Dịch vụ đổi tiền thu phí tràn lan trên mạng xã hội: Rủi ro pháp lý và cảnh báo từ chuyên gia

Khi Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đang đến gần, không khí xuân bắt đầu lan tỏa, việc chuẩn bị những phong bao lì xì với các tờ tiền mới, phẳng phiu được nhiều gia đình xem là một phần không thể thiếu trong phong tục đầu năm. Những tờ tiền mới không chỉ mang giá trị vật chất mà còn gửi gắm mong ước về một năm mới may mắn, hanh thông, thể hiện sự chu đáo và tấm lòng của người trao.

Nhu cầu đổi tiền mới tăng cao dịp cận Tết

Theo ghi nhận, từ đầu tháng Chạp, nhiều người dân đã bắt đầu tìm kiếm các kênh đổi tiền mới, đặc biệt là các mệnh giá nhỏ như 5.000 đồng, 10.000 đồng, 20.000 đồng, 50.000 đồng… để phục vụ nhu cầu lì xì con cháu, người thân, đồng nghiệp. Với không ít gia đình, việc chuẩn bị sẵn tiền mới không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn thể hiện sự chu đáo, mong cầu một năm mới suôn sẻ và thuận lợi trong mọi công việc.

Chị Đỗ Ngọc Anh Thư, cư dân phường Long An, tỉnh Tây Ninh, chia sẻ: "Năm nào tôi cũng cố gắng đổi tiền mới để lì xì cho các cháu. Nhưng năm nay công việc bận rộn, không sắp xếp được thời gian ra ngân hàng, nên nhiều lúc phải lên mạng tìm chỗ đổi cho tiện." Không chỉ các hộ gia đình, nhiều tiểu thương, cơ sở kinh doanh nhỏ tại chợ truyền thống cũng có nhu cầu đổi tiền lẻ để phục vụ việc mua bán dịp Tết, khi lượng khách hàng tăng đột biến.

Dịch vụ đổi tiền thu phí nở rộ trên mạng xã hội

Trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook và TikTok, chỉ với các từ khóa "đổi tiền mới Tết 2026", "đổi tiền lì xì", người dùng dễ dàng bắt gặp nhiều trang mạng xã hội công khai chào mời dịch vụ đổi tiền thu phí. Các bài đăng này thường cam kết "100% tiền chưa lưu thông", "giao tận nơi", "phí thấp", kèm theo hình ảnh từng xấp tiền mới, video quay cận cảnh hoặc phản hồi của khách hàng đã giao dịch thành công để tạo lòng tin.

Mức phí chênh lệch được các tài khoản này đưa ra dao động từ 4% trở lên, thậm chí cao hơn đối với các mệnh giá nhỏ hoặc vào thời điểm cận Tết khi nhu cầu tăng đột biến. Trong bối cảnh nguồn tiền mới mệnh giá nhỏ được kiểm soát chặt chẽ từ các ngân hàng, nhu cầu tăng cao đã tạo điều kiện cho các dịch vụ đổi tiền thu phí phát sinh và hoạt động ngày càng tinh vi, khó kiểm soát.

Rủi ro và vi phạm pháp luật từ dịch vụ đổi tiền trái phép

Tuy nhiên, thực tế cho thấy không phải dịch vụ nào cũng uy tín. Nhiều trường hợp phản ánh bị yêu cầu chuyển khoản đặt cọc nhưng không nhận được tiền, hoặc nhận tiền không đúng mệnh giá, tiền cũ trà trộn, thậm chí đối mặt nguy cơ nhận tiền giả. Khi xảy ra tranh chấp, người mua gần như không có cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền lợi do giao dịch diễn ra tự phát, không hóa đơn, không hợp đồng rõ ràng.

ThS. Luật sư Đoàn Thị Tuyết Lan từ Công ty Luật TNHH Cilaf & Partners cảnh báo: "Việc đổi tiền thông qua người lạ luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro như có thể bị giao thiếu tiền, nhận tiền không đúng chất lượng cam kết, thậm chí là tiền giả. Thực tế đã có khá nhiều trường hợp khách hàng chuyển tiền đặt cọc nhưng sau đó bị đối tượng chặn liên lạc, chiếm đoạt toàn bộ số tiền."

Không chỉ rủi ro mất tiền, việc đổi tiền trái phép còn tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Theo quy định tại Nghị định 88/2019/NĐ-CP, hành vi đổi tiền không đúng quy định có thể bị xử phạt từ 20 đến 40 triệu đồng. Luật sư Tuyết Lan giải thích thêm, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định rõ, chỉ các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và Kho bạc Nhà nước mới được thực hiện việc thu, đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông.

Hành động của lực lượng chức năng và khuyến cáo thiết thực

Trước diễn biến phức tạp của hoạt động đổi tiền hưởng chênh lệch trên không gian mạng, lực lượng chức năng đã tăng cường rà soát, phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm. Mới đây, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Đồng Tháp đã phát hiện tài khoản Facebook "N. M. T" thường xuyên đăng tải các bài viết quảng cáo dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ với nhiều mệnh giá, kèm theo mức phí chênh lệch cụ thể.

Cơ quan Công an đã mời chủ tài khoản là anh N. M. T (25 tuổi, ngụ xã An Thạnh Thủy, tỉnh Đồng Tháp) đến làm việc. Tại đây, cán bộ Phòng An ninh mạng đã tuyên truyền, giải thích rõ các quy định của pháp luật liên quan đến hoạt động tiền tệ và ngân hàng, đồng thời phân tích những rủi ro, hệ lụy từ việc tổ chức đổi tiền trái phép. Sau khi được giải thích, anh N. M. T thừa nhận hành vi vi phạm, tự nguyện gỡ bỏ toàn bộ các bài viết quảng cáo và viết bản cam kết không tái phạm.

Luật sư Tuyết Lan nhấn mạnh: "Đổi tiền mới không đơn thuần chỉ là câu chuyện mất thêm vài phần trăm phí, mà có thể dẫn đến hệ quả 'tiền mất, rủi ro pháp lý mang về'. Người dân cần là người tiêu dùng tỉnh táo, không vô tình tiếp tay cho các hành vi trái pháp luật trong lĩnh vực tiền tệ." Bà khuyến cáo người dân nên chủ động liên hệ các ngân hàng nơi mình có tài khoản để đăng ký nhu cầu đổi tiền theo hướng dẫn chính thức, đồng thời chấp nhận thực tế rằng không phải lúc nào cũng có đủ mệnh giá mong muốn, thay vì đánh đổi sự an toàn pháp lý để lấy sự tiện lợi nhất thời.

Về vấn đề thu phí, Luật sư cho biết, hiện nay đổi tiền mới tại ngân hàng "không phải trả phí", do Thông tư số 25/2013/TT-NHNN đã thay thế các quy định cũ về phí đổi tiền. Điều này càng củng cố lời khuyên rằng người dân nên ưu tiên sử dụng các kênh chính thống để đảm bảo an toàn và tuân thủ pháp luật trong mùa lễ hội sắp tới.