Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, với hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 1 năm 2027. Văn bản luật mới này mang đến nhiều thay đổi quan trọng, đặc biệt là trong việc xác định các giao dịch bắt buộc phải công chứng.
Thu hẹp phạm vi giao dịch bắt buộc công chứng
Theo luật mới, giao dịch phải công chứng là những giao dịch quan trọng, đòi hỏi điều kiện tham gia chặt chẽ và mức độ an toàn pháp lý cao, được luật chuyên ngành bắt buộc thực hiện công chứng. So với quy định hiện hành, phạm vi các giao dịch bắt buộc công chứng đã được thu hẹp đáng kể. Cụ thể, các giao dịch này chỉ còn do các luật chuyên ngành quy định, không còn nằm trong các nghị định của Chính phủ như trước đây.
Các loại giao dịch bị bãi bỏ
Với sự thay đổi này, sáu loại giao dịch trước đây buộc phải công chứng theo nghị định sẽ bị bãi bỏ. Các giao dịch này bao gồm:
- Văn bản ủy quyền của người đã xuất cảnh cho người khác đứng tên mua nhà ở thuộc tài sản công;
- Hợp đồng chuyển nhượng hợp đồng kinh doanh bất động sản;
- Văn bản thỏa thuận góp vốn bằng quyền sử dụng đất của các đồng sở hữu;
- Văn bản ủy quyền giải quyết thi hành án liên quan đến tài sản khi người phải thi hành án đã xuất cảnh;
- Văn bản ủy quyền thực hiện quyền khiếu nại;
- Hợp đồng chuyển nhượng văn phòng thừa phát lại.
Cách tiếp cận mới: Tiêu chí chung thay vì danh mục cụ thể
Luật sửa đổi được chỉnh lý theo hướng không quy định danh mục cụ thể các giao dịch bắt buộc công chứng, mà thay vào đó đưa ra các tiêu chí chung để xác định. Cách tiếp cận này giúp thu hẹp phạm vi áp dụng, đồng thời hạn chế nguy cơ chồng chéo, xung đột với các luật chuyên ngành. Mục tiêu là tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ cho tổ chức và cá nhân, cũng như tăng tính minh bạch và ổn định của hệ thống pháp luật.
Vai trò của Bộ Tư pháp
Song song với điểm mới trên, luật sửa đổi còn quy định Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát, cập nhật và đăng tải danh mục các giao dịch phải công chứng, chứng thực trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tư pháp. Danh mục này có giá trị tham chiếu, hỗ trợ tra cứu và áp dụng thống nhất trong phạm vi toàn quốc, giúp các tổ chức, cá nhân dễ dàng nắm bắt và thực hiện đúng quy định.
Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ mang lại sự minh bạch và hiệu quả hơn trong hoạt động công chứng, đồng thời giảm bớt gánh nặng hành chính cho người dân và doanh nghiệp. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.
