Chiến sự Iran tạo ra hai thái cực chính trị giữa Mỹ và Israel
Kể từ khi bùng nổ, cuộc chiến với Iran đã gây ra nhiều rắc rối ở Washington, từ những tiếng nói yêu cầu tìm lối thoát, chê trách công tác chuẩn bị yếu kém đi kèm kỳ vọng phi thực tế, đến việc một quan chức cấp cao từ chức và đa số công chúng phản đối. Mọi chuyện khiến đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump như “ngồi trên đống lửa”, nhất là khi bầu cử giữa kỳ đến gần.
Sức ép gia tăng với Tổng thống Donald Trump
Kết quả khảo sát công bố hôm 19/3 cho thấy đa số cử tri Mỹ phản đối cuộc chiến do Mỹ và Israel tiến hành nhằm vào Iran, đồng thời cho rằng chiến dịch này mang lại lợi ích nhiều hơn cho Israel so với Mỹ. Khảo sát do Data for Progress thực hiện với 1.215 cử tri cho thấy 56% người được hỏi nhận định cuộc chiến có lợi cho Israel, trong khi chỉ 29% cho rằng có lợi cho Mỹ. Tổng thể, 53% phản đối các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Iran, so với 43% ủng hộ.
Kết quả cũng phản ánh áp lực chính trị gia tăng với ông Trump. Có 51% cử tri ủng hộ Quốc hội Mỹ thông qua nghị quyết hạn chế quyền phát động chiến tranh của tổng thống, trong khi 44% phản đối. Khoảng 43% cho biết họ ít có khả năng ủng hộ đảng Cộng hòa hơn vì cuộc chiến, so với 31% nói rằng họ có xu hướng ủng hộ nhiều hơn.
Ở cấp độ chính sách, sự khác biệt giữa hai đồng minh cũng đang dần lộ rõ. “Các mục tiêu mà Tổng thống đề ra khác với mục tiêu của Israel”, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard phát biểu trước Ủy ban Tình báo Hạ viện hôm 19/3. Giám đốc CIA John Ratcliffe cho biết Israel theo đuổi các mục tiêu rộng hơn, trong khi chiến dịch của Mỹ ban đầu không bao gồm thay đổi chế độ tại Iran.
Ông Netanyahu duy trì hậu thuẫn mạnh mẽ trong nước
Tình hình tại Israel lại rất khác. Kết quả thăm dò cho thấy mức ủng hộ áp đảo đối với chiến dịch quân sự mà Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã thúc đẩy suốt bốn thập kỷ nhằm loại bỏ điều mà đông đảo người dân Israel nhìn nhận là mối đe dọa mang tính tồn vong. Trước mắt, Thủ tướng Benjamin Netanyahu vẫn duy trì được sự ủng hộ lớn trong xã hội Israel.
Một phần lý do khiến ông Netanyahu nhận được sự ủng hộ lớn như hiện nay là bởi ngay từ đầu, chính quyền Tel Aviv đã đặt ra ba mục tiêu chính:
- Loại bỏ chương trình vũ khí hạt nhân của Iran.
- Triệt phá năng lực tên lửa đạn đạo.
- Làm suy yếu khả năng hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.
Và theo lời của giới lãnh đạo, mỗi ngày trôi qua, Israel lại càng tiến sát hơn tới ba mục tiêu trên, thông qua những hoạt động quân sự mà chính quyền đang thực hiện. Trong bối cảnh đó, việc người dân thường xuyên ra vào hầm trú ẩn đang được chấp nhận như cái giá cần thiết.
Các khảo sát của Viện Dân chủ Israel (IDI) cho thấy mức ủng hộ chiến dịch duy trì ổn định, khoảng 78,5% đến 82%. “Người dân coi đây là hành động có cơ sở chiến lược khi họ tin Iran là mối đe dọa mang tính tồn vong”, bà Tamar Hermann nhận định với Times of Israel.
Sự khác biệt ngày càng rõ ràng giữa Mỹ và Israel
Mỹ và Israel tấn công Iran vào cùng một thời điểm, nhưng ngày càng có thể thấy rõ rằng hai nước đang có những khác biệt trong cách nhìn nhận về cuộc chiến, dẫn đến tình cảnh trái ngược giữa ông Trump và ông Netanyahu. Sự khác biệt này càng rõ khi Israel tấn công vào cơ sở khí đốt lớn của Iran vào tối 18/3, khiến giá năng lượng toàn cầu thoạt tăng vọt.
Nhà Trắng sau đó khẳng định không được thông báo trước về vụ việc, trong khi Tổng thống Trump nói đang tìm cách kiềm chế các hành động tương tự. “Sẽ không có thêm cuộc tấn công nào của Israel nhằm vào mỏ South Pars cực kỳ quan trọng và có giá trị này nữa”, ông viết.
Chiến sự tại Iran đã đẩy giá dầu thô Brent toàn cầu tăng vọt lên mức cao nhất kể từ khi Nga mở chiến dịch tại Ukraine vào năm 2022. Điều này cho thấy sự rạn nứt công khai rõ ràng nhất giữa Mỹ và Israel kể từ khi xung đột tại Iran bắt đầu, với những hệ lụy kinh tế và chính trị sâu rộng.
