Iran Đưa Ra Tối Hậu Thư Cho Các Nước Arab Và Châu Âu Tại Eo Biển Hormuz
Trong bối cảnh xung đột Trung Đông leo thang và tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng nhất thế giới rơi vào tình trạng tê liệt, Iran vừa đưa ra một tối hậu thư gây chấn động đối với các quốc gia Arab và châu Âu. Theo đó, Tehran tuyên bố chỉ cho phép tàu thuyền từ các nước này được tự do đi lại qua Eo biển Hormuz nếu họ trục xuất đại sứ Mỹ và Israel, đồng thời cắt đứt quan hệ ngoại giao với hai quốc gia này.
Tuyên bố này được Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đưa ra vào ngày 9/3, ngay lập tức làm dấy lên những lo ngại mới về an ninh hàng hải và nguồn cung năng lượng toàn cầu. Eo biển Hormuz, với chiều rộng chỉ vài chục km, là nơi vận chuyển gần 20% lượng dầu mỏ của thế giới mỗi ngày, khiến bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều có thể gây ra những cú sốc nghiêm trọng cho thị trường quốc tế.
Điều Kiện Ngoại Giao Và Phản Ứng Từ Các Bên
Iran cáo buộc Mỹ và Israel đang tiến hành các chiến dịch quân sự chống lại Tehran, dẫn đến việc đưa ra điều kiện cứng rắn này. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Majid Takht-Ravanchi cho biết Tehran chỉ đặt ra một điều kiện duy nhất để chấm dứt các hành động thù địch: Mỹ và Israel phải “ngừng mọi hành động gây hấn”. Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có quốc gia Arab hay châu Âu nào lên tiếng phản hồi chính thức đối với đề nghị của Iran.
Phần lớn các nước trong hai khu vực này đều là đồng minh hoặc đối tác chiến lược của Washington, khiến khả năng đáp ứng điều kiện mà Iran đưa ra gần như không khả thi. Trong khi đó, một số cường quốc quốc tế như Nga, Trung Quốc và Pháp đã bắt đầu can thiệp ngoại giao nhằm hạ nhiệt tình hình, kêu gọi các bên giảm leo thang và tìm kiếm giải pháp ngoại giao.
Nguy Cơ Phong Tỏa Bằng Thủy Lôi Và Tác Động Kinh Tế
Dù chịu nhiều tổn thất trong các cuộc tấn công gần đây, IRGC vẫn duy trì năng lực đáng kể để đe dọa hoạt động hàng hải tại Hormuz. Các chuyên gia quân sự cảnh báo rằng Iran đã xây dựng một hệ thống phòng thủ ven biển phức tạp trong nhiều thập kỷ, bao gồm thủy lôi, tên lửa chống hạm, tàu ngầm mini, xuồng cao tốc vũ trang và máy bay không người lái tấn công.
Nick Charles, chuyên gia an ninh hàng hải tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), nhận định Tehran đã phát triển một bộ công cụ quân sự “được thiết kế đặc biệt cho nhiệm vụ phong tỏa eo biển Hormuz”. Trong số các công cụ này, thủy lôi được xem là mối đe dọa lớn nhất, với khả năng khiến toàn bộ tuyến vận tải dầu mỏ bị tê liệt trong nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng.
Hiện tại, theo các nguồn tin hàng hải, hàng trăm tàu chở dầu và tàu container đang phải neo chờ ở hai đầu eo biển do nguy cơ an ninh gia tăng. Tình trạng đình trệ này đã góp phần đẩy giá dầu tăng mạnh trên thị trường quốc tế, khi hoạt động xuất khẩu dầu từ Trung Đông – khu vực sản xuất năng lượng lớn nhất thế giới – bị gián đoạn nghiêm trọng.
Thách Thức Đối Với Nỗ Lực Khôi Phục Hàng Hải
Một trong những câu hỏi lớn hiện nay là liệu Mỹ có đủ khả năng nhanh chóng khôi phục hoạt động hàng hải tại Hormuz nếu Iran quyết định phong tỏa eo biển bằng thủy lôi hay không. Các hoạt động rà phá thủy lôi hiện đại đòi hỏi các tàu chuyên dụng phải hoạt động trực tiếp trong khu vực nguy hiểm, nơi họ có thể trở thành mục tiêu của tên lửa chống hạm hoặc máy bay không người lái.
Năng lực rà phá thủy lôi của Mỹ tại Trung Đông hiện đã giảm đáng kể so với giai đoạn trước. Cuối năm 2025, Hải quân Mỹ đã loại biên bốn tàu rà phá thủy lôi lớp Avenger từng được triển khai tại Bahrain. Hiện nay, phần lớn nhiệm vụ này do ba tàu tác chiến ven bờ đảm nhiệm, nhưng chúng có lượng giãn nước nhỏ và dễ bị tổn thương khi hoạt động gần bờ biển Iran.
Trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, tương lai của eo biển chiến lược này vẫn là một trong những biến số nguy hiểm nhất đối với an ninh năng lượng thế giới. Các nhà phân tích cảnh báo rằng chỉ cần vài tuần gián đoạn tại Hormuz cũng đủ khiến giá dầu tăng vọt, đẩy chi phí vận tải, sản xuất và lạm phát toàn cầu lên cao, gây ra những tác động dây chuyền nghiêm trọng đến nền kinh tế toàn cầu.
