Áp lực xuất hóa đơn dịp Tết đè nặng lên hộ kinh doanh gia đình
Dịp Tết Nguyên đán, lượng khách hàng tăng cao đột biến, mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Tuy nhiên, đằng sau sự nhộn nhịp ấy là nỗi lo thường trực về việc tuân thủ các quy định thuế, đặc biệt là xuất hóa đơn và ghi chép doanh thu. Điều này càng trở nên cấp thiết khi nhiều cửa hàng, quán ăn vẫn do chính những người lớn tuổi trong gia đình trực tiếp bán hàng, thậm chí phải huy động con cháu hỗ trợ trong những ngày cao điểm.
Gánh nặng kê khai đối với người cao tuổi
Nhiều hộ kinh doanh gia đình quyết định bán xuyên Tết để tận dụng cơ hội kinh doanh, dẫn đến số lượng đơn hàng mỗi ngày tăng vọt. Việc xuất hóa đơn, ghi chép chi tiết và kê khai thuế trở thành áp lực không nhỏ, nhất là đối với những người cao tuổi có thể chưa thông thạo công nghệ hoặc các thủ tục hành chính phức tạp. Theo quy định hiện hành, ngay cả với các hộ không thuộc diện bắt buộc phải xuất hóa đơn, họ vẫn cần ghi chép đầy đủ doanh thu hàng ngày để đảm bảo tuân thủ pháp luật. Trong khi đó, các hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên bắt buộc phải chuyển sang sử dụng hóa đơn điện tử, điều này có thể gây thêm khó khăn trong việc thích ứng.
Quy định mới về hóa đơn và chứng từ
Nghị định 70/2025/NĐ-CP, vừa được ban hành để sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2020/NĐ-CP, đã làm rõ hơn các nguyên tắc lập, quản lý và sử dụng hóa đơn, chứng từ. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 4 của Nghị định 123/2020/NĐ-CP, được sửa đổi bởi khoản 3 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP, quy định rằng khi bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ, người bán phải lập hóa đơn để giao cho người mua. Điều này áp dụng cho nhiều trường hợp, bao gồm cả hàng hóa, dịch vụ dùng cho mục đích khuyến mại, quảng cáo, hoặc tiêu dùng nội bộ. Hóa đơn phải ghi đầy đủ nội dung theo quy định, và nếu sử dụng hóa đơn điện tử, phải tuân theo định dạng chuẩn dữ liệu do cơ quan thuế quy định.
Về thời điểm xuất hóa đơn, tại khoản 1 và khoản 2 Điều 9 Nghị định 123/2020/NĐ-CP, được sửa đổi bởi điểm a khoản 6 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP, quy định chi tiết như sau:
- Đối với bán hàng hóa, thời điểm lập hóa đơn là khi chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng cho người mua, bất kể đã thu tiền hay chưa.
- Đối với xuất khẩu hàng hóa, thời điểm lập hóa đơn thương mại điện tử hoặc các loại hóa đơn điện tử khác do người bán tự xác định, nhưng không được chậm hơn ngày làm việc tiếp theo sau khi hàng hóa được thông quan.
- Đối với cung cấp dịch vụ, thời điểm lập hóa đơn là khi hoàn thành việc cung cấp dịch vụ, không phân biệt đã thu tiền hay chưa, trừ một số trường hợp đặc biệt như thu tiền đặt cọc cho dịch vụ tư vấn.
Nguyên tắc chung là bên bán có trách nhiệm lập và giao hóa đơn cho bên mua đúng quy định, kể cả trong dịp Tết khi hoạt động kinh doanh vẫn diễn ra.
Đề xuất mới nhằm giảm gánh nặng
Nhận thấy những khó khăn trên, Bộ Tài chính đang lấy ý kiến để hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Điều 9 của Nghị định 123/2020 về hóa đơn, chứng từ. Một trong những đề xuất đáng chú ý là cho phép một số lĩnh vực được lập hóa đơn tổng vào cuối ngày hoặc cuối tháng, thay vì phải xuất hóa đơn cho từng giao dịch nhỏ lẻ như hiện nay. Điều này có thể giúp giảm bớt áp lực cho các hộ kinh doanh, đặc biệt là trong thời điểm cao điểm như dịp Tết.
Theo dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung quy định tại khoản 4 Điều 9, cho phép các đơn vị cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại, trông giữ xe, chiếu phim, thương mại điện tử và các hoạt động bưu chính, vận chuyển liên quan được áp dụng cơ chế này. Điều kiện là họ phải có hệ thống phần mềm quản lý, kiểm soát chi tiết từng giao dịch đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh.
Riêng đối với dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và taxi, dự thảo đề xuất cho phép lập hóa đơn tổng vào cuối ngày. Các doanh nghiệp phải sử dụng phần mềm tính tiền thể hiện đầy đủ thông tin chuyến đi, như biển số xe, hành trình, cự ly, và số tiền phải trả, đồng thời chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu. Trong trường hợp khách hàng có nhu cầu nhận hóa đơn theo từng giao dịch, đơn vị cung cấp dịch vụ vẫn phải đáp ứng để đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng.
Những thay đổi này hứa hẹn sẽ mang lại sự linh hoạt hơn trong công tác quản lý thuế, giúp các hộ kinh doanh, đặc biệt là những người cao tuổi, dễ dàng tuân thủ mà không bị quá tải trong mùa cao điểm.
