Houthi tham chiến, đe dọa làm tê liệt thương mại toàn cầu
Lực lượng Houthi tại Yemen đã chính thức nhận trách nhiệm về vụ tấn công bằng tên lửa vào Israel, đánh dấu hành động quân sự đầu tiên của nhóm này kể từ khi xung đột Mỹ-Iran bùng nổ tròn một tháng. Sự kiện này làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về nguy cơ một cuộc khủng hoảng vận tải biển mới có thể làm đảo lộn thương mại toàn cầu.
Hành động quân sự đầu tiên và những cảnh báo
Thiếu tướng Yahya Saree, người phát ngôn quân sự của Houthi, đã tuyên bố trên đài truyền hình vệ tinh Al-Masirah rằng lực lượng này đã phóng tên lửa vào Israel. Ông khẳng định các cuộc tấn công sẽ tiếp diễn cho đến khi đạt được mục tiêu và hành động xâm lược nhắm vào các mặt trận kháng chiến chấm dứt. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) xác nhận đã đánh chặn thành công mục tiêu, nhưng còi báo động vẫn vang lên liên tục tại nhiều khu vực.
Sự can thiệp của Houthi đang làm dấy lên nỗi lo về một cuộc khủng hoảng vận tải biển mới, tương tự giai đoạn 2023-2025 khi nhóm này tấn công hơn 100 tàu thương mại, làm đảo lộn tuyến hàng hải trị giá 1.000 tỷ USD. Giáo sư Mohamad Elmasry, chuyên gia nghiên cứu truyền thông tại Viện Nghiên cứu Sau đại học Doha, nhận định việc Houthi tham chiến là hành động “rất quan trọng”.
Mối đe dọa đối với các tuyến hàng hải chiến lược
Ông Elmasry cảnh báo: “Nếu họ quyết định phong tỏa eo biển Bab al-Mandab, Biển Đỏ và cuối cùng là kênh đào Suez, chúng ta sẽ đối mặt với việc hai điểm nghẽn chiến lược lớn bị đóng cửa cùng lúc với eo biển Hormuz. Đây là những tuyến hàng hải quốc tế huyết mạch của thương mại toàn cầu.”
Trong bối cảnh đó, Thái Lan đã đạt được thỏa thuận với Iran cho phép các tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz, nhằm giải tỏa lo ngại về nguồn cung năng lượng. Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul thừa nhận chính phủ đã đánh giá sai về cuộc xung đột và phác thảo các biện pháp mới về năng lượng, trợ cấp và chi phí sinh hoạt.
Tình hình quân sự và thương vong gia tăng
Về phía quân sự, các nguồn tin thạo tin tiết lộ Mỹ hiện mới phá hủy được khoảng 1/3 kho tên lửa của Iran. Tình trạng của số tên lửa còn lại vẫn chưa rõ ràng, nhưng nhiều khả năng đã bị hư hại hoặc chôn vùi. Đánh giá tình báo đối với năng lực UAV của Iran cũng ở mức độ tương tự, chỉ khoảng 1/3 phi đội UAV đã bị phá hủy.
Thương vong dân sự tiếp tục gia tăng. Giới chức thành phố Qom ở Iran cho biết cả gia đình 10 người, bao gồm phụ nữ và trẻ em, đã thiệt mạng trong các cuộc không kích do Mỹ và Israel tiến hành. Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran ước tính ít nhất 1.900 người đã thiệt mạng và 20.000 người bị thương kể từ khi chiến dịch quân sự bắt đầu.
Phản ứng của Mỹ và những diễn biến mới
Tổng thống Mỹ Donald Trump dự báo nền kinh tế Mỹ sẽ “cất cánh như một quả tên lửa” sau khi cuộc chiến với Iran khép lại. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận giá dầu sẽ tiếp tục tăng và thị trường chứng khoán sụt giảm sâu hơn chừng nào xung đột còn tiếp diễn. Thị trường tài chính toàn cầu đang chứng kiến đợt sụt giảm mạnh, với giá dầu giao dịch quanh mức 110 USD/thùng.
Trong diễn biến mới nhất, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố cấm hoàn toàn hoạt động vận tải “đến và đi từ các cảng của những quốc gia đồng minh hoặc ủng hộ Mỹ-Israel” trên Eo biển Hormuz. Ba tàu container đã buộc phải quay đầu sau khi nhận được cảnh báo từ phía Iran.
Triển vọng đàm phán và những thách thức
Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff bày tỏ hy vọng sẽ có các cuộc đàm phán với Iran trong tuần này, nhưng Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Mỹ vẫn chưa nhận được phản hồi từ Iran về đề xuất 15 điểm nhằm chấm dứt chiến sự. Truyền thông nhà nước Iran đưa tin Tehran đã từ chối đề xuất này.
Ông Rubio khẳng định Mỹ có thể đạt được các mục tiêu tại Iran mà không cần đổ bộ, và cuộc chiến sẽ kết thúc trong vài tuần, không phải vài tháng. Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Iran Ghalibaf đã cảnh báo Mỹ về những rủi ro khi đưa quân vào lãnh thổ Iran.
Sự tham chiến của lực lượng Houthi cùng với việc Iran siết chặt kiểm soát Eo biển Hormuz đang đặt ra những thách thức chưa từng có đối với an ninh hàng hải và ổn định kinh tế toàn cầu. Cộng đồng quốc tế đang theo dõi sát sao những diễn biến tiếp theo trong bối cảnh xung đột leo thang và nguy cơ khủng hoảng lan rộng.
