Căng thẳng leo thang: Israel tấn công cơ sở hạt nhân Iran, Mỹ triển khai drone biển
Xung đột giữa Israel và Iran tiếp tục leo thang khi Israel dội tên lửa vào hai cơ sở hạt nhân của Iran, bất chấp nỗ lực đàm phán từ phía Mỹ. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hoãn kế hoạch tấn công hạ tầng Iran 10 ngày để tạo cơ hội cho đối thoại, nhưng Israel vẫn tiến hành chiến dịch quân sự nhắm vào các cơ sở sản xuất tên lửa và thủy lôi của Tehran.
Israel tuyên bố chiến dịch 'leo thang và mở rộng'
Trong một video mới nhất, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz đã đưa ra thông điệp đanh thép, khẳng định chiến dịch tại Iran sẽ bước vào giai đoạn "leo thang và mở rộng". Ông Katz nhấn mạnh rằng động thái này là phản ứng trước việc Tehran phớt lờ các cảnh báo ngừng nã tên lửa. Mục tiêu của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) được xác định là xóa sổ năng lực chiến lược và truy quét giới lãnh đạo đối phương.
Chiến dịch này diễn ra ngay sau khi Israel xác nhận đã tiêu diệt Tư lệnh Hải quân IRGC vào thứ Năm, đánh dấu bước ngoặt mới sau 4 tuần không kích liên tục. Phía Iran thông báo hơn 1.900 người chết và 20.000 người bị thương trong các cuộc tấn công. Liên Hợp Quốc cảnh báo về "thảm họa nhân đạo" khi hơn 1 triệu người mất nhà cửa và ít nhất 1.116 người thiệt mạng dưới bom đạn Israel.
Iran lập trạm thu phí tại Eo biển Hormuz
Trong bối cảnh căng thẳng, Iran đang thiết lập một hệ thống phê duyệt và thu phí cho tàu thuyền đi qua Eo biển Hormuz, khẳng định thực thi chủ quyền đối với khu vực chiến lược này. Truyền thông Iran đưa tin quốc hội nước này đang hoàn thiện dự luật thu phí, với lý do chi trả cho hoạt động bảo đảm an ninh.
Nghị sĩ Mohammadreza Rezaei Kouchi cho rằng việc thu phí tại một hành lang vận tải biển như Hormuz là "hoàn toàn bình thường", so sánh với phí sử dụng Kênh đào Suez. Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý phản bác vì Suez là nội thủy của Ai Cập, còn Hormuz phải tuân thủ quy định của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) về "quyền đi qua không gây hại".
Việc cả Mỹ và Iran đều chưa tham gia UNCLOS khiến tương lai của tuyến hàng hải này trở nên bất định. Gần đây, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi công bố danh sách 5 quốc gia "thân thiện" được phép tiếp tục vận chuyển thương mại qua Eo biển Hormuz, gồm Ấn Độ, Trung Quốc, Nga, Iraq và Pakistan.
Mỹ lần đầu triển khai xuồng không người lái chống Iran
Lầu Năm Góc vừa xác nhận việc triển khai xuồng cao tốc không người lái (drone biển) trong Chiến dịch Cơn thịnh nộ kinh hoàng chống lại Iran. Đây là lần đầu tiên Mỹ chính thức sử dụng công nghệ này trong xung đột thực tế, theo nguồn tin từ Reuters.
Người phát ngôn Tim Hawkins của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết Phương tiện trinh sát Tự hành Toàn cầu (GARC) là xuồng không người lái dài 5 mét, do công ty BlackSea chế tạo. Đội tàu này đã thực hiện tuần tra hơn 2.200 hải lý với 450 giờ vận hành thành công. Dù có khả năng thực hiện các cuộc tấn công cảm tử, hiện Mỹ mới chỉ sử dụng GARC cho mục đích giám sát và tuần tra bảo vệ các tàu dầu.
UAE thúc đẩy lực lượng quốc tế mở lại Eo biển Hormuz
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đang thành lập "Lực lượng An ninh Hormuz" đa quốc gia nhằm khai thông tuyến hàng hải huyết mạch. Abu Dhabi sẵn sàng triển khai hải quân và phối hợp với Bahrain soạn thảo nghị quyết Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc để tạo cơ sở pháp lý.
Bộ trưởng Sultan al-Jaber của UAE nhấn mạnh Iran đang "lấy Hormuz làm con tin", bóp nghẹt chuỗi cung ứng và đẩy giá hàng hóa toàn cầu tăng cao. Tuy nhiên, nội bộ vùng Vịnh đang chia rẽ sâu sắc. UAE và Bahrain ủng hộ giải pháp quân sự, trong khi Saudi Arabia do dự và Oman phản đối chiến tranh, chủ động tìm kiếm thỏa thuận an toàn riêng với Tehran.
Nhằm giảm phụ thuộc vào Hormuz, các nước khu vực đang đẩy nhanh xây dựng đường ống dầu khí và đường sắt qua Oman hoặc Địa Trung Hải. Việc Iran duy trì kiểm soát eo biển hiện là mối đe dọa sinh tồn đối với tham vọng kinh tế dài hạn của toàn vùng Vịnh.
Hậu quả nhân đạo và kinh tế
Xung đột đã gây ra hậu quả nghiêm trọng về nhân đạo và kinh tế. Liên Hợp Quốc báo động về tình trạng mất nhà cửa và thương vong hàng loạt. Đứt gãy chuỗi cung ứng từ Hormuz đang đẩy các quốc gia nghèo tại châu Phi vào nguy cơ mất an ninh lương thực nghiêm trọng do chi phí vận tải tăng vọt.
Chủ tịch Quốc hội Iran đã cảnh báo Washington về cái giá của việc đưa quân bộ chiến, dù Nhà Trắng phủ nhận kế hoạch này. CNN tiết lộ Lầu Năm Góc đã hoàn tất kịch bản đổ quân cho giai đoạn mới, làm dấy lên lo ngại về khả năng leo thang xung đột.
Trong khi đó, Lãnh tụ Tối cao Iran được cho là hoàn toàn khỏe mạnh và không xuất hiện vì lý do an ninh. Tình hình tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, với nhiều yếu tố địa chính trị và kinh tế đan xen, đe dọa sự ổn định toàn cầu.
