Hamas cứng rắn: Không giải giáp nếu Israel không rút toàn bộ quân khỏi Gaza
Theo ba nguồn tin thân cận, lực lượng Hồi giáo Palestine Hamas đã chính thức gửi thông điệp tới các bên trung gian hòa giải, khẳng định sẽ không tiến hành bất kỳ cuộc thảo luận nào về việc giải giáp vũ khí nếu không có một cam kết rõ ràng và cụ thể rằng quân đội Israel phải rút hoàn toàn khỏi Dải Gaza. Điều kiện này được đặt ra trong khuôn khổ kế hoạch hòa bình do "Ủy ban Hòa bình" của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất, nhằm tái thiết khu vực Palestine.
Điểm nóng trong đàm phán hòa bình
Vấn đề giải giáp Hamas hiện đang là một trong những trở ngại lớn nhất, gây tranh cãi sâu sắc trong các cuộc đàm phán đa phương nhằm triển khai kế hoạch của ông Trump cho các khu vực của người Palestine. Mục tiêu của các cuộc thảo luận này là củng cố thỏa thuận ngừng bắn đã đạt được vào tháng 10/2025, qua đó chấm dứt cuộc xung đột kéo dài suốt hai năm qua, vốn đã gây ra nhiều tổn thất về người và tài sản.
Theo hai nguồn tin từ Ai Cập và một quan chức Palestine cao cấp, phái đoàn đại diện của Hamas đã có cuộc gặp mặt trực tiếp với các nhà hòa giải đến từ Ai Cập, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ tại thủ đô Cairo trong hai ngày thứ Tư và thứ Năm của tuần này. Mục đích chính của cuộc họp là đưa ra phản hồi ban đầu đối với đề xuất giải giáp đã được gửi tới tổ chức này từ hồi tháng 3.
Những yêu cầu cụ thể từ Hamas
Hai nguồn tin Ai Cập tiết lộ rằng Hamas đã đưa ra một loạt các yêu cầu và đề xuất sửa đổi quan trọng đối với kế hoạch hòa bình. Trong đó, điều khoản then chốt yêu cầu Israel phải chấm dứt ngay lập tức mọi hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời thực thi đầy đủ các cam kết đã thống nhất và đảm bảo rút toàn bộ lực lượng quân sự ra khỏi Gaza.
Hamas cáo buộc Israel đã vi phạm nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn thông qua các cuộc tấn công quân sự liên tiếp, khiến hàng trăm người dân vô tội tại Gaza thiệt mạng. Ngược lại, phía Israel lại khẳng định rằng các hoạt động quân sự của họ chỉ nhằm mục đích ngăn chặn những kế hoạch tấn công tiềm tàng từ các nhóm vũ trang cực đoan trong khu vực.
Các nguồn tin cũng cho biết thêm, Hamas yêu cầu làm rõ những gì mà họ coi là việc quân đội Israel tiếp tục mở rộng phạm vi kiểm soát vào các khu vực vốn do tổ chức này quản lý. Hiện tại, Israel được cho là đã kiểm soát hơn một nửa lãnh thổ Gaza kể từ sau khi thỏa thuận ngừng bắn chính thức có hiệu lực.
Theo các nguồn tin này, Hamas sẽ kiên quyết không bước vào bất kỳ cuộc đàm phán nào về vấn đề giải giáp cho đến khi tất cả những vấn đề nêu trên được giải quyết một cách triệt để và thỏa đáng.
Phản ứng từ các bên liên quan
Hai quan chức cấp cao của Hamas đã từ chối bình luận chi tiết về nội dung cụ thể của các cuộc họp tại Cairo. Trong khi đó, Chính phủ Israel và đại diện của "Ủy ban Hòa bình" cũng chưa đưa ra bất kỳ phản hồi chính thức nào trước những thông tin này.
Một nguồn tin am hiểu sâu sắc về quá trình thảo luận của Ủy ban nhận định rằng phản hồi từ Hamas cho thấy khả năng đạt được đột phá trong vấn đề giải giáp là rất thấp, gần như bằng không. Tuy nhiên, tổ chức này dự kiến sẽ tiếp tục gặp gỡ và trao đổi với các bên trung gian hòa giải trong tuần tới để tìm kiếm giải pháp.
Nguồn tin này cũng tiết lộ rằng Mỹ có thể sẽ thúc đẩy kế hoạch tái thiết Gaza ngay cả khi chưa đạt được thỏa thuận giải giáp Hamas, song việc triển khai sẽ chỉ được giới hạn tại các khu vực do quân đội Israel kiểm soát. Các cam kết tài chính quan trọng, trong đó có đóng góp đáng kể từ các quốc gia vùng Vịnh Ả Rập, hiện đang bị trì hoãn do ảnh hưởng từ cuộc xung đột đang diễn ra tại Iran.
Một quan chức Palestine có thẩm quyền nhận định rằng Hamas khó có khả năng bác bỏ hoàn toàn kế hoạch hòa bình, nhưng cũng "sẽ không chấp nhận cho đến khi các lo ngại và yêu cầu chính đáng của các phe phái Palestine được giải quyết một cách thỏa đáng".
Lập trường cứng rắn của Israel
Về phía Israel, chính phủ nước này đã nhiều lần khẳng định lập trường cứng rắn rằng họ sẽ không rút quân khỏi Gaza trước khi Hamas bị giải giáp hoàn toàn và triệt để. Điều này tạo nên một thế bế tắc khó giải trong tiến trình hòa bình.
Trong một bài đăng gần đây trên mạng xã hội, Nickolay Mladenov, đặc phái viên Trung Đông của ông Trump trong Ủy ban Hòa bình, cho biết tất cả các quốc gia tham gia hòa giải đều ủng hộ mạnh mẽ kế hoạch này. Ông nhấn mạnh: "Cộng đồng quốc tế đã ủng hộ kế hoạch này. Đã đến lúc chúng ta cần xây dựng một khuôn khổ thỏa thuận cụ thể để triển khai. Vì lợi ích chung của cả người Palestine và người Israel, chúng ta không thể tiếp tục trì hoãn thêm nữa".
Hậu quả nặng nề của xung đột
Cuộc tấn công bất ngờ của Hamas vào miền Nam Israel vào ngày 7/10/2023 đã khiến khoảng 1.200 người thiệt mạng, theo số liệu chính thức từ phía Israel. Đáp trả lại, chiến dịch quân sự kéo dài hai năm sau đó của Israel đã gây ra hậu quả nghiêm trọng, với hơn 72.000 người Palestine thiệt mạng, phần lớn là dân thường vô tội, theo thống kê từ cơ quan y tế tại Gaza.
Xung đột này cũng đã gây ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng chưa từng có, với nạn đói lan rộng, phần lớn cơ sở hạ tầng thiết yếu bị phá hủy hoàn toàn, và đa số dân cư phải rời bỏ nhà cửa của mình. Nhiều người dân thậm chí phải di dời nhiều lần chỉ để tránh các cuộc giao tranh ác liệt.
Nguyễn Quang Minh (Reuters)
