Mới đây, ông N.T.K (TP.HCM) nhận được thông báo từ Cục Thuế TP.HCM về việc hồ sơ hoàn thuế thu nhập cá nhân (TNCN) của ông chưa đủ điều kiện. Nguyên nhân được nêu rõ: Công ty Cổ phần Đầu tư và Dịch vụ Sài Gòn Real, đơn vị chi trả thu nhập cho ông, đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, đồng thời vẫn còn nợ số tiền thuế TNCN đã khấu trừ với cơ quan thuế.
Công văn từ cơ quan thuế nêu: "Người nộp thuế vui lòng liên hệ với tổ chức trả thu nhập để nộp số tiền thuế TNCN đã khấu trừ vào ngân sách nhà nước". Đại diện Cục Thuế TP.HCM giải thích thêm: khi doanh nghiệp ngưng hoạt động, chưa hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế và còn nợ tiền thuế TNCN, người nộp thuế cần liên hệ với công ty. Công ty sau đó phải liên hệ cơ quan thuế để đối chiếu nợ thuế và xử lý dứt điểm khoản nợ, khi đó người lao động mới được hoàn lại tiền thuế.
Cán bộ thuế hướng dẫn hồ sơ cho người nộp thuế
Mới đây, Cục Thuế TP.HCM công bố danh sách 2.872 doanh nghiệp đang nợ thuế từ tiền công, tiền lương với tổng số tiền lên tới gần 276 tỉ đồng. Theo Quyết định 108/2025 của Tổng cục Thuế (nay là Cục Thuế): "Tại thời điểm giải quyết hồ sơ hoàn thuế TNCN của người nộp thuế, tổ chức trả thu nhập đã hoàn thành nghĩa vụ nộp thay tiền thuế TNCN đã khấu trừ hoặc tổng tiền thuế TNCN người nộp thuế là cá nhân đã nộp đủ vào ngân sách nhà nước tại kỳ quyết toán cá nhân có đề nghị hoàn thuế". Như vậy, trong trường hợp tổ chức chi trả thu nhập còn nợ thuế, cơ quan thuế sẽ không thể giải quyết hồ sơ hoàn thuế cho người nộp thuế.
Người lao động chịu thiệt
Từ đầu năm đến ngày 30.4, cơ quan thuế đã tiếp nhận hơn 1,31 triệu tờ khai quyết toán thuế TNCN điện tử, trong đó có 1,082 triệu tờ khai đề nghị hoàn. Qua rà soát, cơ quan thuế xác định 1,026 triệu hồ sơ đủ điều kiện hoàn tự động, chiếm 95% tổng số tờ khai đề nghị hoàn, với số tiền 4.882 tỉ đồng. Đến nay, đã ban hành 763.100 lệnh hoàn (chiếm 74% số hồ sơ phải xử lý) và chuyển Kho bạc Nhà nước chi hoàn 3.566 tỉ đồng. So với năm 2025, tỷ lệ hoàn thuế TNCN tự động tăng từ 36,4% lên 95%; số hồ sơ đủ điều kiện hoàn tự động tăng 264%; số lệnh hoàn đã chuyển Kho bạc Nhà nước tăng 189%; số tiền hoàn tự động tăng 271%.
Mặc dù công tác hoàn thuế tự động đang phát huy hiệu quả, nhưng trong 4 tháng đầu năm, vẫn còn khoảng 56.000 hồ sơ chưa được hoàn. Số thuế TNCN khi chưa được nộp vào ngân sách nhà nước thì cơ quan thuế sẽ không thực hiện hoàn thuế cho cá nhân.
Luật sư Trần Xoa - Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang phân tích: Thuế TNCN đối với người làm công ăn lương thường được doanh nghiệp khấu trừ tại nguồn, người lao động không thể tự đi khai, nộp từng quý. Đến khi doanh nghiệp thực hiện quyết toán thuế năm, hệ thống mới thể hiện phần thu nhập, số thuế phải nộp và cá nhân có thể nhìn thấy trên eTax. Nghĩa là khi không được hoàn thuế và nhận được lý do doanh nghiệp đang còn nợ số tiền thuế thì lúc này cá nhân mới biết được. "Người làm công ăn lương biết nhưng làm sao yêu cầu doanh nghiệp nộp số thuế này", ông Xoa nhấn mạnh.
Theo ông Trần Xoa, khi doanh nghiệp nộp hồ sơ khai thuế TNCN tháng, quý, cần phải gửi kèm danh sách từng người lao động nộp bao nhiêu và thể hiện dữ liệu trên eTax để theo dõi, chứ không chờ đến thời điểm quyết toán thuế (thường vào đầu năm sau). Điều này sẽ giúp giải quyết hoàn cho những trường hợp đã nộp thuế. Ngoài ra, đối với một số doanh nghiệp nợ chỉ vài đồng, vài chục đồng hay nói chung là nợ quá nhỏ, cần có giải pháp yêu cầu doanh nghiệp nộp hoặc đối chiếu nếu sai sót thì điều chỉnh để tránh ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động.
Hồ sơ hoàn thuế tự động đáp ứng các điều kiện khi tổ chức chi trả thu nhập đã hoàn thành nghĩa vụ nộp thay tiền thuế TNCN đã khấu trừ hoặc tổng tiền thuế TNCN người nộp thuế là cá nhân đã nộp đủ vào ngân sách nhà nước. Tổng số thuế đề nghị hoàn trả phải nhỏ hơn hoặc bằng số liệu tổng hợp trong kỳ quyết toán thuế theo cơ sở dữ liệu quản lý thuế của ngành thuế tại thời điểm giải quyết hồ sơ. Đồng thời, thông tin tài khoản nhận tiền hoàn trả của người nộp thuế phải được xác minh và liên kết với cơ sở dữ liệu quản lý thuế của ngành thuế.
