Vướng mắc trong công tác đăng ký đất đai
Theo cơ quan soạn thảo, thực tiễn cho thấy công tác đăng ký đất đai bắt buộc chưa được các cấp chính quyền triển khai hiệu quả. Việc lưu trữ hồ sơ địa chính qua các thời kỳ tại một số địa phương chưa tốt dẫn đến phải xác minh nguồn gốc đất đai để cấp sổ đỏ còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.
Những bất cập này không chỉ gây khó khăn cho người dân mà còn tạo ra sự thiếu công bằng giữa các trường hợp sử dụng đất. Để tháo gỡ, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) do Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng đã bổ sung chính sách mới về cấp giấy chứng nhận và xử lý tồn tại lịch sử theo hướng thực tế, nhân văn nhưng chặt chẽ.
Quy định mới về cấp giấy chứng nhận cho đất có vi phạm thủ tục
Dự thảo bổ sung quy định Nhà nước xem xét cấp giấy chứng nhận đối với các trường hợp đang sử dụng đất có vi phạm về thủ tục trước ngày 8/1/2024, nếu đất đã được sử dụng ổn định, không có tranh chấp, phù hợp quy hoạch, không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, môi trường và toàn bộ công trình. Quy định này có sự thay đổi so với Luật Đất đai năm 2024. Cụ thể, Điều 139 của Luật hiện hành chỉ quy định việc giải quyết tranh chấp với hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất có vi phạm pháp luật đất đai trước ngày 1/7/2014, đồng thời phân loại từng nhóm trường hợp với các điều kiện có thể xem xét cấp giấy chứng nhận.
Trong khi đó, khoản 5 Điều 64 của dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đưa ra nguyên tắc chung về việc Nhà nước xem xét cấp giấy chứng nhận đối với các trường hợp sử dụng đất có vi phạm về thủ tục trước ngày 8/1/2024, với điều kiện đất đã được sử dụng ổn định, không tranh chấp, phù hợp quy hoạch, không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, môi trường và toàn bộ công trình. Việc sử dụng mốc thời gian mới và đưa quy định này vào điều khoản quy định về nguyên tắc cấp giấy chứng nhận được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc để xử lý các tồn tại lịch sử phát sinh trong thực tế.
Các nguyên tắc cấp giấy chứng nhận khác
Dự thảo bổ sung Điều 64 quy định về nguyên tắc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. Theo đó, giấy chứng nhận được cấp theo từng thửa đất cho người có quyền sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất hoặc người quản lý đất đủ điều kiện. Trường hợp có nhiều người cùng sử dụng đất hoặc cùng sở hữu tài sản gắn liền với đất thì phải ghi đầy đủ tên các đồng chủ sử dụng, đồng chủ sở hữu trên giấy chứng nhận.
Dự thảo cũng xác định giấy chứng nhận chỉ được cấp sau khi người sử dụng đất hoàn thành nghĩa vụ tài chính trên đất, trừ các trường hợp được miễn, ghi nợ hoặc thuê đất trả tiền hàng năm. Đối với tài sản gắn liền với đất, chỉ cấp giấy chứng nhận cho nhà ở, công trình xây dựng đã hình thành tại thời điểm cấp.
Xử lý tồn tại lịch sử và giao Chính phủ quy định chi tiết
Các quy định về cấp giấy chứng nhận đối với trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất do tồn tại lịch sử để lại chưa được giải quyết thỏa đáng, như đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường; đất được giao không đúng thẩm quyền; đất lấn, chiếm; tự ý chuyển mục đích sử dụng đất hoặc vướng mắc trong xác định diện tích đất ở. Dự thảo luật giao Chính phủ quy định chi tiết việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, việc xác định lại diện tích đất ở và việc đính chính, thu hồi, hủy bỏ giấy chứng nhận đã cấp.
Lấy ý kiến đến tháng 8/2026
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đến hết ngày 10/8/2026. Đây là cơ hội để các cơ quan, tổ chức và người dân đóng góp ý kiến nhằm hoàn thiện chính sách đất đai, đặc biệt là các quy định liên quan đến cấp giấy chứng nhận và xử lý tồn tại lịch sử.
