Cam kết 'ngoại tình phải ra đi tay trắng' gần như không có giá trị pháp lý
Một bạn đọc tên Mai Anh đã gửi cho tôi một bản cam kết và hỏi về giá trị pháp lý của nó. Bản cam kết này do vợ chồng lập ra, với nội dung nếu một trong hai bên ngoại tình bị phát hiện, người đó phải ra đi tay trắng, không được quyền nuôi con và tự nguyện ra đi trong im lặng.
Luật sư tư vấn: Cam kết vi phạm nhiều quy định pháp luật
Luật sư Hoàng Hà, thuộc Đoàn luật sư Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết bản cam kết này dù được cả hai tự nguyện ký kết, nhưng gần như không có giá trị pháp lý nào. Ông phân tích chi tiết từng điểm trong cam kết dựa trên luật hiện hành.
Về tài sản: Theo điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, nguyên tắc chia tài sản chung khi ly hôn là chia đôi, có tính đến bốn yếu tố: hoàn cảnh gia đình, công sức đóng góp, bảo vệ lợi ích sản xuất kinh doanh và lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền nghĩa vụ vợ chồng.
Điểm d điều 7 Thông tư liên tịch 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP hướng dẫn rằng lỗi của vợ hoặc chồng vi phạm quyền, nghĩa vụ về nhân thân, tài sản dẫn đến ly hôn, bao gồm hành vi ngoại tình vi phạm nghĩa vụ chung thủy theo điều 19. Tuy nhiên, lỗi chỉ là một trong bốn yếu tố để tòa án xem xét điều chỉnh tỷ lệ chia tài sản, không phải căn cứ để tước toàn bộ quyền tài sản của một bên.
Pháp luật Việt Nam không cho phép bất kỳ thỏa thuận nào tước trắng quyền sở hữu tài sản chung chỉ vì lý do ngoại tình. Ngoại trừ trường hợp khi ra tòa, một bên vi phạm đồng ý không nhận tài sản và để lại toàn bộ cho bên kia, thỏa thuận này phải được tòa án công nhận bằng quyết định thỏa thuận thành mới có giá trị pháp lý.
Quyền nuôi con không thể định đoạt bằng cam kết tư nhân
Về quyền nuôi con: Đây là điểm sai lầm nghiêm trọng nhất trong bản cam kết. Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định rõ việc giao con cho ai trực tiếp nuôi dưỡng sau ly hôn phải căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con, theo các tiêu chí trong điều 6 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP của Tòa án nhân dân tối cao.
Quyền nuôi con không phải là quyền của cha mẹ để mặc cả với nhau, mà là quyền của đứa trẻ được sống trong điều kiện tốt nhất có thể. Không có thỏa thuận nào giữa vợ và chồng có thể tước bỏ trước quyền này, vì quyền nuôi con không thuộc phạm vi quyền định đoạt của cha mẹ trong một bản cam kết tư nhân.
Cụm từ 'tự nguyện ra đi trong im lặng' tước quyền tiếp cận công lý
Về cụm từ 'tự nguyện ra đi trong im lặng': Điều này đặt ra vấn đề về quyền tiếp cận tư pháp. Quyền khởi kiện, yêu cầu tòa án giải quyết ly hôn và tranh chấp tài sản, con cái là quyền tố tụng cơ bản được Hiến pháp và Bộ luật Tố tụng dân sự bảo đảm.
Một bản cam kết yêu cầu một bên ra đi trong im lặng được hiểu là không được tranh chấp hoặc khiếu nại, thực chất là tước quyền tiếp cận công lý. Do đó, điều khoản này đương nhiên vô hiệu.
Giá trị tham khảo hạn chế trong tố tụng
Vậy bản cam kết có giá trị gì không? Trong bối cảnh tố tụng tại tòa án, nó có thể được xem như một tài liệu thể hiện ý chí của các bên tại thời điểm ký, có giá trị tham khảo trong quá trình hòa giải. Tuy nhiên, nó không thể thay thế phán quyết của tòa án, không thể tước quyền tài sản và tuyệt đối không thể định đoạt quyền nuôi con.
Rất nhiều cặp vợ chồng, đặc biệt là vợ chồng trẻ, đang tìm cách dùng hợp đồng để giải quyết những bất an trong hôn nhân. Họ viết cam kết ngoại tình, cam kết chia tài sản, cam kết nuôi con như thể tờ giấy viết tay có thể thay thế lòng tin. Nhưng khi xảy ra tranh chấp thực sự, các bên buộc phải khởi kiện ra tòa để phân xử theo pháp luật, vì các cam kết này thường vi phạm quy định pháp lý và không có hiệu lực thi hành.
