Thanh tra Chính phủ phát hiện loạt vi phạm trong quản lý quỹ đất nhà ở xã hội tại Hà Nội
Thanh tra Chính phủ vừa công bố kết luận thanh tra về việc chấp hành quy định pháp luật trong công tác quản lý, sử dụng đất đai và quy hoạch xây dựng, cấp phép xây dựng trên địa bàn Thành phố Hà Nội. Một trong những điểm nổi bật là những sai sót nghiêm trọng liên quan đến quy hoạch, quản lý và sử dụng quỹ đất 20% dành cho phát triển nhà ở xã hội (NOXH).
Quy hoạch thiếu sót và vi phạm phổ biến
Cơ quan thanh tra xác định rằng Hà Nội, với dân số đông và nhu cầu cao về nhà ở cho người thu nhập thấp, lại đang tồn tại nhiều bất cập trong việc bố trí quỹ đất NOXH. Trong giai đoạn từ năm 2011 đến 2022, đã có 8 dự án khu đô thị và nhà ở với quy mô từ 10 ha trở lên mà Ủy ban nhân dân thành phố khi phê duyệt quy hoạch đã không dành đủ quỹ đất 20% cho mục đích này.
Đáng chú ý, 4 dự án được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận cho phép nộp tiền thay thế giá trị quỹ đất và phải bố trí đất NOXH ở vị trí khác, nhưng đến thời điểm thanh tra, thành phố vẫn chưa thực hiện. Bên cạnh đó, 3 dự án khác có quy mô tương tự cũng bố trí không đủ diện tích đất theo quy định.
Ví dụ điển hình về sự bất hợp lý
Tại dự án khu nhà ở sinh thái Xuân Phương, Thanh tra Chính phủ nhận thấy việc bố trí 6.890 m² đất vốn dành cho nhà biệt thự sinh thái để phát triển NOXH là thiếu khả thi và không phù hợp với nhu cầu của đối tượng thu nhập thấp. Trong khi đó, dự án nhà ở thương mại phục vụ cán bộ cấp thứ trưởng lại bị đưa vào quỹ đất 20% NOXH sau khi điều chỉnh quy hoạch, gây sai lệch mục tiêu ban đầu.
Kết quả thanh tra còn chỉ ra rằng, từ năm 2011 đến trước ngày 13/8/2019, thành phố chưa theo dõi riêng biệt việc quản lý số tiền tương đương giá trị quỹ đất 20%, thiếu hướng dẫn và đôn đốc các chủ đầu tư thực hiện nghĩa vụ nộp tiền vào ngân sách địa phương. Hơn nữa, thành phố chưa đầu tư xây dựng NOXH bằng nguồn vốn ngân sách cho 10 dự án đã được bố trí đất, dù nguồn thu từ các dự án này là rất lớn, dẫn đến lãng phí đất đai và nguồn lực tài chính.
Kiến nghị khẩn cấp và giải pháp cải thiện
Từ những phát hiện trên, Thanh tra Chính phủ đã đưa ra hàng loạt kiến nghị quan trọng:
- Hà Nội cần bố trí đủ quỹ đất để xây dựng NOXH trong năm 2026 đối với 15 dự án đã nêu.
- Đôn đốc chủ đầu tư các dự án nhà ở thương mại và khu đô thị khẩn trương triển khai xây dựng NOXH trên quỹ đất 20%, nếu không thực hiện sẽ xử lý theo quy định để chọn chủ đầu tư khác hoặc sử dụng nguồn vốn ngân sách.
- Thành phố cần rà soát và bổ sung quy hoạch đô thị, đảm bảo dành đủ quỹ đất phát triển NOXH, đồng thời triển khai các dự án đầu tư bằng ngân sách nhà nước để đáp ứng nhu cầu an sinh xã hội.
- Đối với dự án Xuân Phương, cần xử lý bằng cách bố trí đất thay thế hoặc thu hồi quỹ đất 20% nếu còn diện tích.
- Với dự án nhà ở cho cán bộ, phải điều chỉnh lại theo đúng mục tiêu và quy hoạch ban đầu.
Ngoài ra, cần có cơ chế và giải pháp để rút ngắn thủ tục hành chính, hỗ trợ các nhà đầu tư trong việc phát triển NOXH, tận dụng nguồn vốn ưu đãi và tăng nguồn cung cho thị trường. Những biện pháp này nhằm khắc phục tình trạng hiện tại và đảm bảo quyền lợi cho người dân có thu nhập thấp tại thủ đô.
