Phong trào Houthi tại Yemen: 'Tuyến kháng cự cuối cùng' của Iran sẵn sàng rút kiếm?
Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông leo thang, phong trào Houthi tại Yemen, lực lượng được Iran hậu thuẫn, đang phát đi những tín hiệu cứng rắn về khả năng can thiệp quân sự. Dù chưa chính thức tham chiến, nhóm vũ trang này được coi là "tuyến kháng cự cuối cùng" trong mạng lưới đồng minh của Tehran, với vai trò chiến lược ngày càng nổi bật.
Thông điệp cứng rắn từ Iran và cảnh báo từ Houthi
Kamal Kharazi, cố vấn chính sách đối ngoại văn phòng lãnh tụ tối cao Iran, gần đây tuyên bố với CNN rằng xung đột hiện tại là "mối đe dọa hiện sinh" đối với Cộng hòa Hồi giáo. Ông nhấn mạnh: "Tôi thấy không còn chỗ cho ngoại giao nữa, ông Trump đã lừa dối nhiều bên khác và thất hứa. Chúng tôi đã trải nghiệm chuyện này hai lần rồi, khi đang đàm phán thì họ tấn công chúng tôi". Những phát biểu này được cho là đã đẩy căng thẳng khu vực lên một nấc thang mới, theo nhận định của Reuters.
Đáp lại, phong trào Houthi tại Yemen đã liên tục đưa ra các tuyên bố ủng hộ Tehran. Thủ lĩnh Abdul Malik al-Houthi tuyên bố trong một bài phát biểu tuần trước: "Về việc leo thang quân sự và hành động, ngón tay của chúng tôi đã đặt trên cò súng, sẵn sàng đáp trả bất cứ lúc nào nếu tình hình đòi hỏi". Tuy nhiên, cho đến nay, lực lượng này vẫn chưa mở rộng hoạt động quân sự để trực tiếp tham gia xung đột.
Vai trò chiến lược của Houthi trong 'Trục kháng cự'
Chuyên gia Nadwa al-Dawsari, nghiên cứu viên liên kết tại Viện Trung Đông, giải thích rằng việc Houthi chưa can thiệp có thể là một phần của tính toán chiến lược. Bà nhận định: "Lý do Houthi chưa can thiệp là bởi họ được xem như tuyến kháng cự cuối cùng của trục liên minh, đặc biệt khi nhiều thành viên khác đã bị suy yếu". Trong những năm gần đây, các lực lượng như Hezbollah tại Lebanon, Hamas tại Palestine, và dân quân Shiite tại Iraq đã phải đối mặt với sức ép quân sự đáng kể, khiến vai trò của Houthi trở nên quan trọng hơn.
Bà al-Dawsari cũng dự báo: "Tôi nghĩ Houthi sẽ can thiệp vào một thời điểm nào đó. Chiến tranh càng kéo dài thì khả năng họ tham gia càng lớn". Một yếu tố khác có thể kích hoạt sự tham chiến của Houthi là vai trò của Arab Saudi. Bà cho biết: "Điều Houthi muốn làm, và họ đã chờ đợi từ lâu, là tấn công Arab Saudi. Nếu Arab Saudi can thiệp, Houthi sẽ có lý do để hành động".
Yemen: Mắt xích then chốt trong chiến lược của Iran
Theo phân tích của bà al-Dawsari, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) coi Yemen là một mắt xích chiến lược trong mạng lưới ảnh hưởng khu vực. Bà nói: "IRGC không thể để mất Houthi. Yemen có tầm quan trọng rất lớn đối với họ". IRGC được cho là không muốn đẩy lực lượng này vào một cuộc chiến tự sát có thể gây tổn thất nặng nề.
Ngoài ra, bà al-Dawsari nhấn mạnh rằng trong trường hợp chính quyền Iran đối mặt với biến động, Yemen có thể trở thành địa bàn chiến lược để duy trì ảnh hưởng của IRGC. Bà nhận định: "Nếu chế độ Iran sụp đổ và một chính quyền mới xuất hiện, tôi cho rằng IRGC có thể tái tập hợp tại Yemen hoặc Somalia. Yemen là đồng minh then chốt". Houthi cũng được cho là đã mở rộng ảnh hưởng tại khu vực Sừng châu Phi, củng cố vai trò trong chiến lược khu vực của Iran.
Tác động từ chính sách của Mỹ
Các yếu tố chính trị tại Washington cũng ảnh hưởng đến cục diện. Năm 2021, cựu Tổng thống Joe Biden từng kêu gọi chấm dứt chiến tranh tại Yemen và gỡ Houthi khỏi danh sách tổ chức khủng bố. Tuy nhiên, khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng, ông đã tái áp đặt việc liệt Houthi là tổ chức khủng bố và tiến hành không kích.
Đến tháng 5/2025, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ chấm dứt chiến dịch ném bom Houthi, cho rằng lực lượng này không muốn tiếp tục đối đầu. Sau đó, Houthi đã hạn chế các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền Mỹ. Bà al-Dawsari nhận xét: "Họ biết ông Trump không nói đùa. Họ hiểu rằng họ sẽ phải đối mặt với hậu quả".
Phong trào Houthi, với hệ tư tưởng chống phương Tây và chống Israel mạnh mẽ, tiếp tục là một nhân tố không thể bỏ qua trong bức tranh phức tạp tại Trung Đông. Khi xung đột leo thang, câu hỏi về thời điểm và mức độ can dự của "tuyến kháng cự cuối cùng" này vẫn đang chờ lời giải đáp.
