Iran công bố bộ ba lãnh đạo chuyển tiếp sau khi Lãnh tụ Khamenei qua đời
Truyền hình nhà nước Iran ngày 1-3 đưa tin Tổng thống Masoud Pezeshkian cùng hai quan chức cấp cao khác sẽ đảm nhận vai trò lãnh đạo đất nước trong giai đoạn chuyển tiếp, sau khi Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei qua đời. Thông tin này được đưa ra trong bối cảnh Iran tuyên bố quốc tang 40 ngày để tưởng niệm vị lãnh tụ huyền thoại.
Bộ ba quyền lực giám sát quá trình chuyển tiếp
Ông Mohammad Mokhber - một trong các cố vấn thân cận của ông Khamenei - tiết lộ rằng chánh án Gholamhossein Mohseni Ejei và một quan chức khác từ hội đồng pháp lý của Iran sẽ cùng Tổng thống Pezeshkian hình thành bộ ba giám sát quá trình chuyển tiếp quyền lực. Sự sắp xếp này nhằm đảm bảo tính ổn định chính trị trong thời điểm nhạy cảm.
Vào ngày 28-2, tức rạng sáng 1-3 giờ Việt Nam, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố Lãnh tụ tối cao của Iran Ali Khamenei đã thiệt mạng sau cuộc tấn công quy mô chưa từng có của Mỹ và Israel. Các hãng thông tấn Tasnim và Fars của Iran sau đó đã xác nhận thông tin này, gây chấn động toàn cầu.
Cuộc đua kế nhiệm đầy căng thẳng
Hiện vẫn chưa có thông tin chính thức về việc ai sẽ là người kế nhiệm ông Ali Khamenei trong vai trò lãnh tụ tối cao. Theo quy định, việc lựa chọn người tiếp theo sẽ do Hội đồng chuyên gia - một cơ quan gồm 88 giáo sĩ và chuyên gia pháp lý - tiến hành bầu chọn.
Tờ New York Times dẫn lời các quan chức cấp cao và giáo sĩ Iran tiết lộ ba ứng viên hàng đầu mà ông Khamenei từng ưu tiên cho vị trí này bao gồm:
- Chánh án Gholam-Hossein Mohseni-Eje’i
- Ông Ali Asghar Hejazi - Chánh văn phòng của ông Khamenei
- Ông Hassan Khomeini - giáo sĩ ôn hòa thuộc phe cải cách, cháu nội của Đại giáo chủ Iran
Trong đó, ông Hassan Khomeini hiện đang trông coi lăng Khomeini nhưng chưa từng giữ chức vụ công khai trong chính quyền. Ông được đánh giá là có lập trường ôn hòa hơn so với nhiều giáo sĩ cùng thời, có thể mang đến sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của Iran.
Những gương mặt tiềm năng trong cuộc đua quyền lực
Đài CNN cũng liệt kê một số nhân vật được giới chuyên gia và phân tích chính trị nhận định có thể trở thành ứng viên kế nhiệm ông Khamenei:
- Ông Mojtaba Khamenei (56 tuổi): Con trai thứ hai của ông Khamenei, được cho là có ảnh hưởng đáng kể và quan hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cùng lực lượng bán quân sự Basij. Tuy nhiên, mô hình "cha truyền con nối" không được ủng hộ trong giới giáo sĩ Hồi giáo Shiite, và ông Mojtaba không phải giáo sĩ cấp cao cũng như không nắm giữ chức vụ chính thức nào.
- Ông Alireza Arafi (67 tuổi): Giáo sĩ có uy tín, được xem là người thân cận với ông Khamenei. Ông hiện giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng chuyên gia và từng là thành viên Hội đồng Giám hộ - cơ quan có quyền thẩm định ứng viên bầu cử và luật pháp.
- Ông Mohammad Mehdi Mirbagheri (60 tuổi): Giáo sĩ theo đường lối cứng rắn, thành viên Hội đồng chuyên gia, đại diện cho phe bảo thủ nhất trong giới giáo sĩ Iran.
- Ông Hashem Hosseini Bushehri (60 tuổi): Giáo sĩ cấp cao giữ chức Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng chuyên gia, có quan hệ gần gũi với Lãnh tụ Khamenei nhưng khá kín tiếng trong đời sống chính trị nội bộ.
Trong khi đó, hình ảnh người biểu tình cầm tấm hình của ông Ali Khamenei trước Tòa thị chính ở Los Angeles, California vào ngày 28-2 cho thấy sự quan tâm của cộng đồng quốc tế đối với sự kiện này. Tại Iran, nhiều người dẫn chương trình truyền hình đã bật khóc khi đưa tin về sự ra đi của vị lãnh tụ, phản ánh tình cảm sâu sắc của người dân dành cho ông.
Giai đoạn chuyển tiếp tại Iran đang diễn ra trong bối cảnh đầy thách thức, với sự chú ý đặc biệt từ cộng đồng quốc tế về tương lai chính trị của quốc gia Trung Đông này. Việc lựa chọn người kế nhiệm ông Khamenei sẽ không chỉ định hình tương lai của Iran mà còn ảnh hưởng đến cục diện an ninh khu vực và quan hệ với các cường quốc thế giới.
