gia Mỹ Latinh ngay sau khi lực lượng Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro hồi tháng trước. Ngoài ra, Tehran cũng có kế hoạch pha loãng uranium để đổi lấy việc dỡ bỏ trừng phạt, theo thông tin từ Aljazeera.
Tuy nhiên, ông Elyas Hazrati, người đứng đầu Hội đồng Thông tin Chính phủ, khẳng định Iran tiếp tục làm giàu uranium phục vụ nhu cầu trong nước và kiên quyết từ chối thảo luận về chương trình tên lửa. Các cuộc thảo luận kỹ thuật sâu hơn sẽ được tổ chức vào tuần tới tại Vienna, với sự tham gia của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
Nỗ Lực Hạ Nhiệt Căng Thẳng
Trong nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng Trung Đông, ngày 27/2, Ngoại trưởng Iraq Fuad Hussein và người đồng cấp Iran Abbas Araghchi đã điện đàm, khẳng định đối thoại là giải pháp tối ưu. Hai bên nhấn mạnh mục tiêu ngăn chặn leo thang chiến tranh, quyết tâm duy trì ổn định khu vực.
Tehran đang đứng trước một bài toán đầy thử thách: vừa bảo vệ được những giá trị cốt lõi của quốc gia, vừa mở ra cánh cửa hy vọng cho nền kinh tế vốn đã chịu nhiều tổn thương. Giữa những mốc thời gian đang đếm ngược, mỗi bước đi ngoại giao lúc này không chỉ đơn thuần là những toan tính trên bàn nghị sự, mà còn mang theo mong mỏi của hàng triệu người dân về một sự ổn định bền vững.
