Theo các chuyên gia, hiện chính quyền địa phương chỉ còn 2 cấp nên quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cần được điều chỉnh cho phù hợp.
Hội thảo khoa học về Luật Đất đai
Ngày 17/6, Trường đại học Luật TPHCM tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Luật Đất đai năm 2024 và yêu cầu sửa đổi, bổ sung trong bối cảnh mới”.
Phát biểu khai mạc, Phó giáo sư - Tiến sĩ Trần Việt Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Luật TPHCM, khẳng định Luật Đất đai năm 2024 thể hiện bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực đất đai.
Tuy nhiên, thực tiễn tổ chức thi hành thời gian qua đã bộc lộ một số tồn tại, vướng mắc khách quan, đặc biệt là từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Do đó, việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai dự kiến được đặt ra trong năm 2026 và ông hy vọng hội thảo sẽ đóng góp nhiều ý kiến hữu ích cho việc sửa đổi Luật Đất đai.
Bất cập trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Tại hội thảo, nhóm tác giả gồm thạc sĩ Ngô Gia Hoàng và thạc sĩ Hoàng Thị Biên Thuỳ phân tích rõ hơn những bất cập trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.
Theo thạc sĩ Ngô Gia Hoàng, Luật Đất đai năm 2024 xác định hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được lập đồng bộ ở 3 cấp hành chính, gồm: Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quốc gia; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh; quy hoạch sử dụng đất cấp huyện và kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện. Tuy nhiên, từ ngày 1/7/2025, hệ thống quy hoạch, kế hoạch trên không còn phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp vì không còn cấp huyện.
Để thích ứng với mô hình mới, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 151/2025/NĐ-CP (quy định về phân định thẩm quyền, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai), trong đó bổ sung quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất cấp xã. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã ban hành công văn hướng dẫn việc thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất theo Luật Đất đai. Tuy nhiên, theo thạc sĩ Ngô Gia Hoàng, các quy định này đã không thể thực hiện được.
Nhóm tác giả dẫn chứng từ Tờ trình số 4204/TTr-BNNMT ngày 28/4/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về đề xuất bổ sung Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai vào Chương trình lập pháp của Quốc hội năm 2026.
Trong tờ trình, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ ra thực tế: “Hiện nay không xác định được vị trí các chỉ tiêu được phân bổ theo quy hoạch tỉnh cho các xã, không có căn cứ để giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, đặc biệt là việc chuyển mục đích sử dụng đất ở khu vực nông thôn”.
Đề xuất sửa đổi Luật Đất đai
Từ thực tế trên, nhóm tác giả đề xuất sửa đổi nội dung quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trong Luật Đất đai năm 2024 cho phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay.
Phương án mà nhóm tác giả đề xuất là giữ nguyên Quy hoạch, Kế hoạch sử dụng đất cấp quốc gia và cấp tỉnh; ở cấp xã chỉ lập Kế hoạch sử dụng đất 5 năm mà không cần lập Quy hoạch sử dụng đất.
Thạc sĩ Ngô Gia Hoàng nhận định đây là phương án tối ưu trong bối cảnh hiện nay. Ông nói: “Trên cơ sở quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh và các quy hoạch có liên quan, cấp xã sẽ lập Kế hoạch sử dụng đất 5 năm để cụ thể hóa nhu cầu sử dụng đất trên địa bàn”.
Theo nhóm nghiên cứu, quy hoạch sử dụng đất ở cấp cơ sở thường phải điều chỉnh nhiều lần do tốc độ đô thị hóa, phát triển hạ tầng và nhu cầu đầu tư thay đổi rất nhanh. Do đó, thời hạn xây dựng kế hoạch sử dụng đất 5 năm 1 lần là phù hợp và linh hoạt, bám sát nhu cầu sử dụng đất thực tế của địa phương.
Ngoài nhóm tác giả trên, hội thảo còn nhận được 40 bài tham luận khác, 6 tham luận được trình bày tại hội nghị để các đại biểu tham gia thảo luận, góp ý.
