Trong nhiều năm, các thủ tục liên quan đến đất đai và xây dựng luôn là lĩnh vực nóng, phức tạp, tốn nhiều thời gian và chi phí. Tuy nhiên, với quyết tâm cải cách hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số, TP.HCM đang tạo nên những bước đột phá, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp.
Chỉ vài cú nhấp chuột, nhận kết quả sau 2 giờ
Trước đây, Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai số 2 (thuộc Văn phòng đăng ký đất đai TP.HCM) luôn trong tình trạng quá tải, đông nghẹt người. Có những ngày cao điểm, nơi đây tiếp nhận 300 - 400 hồ sơ nhà đất. Thế nhưng, hiện nay Chi nhánh số 2 lại khá thưa thớt. Lý do là Văn phòng đã triển khai quy trình tiếp nhận 23 thủ tục hành chính lĩnh vực đất đai trực tuyến toàn trình và với một số thủ tục cụ thể, người dân có thể nhận kết quả chỉ sau 2 giờ.
Mọi trạng thái xử lý đều được cập nhật trực tuyến, giúp người dân dễ dàng theo dõi tiến độ và hạn chế tình trạng chờ đợi, phát sinh thủ tục ngoài quy định. Cơ quan quản lý chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường ứng dụng dữ liệu số, quy hoạch số và giám sát điện tử để bảo đảm công trình xây dựng đúng quy định. Nhờ vậy, người dân được tạo thuận lợi hơn trong quá trình đầu tư, xây dựng nhà ở, trong khi cơ quan quản lý vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước.
Chị Trần Thị Mỹ Tâm chia sẻ trải nghiệm thực tế: Ngày 8.6, chị nộp hồ sơ hoàn công căn nhà ở P.Long Bình, TP.HCM và đến chiều 15.6 đã nhận được cuốn sổ hồng. Toàn bộ hồ sơ được nộp trực tuyến trên Cổng dịch vụ công quốc gia mà không cần đi làm trực tiếp. Chiều 15.6, khi nhận thông báo kết quả qua tin nhắn, chị lên Chi nhánh số 2 và nhận sổ sau 30 phút.
Chị Mỹ Tâm cho biết: "Trong toàn bộ quá trình, tôi chỉ cần đi đúng một lần trong khi trước đây với hồ sơ tương tự có khi phải đi 5-6 lần và mất đến 3 tuần, thậm chí có nơi tôi phải mất 3 tháng mới xong thủ tục hoàn công nhà. Tôi khá bất ngờ về thái độ làm việc cũng như tính chuyên nghiệp, nhanh chóng của Chi nhánh số 2. Nói chung là tôi rất hài lòng khi chỉ cần vài cú nhấp chuột để nộp hồ sơ và nhanh chóng nhận được kết quả."
Tương tự, ông Hoàng Hải đã nộp hồ sơ đăng ký giao dịch bảo đảm thế chấp vay vốn ngân hàng qua hình thức trực tuyến toàn trình. Chỉ trong vòng 8 giờ làm việc, ông đã nhận kết quả thay vì phải mất nhiều ngày như trước. Ông Hải cho hay: "Không như trước đây muốn nộp hồ sơ phải đi thật sớm để bốc số thứ tự, chờ đến lượt nộp, rồi về nhà chờ kết quả. Nay có thể chủ động thời gian khi ngồi ở nhà nộp hồ sơ trực tuyến. Sau khi nhận thông báo có kết quả qua tin nhắn, chỉ cần cầm hồ sơ gốc lên nộp và sau 2 giờ đồng hồ sẽ nhận kết quả, thậm chí còn nhanh hơn."
Ông Ngọc Tuân (ở xã Nhà Bè, TP.HCM) cũng không khỏi bất ngờ khi hồ sơ nhà đất hiện nay được giải quyết rất nhanh. Trường hợp của ông khi xây nhà trong khu quy hoạch 1/500 đã không cần phải xin phép xây dựng. Thay vào đó, ông nộp hồ sơ và nhận thông báo cho phép khởi công chỉ sau 7 ngày làm việc. Trong suốt quá trình thi công, không có cán bộ nào xuống kiểm tra, để người dân tự ý thức trong xây dựng. Điều này giúp họ cảm thấy thoải mái và tăng tính tự giác.
