20 Bang Mỹ Khởi Kiện Tổng Thống Trump Về Chính Sách Thuế Quan Toàn Cầu Mới
Khoảng 20 bang của Hoa Kỳ, vào ngày 5 tháng 3, đã chính thức thách thức các mức thuế quan toàn cầu mới do Tổng thống Donald Trump đề xuất bằng cách đệ đơn kiện pháp lý. Hành động này diễn ra ngay sau khi ông Trump phải đối mặt với thất bại tại Tòa án Tối cao Mỹ liên quan đến các biện pháp thuế nhập khẩu trước đó.
Nội Dung Vụ Kiện Và Lập Luận Của Các Bang
Các tổng chưởng lý và thống đốc thuộc đảng Dân chủ, những người dẫn đầu vụ kiện, khẳng định rằng Tổng thống Trump đang vượt quá thẩm quyền hiến định khi dự định áp đặt mức thuế 15% đối với phần lớn hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia trên toàn cầu. Họ cho rằng động thái này là bất hợp pháp và có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế.
Tổng thống Trump, trong khi đó, bảo vệ quyết định của mình bằng cách lập luận rằng các mức thuế này là cần thiết để giải quyết tình trạng thâm hụt thương mại kéo dài của Mỹ. Ông đã viện dẫn Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp đặt các biện pháp thuế mới, sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ các mức thuế trước đó được thiết lập theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).
Chi Tiết Về Mục 122 Và Các Tranh Cãi Pháp Lý
Mục 122, một quy định chưa từng được sử dụng trước đây, cho phép Tổng thống áp đặt thuế quan lên đến 15%. Tuy nhiên, các mức thuế này chỉ có hiệu lực tối đa trong 5 tháng, trừ khi được Quốc hội chính thức gia hạn. Vụ kiện hiện tại do các tổng chưởng lý của các bang Oregon, Arizona, California và New York dẫn đầu, với sự tham gia của nhiều bang khác như Colorado, Connecticut, Delaware, Illinois, Maine, Maryland, Massachusetts, Michigan, Minnesota, Nevada, New Jersey, New Mexico, Bắc Carolina, Rhode Island, Vermont, Virginia, Washington, Wisconsin, cùng với thống đốc bang Kentucky và Pennsylvania.
Theo Tổng chưởng lý bang Oregon Dan Rayfield, "trọng tâm lúc này nên là hoàn trả tiền cho người dân, chứ không phải tiếp tục áp đặt các mức thuế bất hợp pháp." Vụ kiện được đưa ra chỉ một ngày sau khi một thẩm phán liên bang phán quyết rằng các công ty đã trả thuế theo khuôn khổ cũ của Tổng thống Trump nên được hoàn tiền.
Đơn kiện mới lập luận rằng Tổng thống Trump không thể chuyển sang sử dụng Mục 122 vì quy định này chỉ được thiết kế để áp dụng trong những hoàn cảnh cụ thể và hạn chế, chứ không phải để thực thi các mức thuế nhập khẩu quy mô lớn. Đơn kiện cũng cảnh báo rằng các mức thuế này sẽ làm tăng chi phí đối với các bang, doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ.
Bối Cảnh Lịch Sử Và Các Phân Tích Pháp Lý
Bốn ngày sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các mức thuế diện rộng theo IEEPA vào ngày 20 tháng 2, Tổng thống Trump đã viện dẫn Mục 122 để áp đặt mức thuế 10% đối với hàng hóa nước ngoài. Các bang do đảng Dân chủ lãnh đạo cùng những người chỉ trích khác cho rằng Tổng thống không thể sử dụng Mục 122 như một sự thay thế cho các mức thuế đã bị bác bỏ nhằm giải quyết thâm hụt thương mại.
Quy định tại Mục 122 nhằm xử lý cái gọi là "những vấn đề cơ bản về thanh toán quốc tế", và vấn đề đang được tranh luận là liệu cụm từ này có bao gồm thâm hụt thương mại hay không. Mục 122 ra đời từ các cuộc khủng hoảng tài chính trong thập niên 1960 và 1970, khi đồng USD được gắn với vàng. Tuy nhiên, hiện nay USD không còn gắn với vàng, vì vậy nhiều nhà phê bình cho rằng Mục 122 đã trở nên lỗi thời.
Điều gây khó xử cho Tổng thống Trump là chính Bộ Tư pháp của ông trong một hồ sơ gửi tòa án năm ngoái từng lập luận rằng Tổng thống cần viện dẫn đạo luật quyền hạn khẩn cấp, vì Mục 122 "không có ứng dụng rõ ràng" trong việc chống lại thâm hụt thương mại. Tuy vậy, một số nhà phân tích pháp lý cho rằng lần này chính quyền Trump có cơ sở pháp lý mạnh hơn, dựa trên các thẩm quyền khác mà Tổng thống có thể sử dụng để áp thuế quan.
Triển Vọng Và Dự Báo Từ Chính Quyền
Trước đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã tiết lộ với CNBC vào ngày 4 tháng 3 rằng mức thuế quan toàn cầu 15% vừa được Tổng thống Trump công bố nhiều khả năng sẽ được triển khai trong tuần này, tăng từ mức hiện tại là 10%. Ông Bessent cũng dự đoán rằng đến tháng 8, thuế quan của Mỹ sẽ thực chất trở lại các mức trước khi Tòa án Tối cao gần đây bác bỏ.
Ông lưu ý rằng các mức thuế thay thế này, được áp dụng theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, chỉ có thể kéo dài tối đa 150 ngày trừ khi Quốc hội phê chuẩn việc gia hạn. Trong khoảng thời gian đó, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ và Bộ Thương mại sẽ hoàn tất các nghiên cứu liên quan đến thương mại, qua đó cho phép họ áp đặt thêm các mức thuế mới nếu cần thiết.
Vụ kiện này làm nổi bật những căng thẳng chính trị và pháp lý đang gia tăng xung quanh chính sách thương mại của Mỹ, với tác động tiềm tàng đến nền kinh tế toàn cầu và người tiêu dùng trong nước.
