Cảnh báo khi mua vàng dịp vía Thần Tài: Tránh vi phạm pháp luật và rủi ro tịch thu
Sau Tết Nguyên đán, giá vàng trong nước đã tăng mạnh, bám sát đà tăng của giá vàng thế giới và được thúc đẩy bởi nhu cầu mua vàng lấy may của người dân nhân dịp vía Thần Tài. Sức mua tăng vọt trong bối cảnh nguồn cung vàng khan hiếm đã đẩy chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới lên mức kỷ lục, lên tới 21 triệu đồng mỗi lượng tính đến sáng ngày 25 tháng 2.
Tại nhiều cửa hàng vàng trong những ngày qua, người dân phải xếp hàng dài, thậm chí phải lấy số mới hy vọng mua được các sản phẩm vàng nhỏ từ 1 phân đến vài chỉ. Trong khi đó, những người có nhu cầu mua số lượng lớn gặp rất nhiều khó khăn. Dù vậy, trong bối cảnh nhiều quy định mới về mua bán vàng đã có hiệu lực, không ít người dân vẫn chưa nắm rõ, dễ dẫn đến những vi phạm không đáng có.
Quy định tịch thu vàng: Ai là đối tượng bị ảnh hưởng?
Phóng viên đã có cuộc trao đổi với luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW, để làm rõ những lưu ý đặc biệt khi mua vàng dịp này. Theo Nghị định 340/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, có hiệu lực từ ngày 9 tháng 2, việc tịch thu vàng miếng có thể được áp dụng nếu giao dịch không có giấy phép.
Luật sư Hà giải thích: "Theo Điều 28 của Nghị định 340/2025, hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu vàng chỉ áp dụng cho các hành vi mang tính chất kinh doanh, như sản xuất, kinh doanh, mua bán vàng miếng không giấy phép; xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu, vàng miếng trái phép; hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh vàng khác khi chưa được cấp phép."
Đối tượng chính mà quy định này nhắm đến là các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động kinh doanh vàng trái phép, chứ không nhằm vào việc người dân cất giữ, đeo, hoặc sử dụng vàng hợp pháp trong sinh hoạt hay các giao dịch dân sự thông thường không mang tính kinh doanh.
Tuy nhiên, luật sư Hà cảnh báo: "Nếu cá nhân tham gia mua, bán vàng miếng với tổ chức không có giấy phép kinh doanh, hoặc tham gia các giao dịch có dấu hiệu tổ chức, thường xuyên, mang tính chất kinh doanh, thì có thể bị xử phạt hành chính và áp dụng biện pháp bổ sung như tịch thu."
Do đó, để tránh rủi ro, người dân khi mua bán vàng miếng với số lượng nhỏ như 1–2 lượng nên thực hiện giao dịch tại các doanh nghiệp, tổ chức tín dụng được Ngân hàng Nhà nước cấp phép kinh doanh vàng miếng. Đồng thời, cần giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp và tránh các giao dịch mua bán không rõ nguồn gốc hoặc mang tính "trao tay" ngoài hệ thống được cấp phép.
Quy định chuyển khoản: Tại sao phải thực hiện?
Nhiều người dân cũng đang thắc mắc về quy định phải chuyển khoản khi mua bán vàng. Theo Nghị định 232/2025/NĐ-CP, việc thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng (tương đương hơn 1 chỉ vàng) trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện thông qua tài khoản thanh toán của khách hàng và tài khoản của doanh nghiệp kinh doanh vàng mở tại ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
Luật sư Hà cho biết: "Thực tế, việc mua vàng, kinh doanh vàng tiềm ẩn nguy cơ trốn thuế và rửa tiền. Quy định chuyển khoản cho giao dịch trên 20 triệu đồng nhằm phòng chống rửa tiền và trốn thuế, đồng thời tăng cường tính minh bạch trong lưu thông vàng miếng, hạn chế dòng tiền ngầm." Quy định này cũng phù hợp với Luật Quản lý thuế, vốn yêu cầu giao dịch trên 20 triệu đồng phải chuyển khoản.
Theo Khoản 2 Điều 28 Nghị định 340/2025, việc không thực hiện thanh toán mua, bán vàng qua tài khoản thanh toán theo quy định sẽ bị phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng. Người dân cần lưu ý để tránh bị phạt.
Thực tế áp dụng tại các công ty vàng
Các công ty vàng lớn đã triển khai quy định này. Công ty Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC) thông báo khách hàng khi bán vàng tại hệ thống của công ty, nếu tổng giá trị trong ngày từ 5 triệu đồng trở lên, sẽ được thanh toán qua chuyển khoản vào tài khoản ngân hàng của khách hàng. SJC cũng lưu ý việc thanh toán không áp dụng qua các ví điện tử như Momo hay Zalopay.
Tương tự, Công ty Mi Hồng thông báo khách hàng bán vàng có giá trị từ 5 triệu đồng và khách mua vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên phải thực hiện thanh toán qua tài khoản ngân hàng.
Ngoài ra, người đi mua vàng cần mang theo căn cước công dân hoặc điện thoại có thể truy cập ứng dụng VNeID mức 2 để thuận tiện khi giao dịch. Những biện pháp này nhằm đảm bảo an toàn và tuân thủ pháp luật trong bối cảnh thị trường vàng đang sôi động.