Giảm bớt phiền hà cho người dân
Ông Trần Đình Quân, Giám đốc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai số 2, cho biết trước đây người dân phải mang giấy tờ đến nộp, cơ quan chức năng đi kiểm tra, xử lý, đóng dấu và trả kết quả. Nay đã có 23 thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai có thể nộp hồ sơ trực tuyến toàn trình. Người dân ở các địa phương khác nhưng có nhà, đất tại TP.HCM cũng có thể ngồi ở nhà nộp hồ sơ trực tuyến. Cán bộ thụ lý sẽ tiếp nhận và xử lý hồ sơ trên không gian mạng. Người dân chỉ cần đến Chi nhánh số 2 một lần để đối chiếu hồ sơ và chờ nhận kết quả sau 2 giờ làm việc. Đối với người dân ở ngoài TP.HCM, sau khi hoàn tất nghĩa vụ tài chính, họ có thể gửi biên nhận đóng tiền qua bưu điện và nhận kết quả tại nhà.
Ông Trần Đình Quân nhấn mạnh: "Để nhanh chóng và tiện lợi cho người dân, chúng tôi đã chỉ đạo toàn bộ hệ thống ưu tiên đẩy mạnh tiếp nhận hồ sơ trực tuyến. Khi hồ sơ của người dân nộp vào, sổ hồng sẽ được in sẵn nội dung, chờ hoàn thành các bước, nhất là hoàn thành nghĩa vụ thuế, phí là có thể phát hành sổ ngay. Với hình thức này, người dân có thể nộp hồ sơ ở mọi lúc, mọi nơi, giúp giảm thời gian đi lại, đồng thời tạo sự minh bạch, thuận tiện và hiệu quả."
TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM, nhận xét: "Những cải cách mạnh mẽ trong lĩnh vực đất đai, xây dựng đang mở ra giai đoạn mới về phục vụ người dân và doanh nghiệp. Bên cạnh chuyển đổi số, những chính sách mới về miễn giấy phép xây dựng cũng được đánh giá là bước tiến quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính. Nhiều công trình, nhà ở thuộc khu vực đã có quy hoạch 1/500, quy chế quản lý kiến trúc... có thể được xem xét miễn giấy phép xây dựng theo quy định, giúp người dân giảm bớt một thủ tục hành chính vốn mất nhiều thời gian."
TS Phạm Viết Thuận cũng cho rằng: "Sự thay đổi này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại mà còn tăng tính minh bạch trong giải quyết hồ sơ. Mọi trạng thái xử lý đều được cập nhật trực tuyến, giúp người dân dễ dàng theo dõi tiến độ và hạn chế tình trạng chờ đợi, phát sinh thủ tục ngoài quy định. Cơ quan quản lý chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường ứng dụng dữ liệu số, quy hoạch số và giám sát điện tử để bảo đảm công trình xây dựng đúng quy định. Nhờ vậy, người dân được tạo thuận lợi hơn trong quá trình đầu tư, xây dựng nhà ở, trong khi cơ quan quản lý vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước."
Không chỉ người dân, cộng đồng doanh nghiệp cũng hưởng lợi trực tiếp từ những cải cách này. Việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ giúp doanh nghiệp giảm chi phí cơ hội, đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án. Các thủ tục được số hóa, liên thông giữa các cơ quan cũng góp phần hạn chế tình trạng hồ sơ chồng chéo, yêu cầu bổ sung nhiều lần.
Cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai, xây dựng là một trong những yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương. Khi thời gian xử lý được rút ngắn, chi phí tuân thủ giảm xuống, môi trường đầu tư sẽ trở nên hấp dẫn hơn, tạo động lực thu hút nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội.
