Eo Biển Hormuz Tê Liệt Hoàn Toàn: Nguy Cơ Khủng Hoảng Dầu Mỏ Toàn Cầu
Những diễn biến mới nhất trong căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran đã khiến hoạt động tại Eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới - gần như tê liệt hoàn toàn. Theo các công ty vận tải biển và hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran, giao tranh leo thang đã làm gián đoạn nghiêm trọng việc vận chuyển qua eo biển này, nơi chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu.
Bối Cảnh Căng Thẳng Leo Thang
Sau khi các cuộc đàm phán nhằm kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran thất bại, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thực hiện lời đe dọa về hoạt động quân sự nhằm vào Tehran. Để đáp trả, Iran phóng nhiều đợt tên lửa đạn đạo vào Israel, đồng thời nhắm mục tiêu vào các căn cứ quân sự Mỹ tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Qatar, Bahrain, Kuwait và Jordan. Những cuộc tấn công này đã đẩy khu vực vào tình trạng bất ổn chưa từng có.
Iran Phong Tỏa Eo Biển Hormuz
Ngày 28/2, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, đơn vị vừa hứng chịu các cuộc không kích của Mỹ và Israel, đã chính thức phong tỏa Eo biển Hormuz. Chuẩn tướng Ebrahim Javadi tuyên bố trong cuộc phỏng vấn với kênh Almayadeen TV rằng “kể từ khi Iran bị xâm lược, lực lượng này đã triển khai phong tỏa eo biển Hormuz”. Ngoài ra, nhiều tàu thuyền nhận được cảnh báo từ Iran rằng khu vực này không còn an toàn để đi qua do tình hình bất ổn.
Theo Phái bộ Hải quân của Liên minh châu Âu, một tín hiệu vô tuyến từ Iran với nội dung “các bạn không thể đi qua eo biển Hormuz” đã được thu nhận. Tổ chức Thương mại Hàng hải Anh cũng xác nhận nhận được nhiều báo cáo về các thông điệp ngăn cản lưu thông, dù chúng không có giá trị ràng buộc pháp lý theo luật pháp quốc tế nếu không được ban hành chính thức.
Vị Trí Chiến Lược Của Eo Biển Hormuz
Eo biển Hormuz dài gần 161 km và rộng 33 km tại điểm hẹp nhất, với các luồng hàng hải theo mỗi hướng chỉ rộng 3 km. Theo báo cáo của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), năm 2024, khoảng 20 triệu thùng dầu thô được vận chuyển qua đây mỗi ngày, tương đương gần 20% tổng lượng tiêu thụ dầu lỏng toàn cầu. Eo biển này là một trong những điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất thế giới, với khả năng chứa những tàu chở dầu thô lớn nhất.
Độ sâu hạn chế và vị trí gần đất liền, đặc biệt là Iran, khiến tàu thuyền dễ bị tấn công bởi thủy lôi, tên lửa bờ biển, hoặc bị chặn bởi tàu tuần tra. Trước đó, Iran từng tăng cường cảnh báo và tạm thời đóng cửa eo biển để tập trận, nhưng đây là lần đầu tiên Tehran thực hiện phong tỏa kể từ khi Mỹ đe dọa bằng hành động quân sự.
Nguy Cơ Khủng Hoảng Dầu Mỏ Toàn Cầu
Việc phong tỏa Eo biển Hormuz có thể gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho kinh tế toàn cầu. Bloomberg cảnh báo Iran có thể gây gián đoạn mà không cần triển khai tàu chiến, thông qua các biện pháp như:
- Sử dụng tàu tuần tra nhỏ để quấy nhiễu tàu thuyền.
- Tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái.
- Rải thủy lôi hoặc gây nhiễu tín hiệu GPS.
Nếu việc đi qua eo biển trở nên quá nguy hiểm, tàu thuyền có thể phải di chuyển theo đoàn dưới sự hộ tống của hải quân phương Tây, làm chậm lưu lượng vận tải. Tuy nhiên, việc đóng cửa hoàn toàn tuyến đường thủy này trong hơn vài ngày sẽ là kịch bản tồi tệ đối với thị trường năng lượng, gây sốc lớn cho ngành vận tải biển và nguồn cung dầu toàn cầu.
Phản Ứng Quốc Tế Và Tương Lai Bất Ổn
Theo Công ước Luật Biển của Liên Hợp Quốc, các quốc gia phải cho phép tàu thuyền nước ngoài được “qua lại vô hại” trong vùng lãnh hải, dù Iran chưa phê chuẩn văn kiện này. Trong quá khứ, Tehran nhiều lần đe dọa phong tỏa nhưng chưa từng thực hiện đến cùng. Động thái hiện tại có thể vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ hải quân phương Tây, đặc biệt là Mỹ.
Căng thẳng tại Eo biển Hormuz không chỉ là vấn đề an ninh khu vực mà còn đe dọa ổn định kinh tế toàn cầu, với nguy cơ leo thang tiếp tục gia tăng sau các đợt không kích mới giữa Iran và Israel. Thế giới đang theo dõi sát sao những diễn biến này, bởi hậu quả có thể lan rộng đến thị trường tài chính và nguồn cung năng lượng trên toàn cầu.
