Iran Thành Lập Hội Đồng Lãnh Đạo Lâm Thời Sau Khi Lãnh Tụ Tối Cao Ali Khamenei Qua Đời
Ngày 1 tháng 3, Thư ký Hội đồng An ninh tối cao Iran Ali Larijani đã công bố thông tin quan trọng: nước này đang tiến hành thành lập một hội đồng lãnh đạo lâm thời để tạm thời thay thế cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, theo hãng thông tấn AFP. Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh Iran vừa xác nhận sự ra đi của vị lãnh đạo tối cao và tuyên bố quốc tang kéo dài 40 ngày cùng với 7 ngày nghỉ lễ.
Thành Phần Và Trách Nhiệm Của Hội Đồng Lãnh Đạo Lâm Thời
Ông Ali Larijani, cố vấn của cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, cho biết trên truyền hình: "Một hội đồng lãnh đạo lâm thời sẽ sớm được thành lập. Tổng thống, lãnh đạo tư pháp và một luật gia từ Hội đồng Giám hộ sẽ đảm nhận trách nhiệm của lãnh tụ tối cao cho đến khi bầu ra lãnh đạo kế tiếp." Điều này nhấn mạnh sự chuyển giao quyền lực tạm thời trong giai đoạn quan trọng của Iran.
Lãnh đạo tư pháp Iran hiện nay là ông Mohseni Ejehi, người nhậm chức từ năm 2021. Theo AP, ông Ejehi được mô tả là một luật gia bảo thủ và từng là công tố viên nghiêm khắc, nổi tiếng với lòng trung thành đối với ông Khamenei. Sự tham gia của ông vào hội đồng lãnh đạo lâm thời phản ánh vai trò then chốt của hệ thống tư pháp trong cơ cấu quyền lực Iran.
Vai Trò Của Hội Đồng Giám Hộ Và Quy Trình Kế Nhiệm
Hội đồng Giám hộ, cơ quan quyền lực với 12 thành viên, đóng vai trò quan trọng trong việc xem xét ứng cử viên cho các chức vụ công và rà soát luật pháp. Thư ký của hội đồng này là ông Ahmad Jannati. Đáng chú ý, lãnh tụ tối cao bổ nhiệm 6 trong số 12 thành viên, trong khi 6 thành viên còn lại do lãnh đạo tư pháp đề cử và được quốc hội phê chuẩn.
Lãnh tụ tối cao tại Iran nắm giữ quyền lực tối thượng về chính trị, quân sự, tôn giáo và pháp lý, không phải là một chức danh nghi lễ hay tượng trưng. Theo hiến pháp Iran, đây là vị trí cao nhất trong hệ thống quyền lực, xếp trên cả tổng thống, như đài PBS đã báo cáo. Kể từ khi Nhà nước Cộng hòa Hồi giáo Iran được thành lập năm 1979, chỉ có hai người giữ chức vụ này: cha đẻ cách mạng Ruhollah Khomeini và ông Ali Khamenei.
Quá trình bầu chọn lãnh tụ tối cao mới sẽ do Hội đồng Chuyên gia, gồm 86 giáo sĩ Hồi giáo "đức hạnh và uyên bác" được công chúng bầu chọn với nhiệm kỳ 8 năm, thực hiện. Các thành viên hội đồng này sẽ triệu tập để bầu ra lãnh đạo mới, và quá trình có thể kéo dài trong một hoặc nhiều ngày, theo hãng thông tấn Anadolu.
Phản Ứng Và Bối Cảnh Chính Trị
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cũng đã lên tiếng trong ngày, khẳng định Iran đã chuẩn bị cho mọi tình huống, bao gồm cả con đường tương lai. Ông cáo buộc Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã vượt qua lằn ranh đỏ và sẽ phải đối mặt với hậu quả, phản ánh căng thẳng đang diễn ra trong khu vực.
Thực tế, lãnh tụ tối cao cũng có ảnh hưởng chi phối đến việc chọn người kế nhiệm, vì các ứng viên cho Hội đồng Chuyên gia hay quốc hội đều phải thông qua sự xét duyệt của Hội đồng Giám hộ. Điều này cho thấy sự phức tạp và tầm quan trọng của quá trình chuyển giao quyền lực tại Iran trong thời điểm hiện tại.
