Iran quyết 'sống còn' với Mỹ: Chiến lược tái định hình khu vực giữa xung đột
Trong bối cảnh hứng chịu các đòn tấn công quân sự khốc liệt từ Mỹ và Israel suốt ba tuần qua, Iran vẫn kiên quyết không nhượng bộ, phát tín hiệu sẵn sàng kéo dài xung đột. Mục tiêu cuối cùng của Tehran là tái định hình trật tự khu vực theo hướng có lợi cho họ, thay vì chỉ đơn thuần tìm kiếm chiến thắng quân sự.
Tổn thất nặng nề nhưng không lùi bước
Iran đã phải đối mặt với những thiệt hại đáng kể, bao gồm việc mất mát các lãnh đạo cấp cao, cơ sở hạ tầng bị phá hủy, và khó khăn kinh tế gia tăng. Tuy nhiên, bất chấp lời kêu gọi "đầu hàng vô điều kiện" từ Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tehran vẫn yêu cầu một "hiện trạng" mới cho khu vực, đòi bồi thường chiến tranh và thay đổi trong liên minh giữa các quốc gia Arab vùng Vịnh với Mỹ.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nhấn mạnh: "Một thỏa thuận ngừng bắn chỉ hợp lý nếu đảm bảo chiến sự sẽ không tái diễn, thay vì tạo cơ hội cho đối phương khắc phục vấn đề rồi lại tấn công chúng tôi." Ông khẳng định Iran sẽ tiếp tục chiến đấu cho đến khi đối phương thực sự hối hận và các điều kiện chính trị - an ninh thích hợp được thiết lập.
Đòn bẩy từ eo biển Hormuz và chiến lược dài hạn
Ngoại trưởng Abbas Araghchi đề xuất một "giao thức mới" tại eo biển Hormuz sau xung đột, tính đến lợi ích của Iran và đảm bảo an toàn hàng hải trong những điều kiện cụ thể. Giới phân tích cho rằng Tehran có thể yêu cầu giải tỏa tài sản bị phong tỏa hoặc thu phí các quốc gia sử dụng eo biển này.
Sina Toossi, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Chính sách Quốc tế, giải thích: "Mục tiêu là chuyển hóa áp lực thành kết quả cho 'ngày mai'. Iran đang tìm kiếm một tương lai không còn bị cô lập, muốn trở thành một phần của trạng thái cân bằng khu vực mới, nơi sự ổn định của Tehran gắn liền với vùng Vịnh Ba Tư và nền kinh tế toàn cầu."
Chiến tranh bất đối xứng và sự sụp đổ của trật tự cũ
Dù Mỹ tuyên bố Iran đang thua cuộc về mặt quân sự, các chuyên gia nhận định Tehran không cần thiết phải thắng theo cách truyền thống. Narges Bajoghli, Phó giáo sư nghiên cứu Trung Đông tại Đại học Johns Hopkins, cho biết: "Toàn bộ chiến lược của Iran dựa trên chiến tranh bất đối xứng." Họ sử dụng các đòn bẩy như gián đoạn thương mại dầu mỏ để gây sức ép.
Phát ngôn viên quân đội Iran Amir Akraminia tuyên bố trật tự khu vực do Mỹ dẫn đầu trong năm thập niên đã "sụp đổ". Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đã chuẩn bị cho một cuộc chiến dài hơi, với kế hoạch dự phòng kích hoạt các đơn vị phi tập trung trong xung đột.
Phản ứng từ các quốc gia vùng Vịnh và tương lai bất định
Dù vậy, chiến lược của Iran vẫn đối mặt với thách thức khi hầu hết nước láng giềng Arab vẫn đứng ngoài cuộc. Anwar Gargash, cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE, nhận định: "Trong khu vực Vịnh Ba Tư, Iran đang được xem là mối đe dọa chính, và điều này sẽ không thay đổi trong nhiều thập niên tới." UAE sẵn sàng tham gia liên minh mở lại eo biển Hormuz và có thể xích lại gần Israel hơn sau xung đột.
Kết luận, ông Toossi nhấn mạnh: "Iran không cần thắng cuộc chiến này bằng quân sự. Họ cần đảm bảo việc tiếp tục xung đột sẽ gây tổn thất quá lớn cho tất cả, từ đó buộc đối phương nhượng bộ và khôi phục khả năng răn đe." Tương lai của khu vực vẫn còn nhiều bất ổn, với Iran kiên định theo đuổi mục tiêu tái định hình trật tự theo hướng có lợi cho mình.
