3 'Tử Địa' Iran Rào Sẵn Chờ Mỹ Mắc Bẫy: Eo Biển Hormuz, Đảo Kharg Và Uranium
Trong một cuộc phỏng vấn từ năm 1988, ông Donald Trump, khi đó là một doanh nhân chưa bước vào chính trường, đã tuyên bố rằng nếu Iran tấn công lực lượng Mỹ, ông sẽ "giáng đòn mạnh vào đảo Kharg và chiếm lấy nó". Gần 40 năm sau, lời nói đó vẫn vang vọng khi đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu mỏ chính của Iran, cùng với eo biển Hormuz và trữ lượng uranium, đang trở thành những điểm then chốt trong cuộc chiến căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran.
Đảo Kharg: Viên Ngọc Quý Và Cái Bẫy Chiến Lược
Đảo Kharg, một hòn đảo nhỏ nằm ở cực bắc Vịnh Ba Tư, được ông Trump gọi là "viên ngọc quý" và là mục tiêu hấp dẫn cho một tổng thống thường ủng hộ việc theo đuổi nguồn dầu mỏ khi tham chiến. Theo Al Jazeera, đảo này sản xuất tới 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran. Một cuộc tấn công chiếm đảo có thể làm tê liệt khả năng thu lợi từ tài nguyên của Tehran.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng việc loại bỏ dầu mỏ Iran khỏi thị trường thế giới hoặc kích động Iran trả đũa vào cơ sở hạ tầng khu vực sẽ đẩy giá năng lượng lên cao, với cái giá chính trị và kinh tế không hề nhỏ. Clayton Seigle, chuyên gia năng lượng tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nhận định Iran dường như kiềm chế không tấn công các mục tiêu năng lượng có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế toàn cầu, nhưng họ sẽ có cớ leo thang nếu bị tấn công.
Ông Seigle đặt câu hỏi: "Iran hiện siết chặt toàn bộ nguồn năng lượng thế giới. Nếu Mỹ lấy được đảo Kharg, liệu có ngăn nổi Iran bắn vào tàu thuyền hay cơ sở hạ tầng trọng yếu không?". Gần đây, ông Trump tuyên bố Mỹ đã "phá hủy hoàn toàn" các mục tiêu quân sự trên đảo và có thể tấn công cơ sở dầu mỏ nếu Iran cản trở lưu thông qua eo biển Hormuz, làm dấy lên đồn đoán về một chiến dịch chiếm đảo.
Eo Biển Hormuz: Đòn Bẩy Quyền Lực Và Thách Thức An Ninh
Trong khi đó, eo biển Hormuz - tuyến đường chiến lược nối Vịnh Ba Tư với vùng biển quốc tế - được coi là đòn bẩy quyền lực lớn hơn cả đảo Kharg. James M. Acton, đồng giám đốc chương trình chính sách hạt nhân tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nhận định việc đóng cửa eo biển có giá trị hơn nhiều so với các cơ sở khai thác dầu trên đảo Kharg, và Iran không muốn nhượng bộ ngay cả khi bị đe dọa.
Tuy nhiên, đảm bảo an ninh cho eo biển này là một nhiệm vụ cực kỳ phức tạp. Jennifer Parker, nghiên cứu viên tại UNSW Canberra, giải thích rằng eo biển Hormuz rất hẹp, tàu chiến cần không gian di chuyển xung quanh tàu chở dầu khổng lồ, trong khi thời gian phản ứng bị hạn chế do vũ khí Iran nằm gần bờ. "Từ lúc phát hiện mối đe dọa đến lúc phải ứng phó rất, rất ngắn", bà Parker nói.
Nhiệm vụ hộ tống đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các phương tiện trên biển và trên không, bao gồm trực thăng, máy bay tấn công, và máy bay cảnh báo AWACS. Collin Koh, nghiên cứu viên tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam, cho rằng việc tiêu diệt hết tất cả mối đe dọa từ máy bay không người lái, tên lửa di động, và thủy lôi là không khả thi.
Uranium: Chiến Dịch Mạo Hiểm Nhất Trong Lịch Sử Mỹ
Song song với đó, ông Trump còn cân nhắc một chiến dịch trên bộ nhằm thu giữ hoặc phá hủy vật liệu hạt nhân gần cấp độ bom được cho là cất giữ sâu dưới một ngọn núi ở Isfahan. Theo New York Times, đây sẽ là một trong những chiến dịch quân sự táo bạo và mạo hiểm nhất trong lịch sử hiện đại của Mỹ.
George Perkovich, chuyên gia cấp cao tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, cho biết sau khi bị Mỹ và Israel phá hủy nhiều cơ sở quân sự, Iran có thể coi vật liệu hạt nhân là tuyến phòng thủ cuối cùng và đã lên kế hoạch kỹ lưỡng. "Có lẽ họ đã cài rất nhiều thùng chứa giả, để khi Mỹ đến đó, thay vì chỉ có khoảng 20 thùng, sẽ có hàng trăm hoặc hàng nghìn thùng", ông nói.
Vấn đề phức tạp đến mức có thể khiến chính quyền Mỹ xem xét lại đề xuất của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hồi tháng 2, trong đó Iran sẵn sàng pha loãng vật liệu hạt nhân dưới sự giám sát của IAEA, nhưng không cho phép chúng rời khỏi đất nước. Phía Mỹ bác bỏ, đề nghị cung cấp uranium làm giàu thấp miễn phí thay thế, nhưng bị Iran từ chối.
Nhìn chung, ba "tử địa" này không chỉ là điểm yếu dễ bị tổn thương của Iran mà còn là những cái bẫy chiến lược, có thể khiến Mỹ và Israel lâm vào tình thế "lợi bất cập hại" nếu hành động thiếu suy tính. Cuộc chiến này đang đẩy căng thẳng Trung Đông lên mức cao mới, với những hệ lụy khó lường cho an ninh năng lượng và chính trị toàn cầu.
