Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang: Tổng thống Trump gia hạn tối hậu thư, Israel tấn công Tehran
Trong một diễn biến mới nhất, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra tối hậu thư đối với Iran, đồng thời công bố lùi thời hạn tấn công các cơ sở năng lượng của nước này thêm 10 ngày. Động thái này diễn ra giữa lúc căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang với những cuộc không kích và cảnh báo quân sự từ nhiều phía.
Tối hậu thư của Nhà Trắng và phản ứng từ Tehran
Tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng, ông Trump tuyên bố sẽ gia tăng áp lực lên Iran nếu chính quyền Tehran không chấp nhận thỏa thuận chấm dứt xung đột theo đề xuất của Washington. Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết đã quyết định dời thời hạn tấn công các nhà máy điện và cơ sở năng lượng của Iran đến 20 giờ miền đông ngày 6 tháng 4, tương đương 7 giờ sáng ngày 7 tháng 4 theo giờ Việt Nam.
"Các cuộc đàm phán đang tiếp tục diễn ra và đạt được tiến triển tốt. Chúng tôi cần thêm thời gian", Tổng thống Trump giải thích về quyết định gia hạn. Tuy nhiên, phía Iran đến nay vẫn phủ nhận việc đang đàm phán với Mỹ và chưa có phản hồi chính thức về thông tin này.
Theo nguồn tin từ tờ The Wall Street Journal, các nhà trung gian trong nỗ lực hòa đàm tiết lộ Iran không yêu cầu Mỹ ngừng tấn công trong vòng 10 ngày. Trong khi đó, quân đội và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran liên tục cảnh báo sẽ tấn công các địa điểm có lính Mỹ đồn trú tại khu vực, đồng thời kêu gọi người dân sống quanh đó tránh xa.
Israel mở chiến dịch không kích và những hệ lụy an ninh
Cùng ngày, quân đội Israel tuyên bố đã thực hiện các cuộc tấn công vào trung tâm Tehran, nhắm vào các cơ sở sản xuất đạn đạo, hệ thống phòng không, bệ phóng tên lửa và máy bay không người lái ở miền tây Iran. Phía Israel khẳng định đây là chiến dịch nhằm phá hoại năng lực tên lửa và giảm thiểu các mối đe dọa từ Tehran.
Truyền thông Iran đưa tin nhiều vụ tấn đã xảy ra vào các khu dân cư ở Tehran, Qom và Urumia vào rạng sáng qua. Đáng chú ý, một khu chung cư ở thành phố Urmia, tây bắc Iran, bị tên lửa tấn công trực diện, gây thương vong cho dân thường và phá hủy ít nhất 4 căn hộ.
Phe đối lập Israel đã lên tiếng cảnh báo về một "thảm họa an ninh" đang chờ đợi. Ông Yair Lapid, lãnh đạo đối lập kiêm Chủ tịch đảng Yesh Atid, tuyên bố: "Lực lượng Phòng vệ Israel đang bị kéo căng đến ngưỡng giới hạn. Chính phủ đang để quân đội trong tình trạng tổn hại nghiêm trọng trên chiến trường."
Trước đó, Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel - tướng Eyal Zamir được cho là đã cảnh báo lực lượng dự bị sẽ không thể trụ vững trên chiến trường và quân đội cần một luật nghĩa vụ quân sự mới.
Phản ứng dây chuyền tại khu vực và thế giới
Tình hình căng thẳng đã gây ra những phản ứng dây chuyền tại khu vực Trung Đông:
- Bahrain, Qatar và UAE đồng loạt kích hoạt còi báo động không kích
- Kuwait thông báo cảng chính Shuwaikh ở thành phố Kuwait bị thiệt hại sau khi trúng đòn tấn công
- Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc tổ chức phiên họp kín về tình hình Iran theo yêu cầu của Nga
Về phần mình, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov thừa nhận Moscow và Tehran có hợp tác quân sự - kỹ thuật, nhưng bác bỏ cáo buộc Nga cung cấp tin tình báo để Iran tấn công khu vực. "Chúng tôi không thể chấp nhận những cáo buộc cho rằng Moscow hỗ trợ tình báo cho Iran", ông Lavrov nhấn mạnh.
Chấn động thị trường năng lượng và nỗ lực ứng phó toàn cầu
Xung đột Mỹ - Iran đã gây ra những tác động mạnh mẽ đến kinh tế toàn cầu:
- Giá dầu thế giới biến động mạnh: Dầu Brent tiến sát mốc 110 USD/thùng, tăng gần 50% kể từ khi xung đột nổ ra ngày 28 tháng 2. Dầu WTI cũng tăng khoảng 40% trong cùng thời gian.
- Thị trường chứng khoán phân hóa: Cổ phiếu ở Tokyo, Seoul, Sydney, Wellington, Đài Bắc, Mumbai, Jakarta và Manila giảm mạnh, trong khi thị trường Hồng Kông, Thượng Hải, Singapore, Bangkok cùng London, Frankfurt và Paris lại tăng điểm.
- Các nước triển khai biện pháp ứng phó:
- Ấn Độ cắt giảm thuế nhiên liệu
- Nhật Bản dự kiến nới lỏng hạn chế với nhà máy nhiệt điện than
- Tây Ban Nha, Ba Lan và Hàn Quốc công bố các gói hỗ trợ, bao gồm cắt giảm thuế nhiên liệu
Các chuyên gia nhận định diễn biến thị trường phản ánh sự hoài nghi của giới đầu tư trước những tín hiệu trái chiều từ Nhà Trắng, khi Tổng thống Trump liên tục thay đổi giữa lập trường cứng rắn và hòa đàm.
Trong bối cảnh này, Tổ chức Thương mại Thế giới cảnh báo hệ thống thương mại toàn cầu đang trải qua tình trạng gián đoạn nghiêm trọng nhất trong 80 năm, trong khi Ngân hàng Thế giới sẵn sàng hỗ trợ tài chính khẩn cấp cho các nền kinh tế mới nổi.
ASEAN chuẩn bị đối phó với cú sốc kinh tế
Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. cho biết Hội nghị Cấp cao ASEAN vào tháng 5 tới sẽ tập trung vào giải pháp xử lý các cú sốc kinh tế từ xung đột Trung Đông. Hội nghị dự kiến diễn ra ngày 8-9 tháng 5 sẽ xoay quanh những vấn đề về dầu mỏ, thực phẩm và di trú.
"Điều mà chúng tôi thật sự cần vào thời điểm này là cơ hội để các nhà lãnh đạo trao đổi về những gì chúng tôi phải làm, bằng cách nào có thể hỗ trợ lẫn nhau, và lập trường chung của ASEAN trước toàn bộ những cú sốc đang ập đến", nhà lãnh đạo Philippines nhấn mạnh.
Trong khi đó, Mỹ tiếp tục điều động quân đội đến khu vực với một nhóm tàu chiến chở 2.500 lính thủy đánh bộ và ít nhất 1.000 binh sĩ thuộc Sư đoàn Dù 82. Có thông tin Washington đang cân nhắc điều động thêm 10.000 lính đến Trung Đông, làm dấy lên lo ngại về khả năng leo thang xung đột trong thời gian tới.
