Iran hé lộ kho tên lửa tối tân: Chiến lược ẩn giấu và năng lực thực tế
Trong bối cảnh giao tranh kéo dài tại Trung Đông, một bí ẩn lớn đang bao trùm kho vũ khí của Iran. Dù các đợt tập kích diễn ra gần như hàng ngày, phần lớn vũ khí được sử dụng vẫn là các dòng tên lửa tương đối cũ, trong khi nhiều hệ thống hiện đại được công bố từ trước vẫn chưa được ghi nhận tham chiến. Điều này làm dấy lên những câu hỏi sâu sắc về chiến lược sử dụng và năng lực thực tế của kho tên lửa tối tân này.
Những hệ thống chưa xuất trận: Qassem Basir và các mẫu tiên tiến
Một trong những ví dụ nổi bật là tên lửa Qassem Basir, được Bộ Quốc phòng Iran công bố vào tháng 5/2025. Được tuyên bố có khả năng tấn công mục tiêu "ở bất cứ đâu và bất cứ khi nào cần thiết", Qassem Basir mang đầu đạn 500 kg, có tính cơ động cao và được trang bị đầu dò quang học giai đoạn cuối, cùng năng lực chống gây nhiễu điện tử. Tuy nhiên, sau gần một tháng giao tranh với Israel và Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh, loại tên lửa này vẫn chưa được sử dụng.
Theo các nhà phân tích, Qassem Basir chỉ là một trong số nhiều hệ thống tên lửa tiên tiến của Iran chưa xuất hiện trong xung đột hiện nay. Jim Lamson, nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến Vũ khí James Martin, nhận định: "Tehran có thể đang giữ lại một số hệ thống mạnh nhất, dù số lượng các tên lửa mới này nhiều khả năng không lớn." Ngoài Qassem Basir, các dòng tên lửa như Etemad (phiên bản nâng cấp từ Emad) hay Fattah 2 (phát triển từ Fattah 1) cũng chưa được triển khai. Fattah 2 được Iran tuyên bố trang bị phương tiện lướt siêu vượt âm, giúp tăng khả năng xuyên thủng hệ thống phòng thủ, trong khi tên lửa tầm ngắn Raad 500 cũng chưa được ghi nhận sử dụng tại Vùng Vịnh.
Thực tế chiến trường: Từ tên lửa công nghệ thấp đến các hệ thống tiên tiến
Trên thực tế, các đợt tập kích ban đầu của Iran chủ yếu sử dụng các tên lửa công nghệ thấp hơn. Về sau, một số hệ thống tiên tiến hơn đã bắt đầu xuất hiện, như Sejjil sử dụng nhiên liệu rắn, Khorramshahr mang đầu đạn chùm nặng tới 2 tấn, hay Kheibar Shekan với đầu đạn khoảng 1 tấn. Tuy nhiên, số lượng tên lửa phóng đi có xu hướng giảm dần theo thời gian, và phần lớn các tên lửa tầm trung nhằm vào Israel cùng tầm ngắn nhắm tới các mục tiêu ở Vùng Vịnh đã bị đánh chặn.
Một số cuộc tấn công của Iran tới nay đã ghi nhận trúng mục tiêu, bao gồm vụ tập kích nhà máy lọc dầu tại Haifa, Israel, sử dụng hệ thống tên lửa mới được gọi là Nasrallah, và cuộc tấn công vào cơ sở khí tự nhiên hóa lỏng Ras Laffan tại Qatar. Đặc biệt, cuộc tấn công nhằm vào căn cứ quân sự chung Mỹ và Anh tại Diego Garcia đã gây chú ý khi hai tên lửa Khorramshahr hạng nặng được phóng với khoảng cách lên tới 4.000 km, vượt xa tầm bắn thông thường. Danny Citrinowicz, chuyên gia về Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia ở Tel Aviv, nhận định: "Đòn tấn công Diego Garcia gây bất ngờ, nhưng mang tính tín hiệu chính trị nhiều hơn. Về công nghệ, đây không phải là bước đột phá."
Ẩn số kho vũ khí: Tình trạng và khả năng phục hồi
Các hoạt động không kích của Mỹ và Israel đang tập trung vào việc phá hủy bệ phóng tên lửa tại Iran. Lực lượng Phòng vệ Israel cho biết khoảng 200 trong tổng số 470 bệ phóng đã bị phá hủy hoặc bị chôn vùi. Trong khi đó, Reuters dẫn nguồn tin tình báo Mỹ hôm 27/3 cho biết Washington mới chỉ có thể xác nhận chắc chắn đã phá hủy khoảng 1/3 kho tên lửa của Iran, với khoảng 1/3 khác nhiều khả năng đã bị hư hại, phá hủy hoặc bị chôn vùi trong các hầm ngầm.
Số tên lửa Iran còn lại vẫn chưa thể đánh giá chính xác, do quy mô kho dự trữ ban đầu không được công bố và nhiều vũ khí được lưu trữ trong hệ thống hầm ngầm phức tạp. Các nguồn thạo tin cho rằng, dù phần lớn tên lửa có thể đã bị phá hủy hoặc không thể tiếp cận, Iran vẫn còn số lượng đáng kể và có khả năng khôi phục một phần sau xung đột.
Chiến lược tính toán: Iran và Israel trong cuộc đua nguồn lực
Theo các chuyên gia, cả hai bên đang trong trạng thái tính toán nhằm làm suy giảm nguồn lực của đối phương. Iran có thể tránh sử dụng các tên lửa tốt nhất nếu nguy cơ bị đánh chặn cao bởi các hệ thống phòng thủ như Arrow hay David’s Sling của Israel. Ngược lại, Israel cũng cân nhắc việc sử dụng tên lửa đánh chặn do chi phí cao và nguồn dự trữ có hạn.
Giới phân tích cho rằng Iran vẫn còn hàng trăm tên lửa trong kho dự trữ, cho phép nước này duy trì các đợt tấn công với cường độ thấp nhưng kéo dài, ngay cả khi năng lực phóng bị suy giảm. Trong khi đó, hệ thống phòng không nhiều lớp của Israel tiếp tục đánh chặn phần lớn các mối đe dọa, song đi kèm chi phí lớn và áp lực lên nguồn cung tên lửa đánh chặn. Theo các chuyên gia, ngay cả những hệ thống hiệu quả cao cũng không thể đảm bảo bảo vệ tuyệt đối trong trường hợp xung đột kéo dài.
