Chảo Lửa Iran Lan Rộng, Đe Dọa 'Yết Hầu Năng Lượng' Toàn Cầu
Chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang bùng phát mạnh mẽ, không chỉ giới hạn trên chiến trường mà còn lan rộng khắp Trung Đông, đe dọa nghiêm trọng đến tuyến vận tải dầu chiến lược qua eo biển Hormuz. Tình hình này đang kéo theo những cú sốc mới đối với thị trường, an ninh khu vực và trật tự địa chính trị toàn cầu, với những hệ lụy ngày càng sâu rộng.
Eo Biển Hormuz Trở Thành Tâm Điểm Căng Thẳng
Sau 14 ngày xung đột, trung tâm của cơn địa chấn đã dần dịch chuyển sang eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới. Khi các cuộc tấn công nhằm vào tàu dân sự và cơ sở năng lượng gia tăng, tuyến vận tải được ví như “yết hầu năng lượng” toàn cầu đang đối mặt nguy cơ bị bóp nghẹt nghiêm trọng.
Theo dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Chiến tranh và dự án Critical Threats của AEI, kể từ khi chiến dịch quân sự bắt đầu, đã có 16 tàu dân sự, bao gồm tàu chở dầu, tàu container và tàu hàng rời, bị tấn công. Một ví dụ điển hình là vụ hai tàu chở nhiên liệu bốc cháy dữ dội trong vùng biển Iraq vào ngày 12/3, được cho là do các xuồng mang chất nổ của Iran thực hiện.
Trong phát biểu đầu tiên với tư cách lãnh tụ tối cao mới của Iran, ông Mojtaba Khamenei tuyên bố Tehran sẽ “báo thù cho những người tử vì đạo” và duy trì việc đóng cửa eo biển Hormuz. Động thái này có thể khiến khủng hoảng năng lượng và an ninh hàng hải lan rộng vượt ra ngoài Trung Đông, ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu.
Biểu Tình Bùng Phát Trên Toàn Thế Giới
Không chỉ trên thực địa và các tuyến hàng hải, cuộc chiến dư luận về xung đột tại Iran cũng bùng phát mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu. Theo dữ liệu của Armed Conflict Location & Event Data Project, trong giai đoạn từ ngày 28/2 đến 6/3, đã có hơn 990 cuộc biểu tình được ghi nhận trên khắp thế giới.
- Trung Đông dẫn đầu với 325 cuộc, trong đó 35 cuộc được phân loại là bạo lực, như tại Pakistan nơi ít nhất 23 người thiệt mạng trong các vụ đụng độ.
- Tại châu Âu, các cuộc biểu tình diễn ra ở nhiều quốc gia có cộng đồng người Iran lưu vong đông đảo, trong khi tại Anh, cảnh sát đã cấm một cuộc tuần hành ủng hộ Iran ở London vì lo ngại căng thẳng cực độ.
- Ở Mỹ, 145 cuộc biểu tình đã diễn ra tại các thành phố lớn như Los Angeles và New York, phần lớn nhằm phản đối chiến dịch quân sự do chính quyền Trump phát động.
Hệ Lụy Môi Trường Và Di Tản Hàng Loạt
Khi các mục tiêu năng lượng trở thành trọng tâm của các đợt không kích, giới quan sát cảnh báo cuộc xung đột có thể kéo theo những thảm họa môi trường nghiêm trọng. Các kho nhiên liệu và nhà máy lọc dầu quanh Tehran bốc lên những cột khói đen dày đặc chứa hóa chất độc hại, buộc chính quyền Iran phải khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài.
Đồng thời, Lebanon đang đối mặt với làn sóng di tản lớn khi Israel yêu cầu người dân tại vùng ngoại ô phía nam Beirut phải sơ tán. Đây là lệnh sơ tán trên diện rộng nhất mà Israel từng ban hành đối với Lebanon, khiến hàng chục nghìn người phải rời bỏ nhà cửa, nhiều người phải ngủ ngoài đường trong điều kiện khó khăn.
Quan Hệ Iran - Vùng Vịnh Rơi Vào 'Kỷ Nguyên Lạnh'
Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran đã kéo theo những đòn trả đũa trên khắp khu vực Vịnh, làm rung chuyển thị trường toàn cầu và đẩy giá dầu tăng mạnh. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố quân đội Mỹ đã tấn công nhiều mục tiêu của Iran, trong khi Israel cho biết chiến dịch đang tiến nhanh hơn dự kiến.
Sau nhiều năm nỗ lực hòa dịu, các quốc gia Arab vùng Vịnh giờ đây phải đối mặt với câu hỏi khó về việc liệu niềm tin đối với Iran có thể được khôi phục hay không, hay quan hệ hai bên đã bước vào một thời kỳ “đóng băng thù địch” kéo dài. Mô hình kinh tế, an ninh năng lượng và cấu trúc ngoại giao của khu vực đều đang bị lung lay sâu sắc, dự báo một Trung Đông mang nặng tính an ninh và phòng thủ hơn trong tương lai.
