Eo Biển Hormuz Thành Bãi Mìn Thủy Lôi: Cuộc Chạy Đua Căng Thẳng Giữa Iran Và Mỹ
Theo các nguồn tin từ quan chức Mỹ, Iran đã bắt đầu triển khai thủy lôi tại eo biển Hormuz - một tuyến hàng hải chiến lược được ví như "yết hầu" vận chuyển năng lượng toàn cầu. Chỉ cần vài bãi mìn được đặt đúng vị trí, con đường vận chuyển hàng chục triệu thùng dầu mỗi ngày có thể nhanh chóng biến thành vùng biển đầy rủi ro, buộc các cường quốc hải quân phải bước vào một chiến dịch rà phá mìn kéo dài và nguy hiểm.
Mối Đe Dọa Từ Kho Vũ Khí Khổng Lồ Của Iran
Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) ước tính Iran đang sở hữu hơn 5.000 quả thủy lôi trong kho vũ khí. Địa lý của eo biển Hormuz và vùng biển lân cận mang lại lợi thế đáng kể cho Tehran. Đường bờ biển dài ở phía nam tạo điều kiện để các tàu thuyền cỡ nhỏ nhanh chóng cơ động ra khơi để thả thủy lôi. Trong khi đó, các tuyến hàng hải qua eo biển rất hẹp, khiến tàu thuyền có rất ít không gian để né tránh. Độ sâu tại điểm hẹp nhất của eo biển chỉ khoảng 60 mét – đủ nông để dễ dàng thiết lập các bãi thủy lôi.
Tuy nhiên, chiến thuật rải thủy lôi cũng là "con dao hai lưỡi". Nếu phong tỏa eo biển bằng thủy lôi, Iran cũng có nguy cơ khiến chính dầu mỏ của mình, cùng nguồn thu sống còn từ xuất khẩu năng lượng, không thể rời khỏi Vịnh Ba Tư.
Các Loại Thủy Lôi Và Cách Thức Hoạt Động
Kể từ Thế chiến thứ nhất, các lực lượng quân sự đã phát triển nhiều loại thủy lôi nhằm quấy rối hoặc đánh chìm tàu chiến và tàu vận tải của đối phương. Phổ biến nhất là thủy lôi neo - đầu nổ được giữ lơ lửng dưới mặt nước bằng một sợi xích nối với mỏ neo nặng dưới đáy biển. Đến thời kỳ Chiến tranh Lạnh, thủy lôi đáy bắt đầu được sử dụng rộng rãi hơn với lượng thuốc nổ lớn hơn nhiều và được trang bị tổ hợp cảm biến tinh vi.
Ngoài ra, Iran còn sở hữu thủy lôi áp thân (limpet mine) - các khối thuốc nổ nhỏ được thợ lặn hoặc đặc công bơi tiếp cận và gắn trực tiếp vào thân tàu. Phần lớn các loại thủy lôi được thiết kế nhằm gây ra cái gọi là "mission kill" - tức là làm hư hại tàu đến mức không thể tiếp tục thực hiện nhiệm vụ, chứ không nhất thiết phải đánh chìm.
Nhiệm Vụ Rà Phá Thủy Lôi: Nguy Hiểm Và Tốn Thời Gian
Nếu việc rải thủy lôi có thể thực hiện nhanh chóng, thì quá trình dọn sạch chúng lại vô cùng chậm chạp. Để phát hiện thủy lôi, các đội rà phá có thể triển khai phương tiện điều khiển từ xa trang bị sonar. Khi xác định được vị trí mìn, chúng có thể bị phá hủy bằng thiết bị nổ hoặc được các thợ lặn tiếp cận để vô hiệu hóa.
Một phương pháp khác là quét mìn (minesweeping) – mô phỏng tín hiệu từ trường, âm thanh hoặc áp lực của tàu thật nhằm kích nổ thủy lôi từ xa. Để mở lại tuyến vận tải qua eo biển Hormuz, không nhất thiết phải loại bỏ toàn bộ thủy lôi. Các đội rà phá có thể tìm ra những hành lang an toàn xuyên qua bãi mìn đủ rộng để tàu thuyền đi qua.
Cuộc "Chạy Đua" Giữa Rải Mìn Và Rà Phá
Theo các quan chức Mỹ, chiến dịch rải thủy lôi mới của Iran tại eo biển Hormuz không đặc biệt nhanh hay hiệu quả. Tuy nhiên, Tehran dường như đang đặt cược vào việc có thể rải mìn nhanh hơn tốc độ Mỹ rà phá. Tiền lệ lịch sử cho thấy đây là nhiệm vụ vô cùng tốn thời gian. Năm 1991, sau khi Iraq rải hơn 1.000 quả thủy lôi ở Vịnh Ba Tư, hơn một chục tàu chiến của liên quân đã mất gần hai tháng để làm sạch vùng biển ngoài khơi Kuwait.
Trước đó, nhằm vào năng lực rải thủy lôi của Iran, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố đã tấn công 16 tàu chuyên rải mìn của Iran. Tuy nhiên, theo một quan chức Mỹ nắm thông tin tình báo, Iran đã bắt đầu sử dụng tàu nhỏ cho hoạt động rải mìn từ ngày 12/3. Thay vào đó, quân đội Mỹ có thể lựa chọn duy trì các máy bay không người lái vũ trang giám sát liên tục trên không, sẵn sàng phóng tên lửa hoặc thả bom ngay lập tức vào bất kỳ tàu thuyền nào bị phát hiện đang rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
