Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) vừa công bố dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 43/2014/NĐ-CP về quyền sử dụng đất, trong đó có đề xuất nâng mức tiền cọc khi tham gia đấu giá quyền sử dụng đất từ 10% lên 20% giá khởi điểm. Đồng thời, người tham gia đấu giá nếu từng bỏ cọc sẽ bị cấm tham gia đấu giá trong thời gian 2 năm.
Mục tiêu chống đầu cơ và thổi giá
Theo Bộ TN&MT, đề xuất này nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ, thổi giá đất gây nhiễu loạn thị trường. Thời gian qua, nhiều phiên đấu giá đất tại các địa phương như Hà Nội, TP.HCM, Bắc Ninh, Hưng Yên đã xảy ra hiện tượng trả giá cao bất thường, sau đó người trúng đấu giá bỏ cọc, gây thiệt hại cho ngân sách và làm mất niềm tin của nhà đầu tư.
Theo thống kê sơ bộ của Bộ TN&MT, từ năm 2020 đến nay, có hơn 200 phiên đấu giá quyền sử dụng đất bị bỏ cọc, chiếm khoảng 12% tổng số phiên đấu giá. Số tiền cọc bị mất lên tới hàng nghìn tỷ đồng, nhưng nhiều trường hợp người bỏ cọc vẫn tiếp tục tham gia đấu giá ở các phiên khác.
Quy định mới về tiền cọc và thời gian cấm
Dự thảo nêu rõ, mức tiền cọc tối thiểu là 20% giá khởi điểm của thửa đất đưa ra đấu giá. Trường hợp tổ chức, cá nhân tham gia đấu giá nhưng vi phạm nghĩa vụ nộp tiền trúng đấu giá dẫn đến bị mất cọc, sẽ bị ghi nhận vào danh sách không được tham gia đấu giá trong thời gian 24 tháng kể từ ngày xác nhận vi phạm.
Ông Nguyễn Văn A, chuyên gia kinh tế, cho biết: “Việc nâng mức cọc là cần thiết để tăng rào cản tài chính, buộc người tham gia phải cân nhắc kỹ lưỡng. Cấm bỏ cọc tham gia đấu giá trong 2 năm sẽ tạo tính răn đe, ngăn chặn hành vi đầu cơ, lũng đoạn thị trường.”
Phản ứng từ các chuyên gia và doanh nghiệp
Nhiều chuyên gia bất động sản ủng hộ đề xuất này. Ông Trần Văn B, Tổng giám đốc một doanh nghiệp địa ốc, nhận định: “Mức cọc 20% là hợp lý, giúp sàng lọc nhà đầu tư có năng lực thực sự. Nhưng cần có cơ chế xử lý minh bạch, tránh gây khó khăn cho người có nhu cầu thực.”
Tuy nhiên, một số ý kiến lo ngại việc tăng mức cọc có thể làm giảm số lượng người tham gia, ảnh hưởng đến tính cạnh tranh. Bộ TN&MT cho biết sẽ tiếp thu và hoàn thiện dự thảo trước khi trình Chính phủ.
Dự kiến thời điểm áp dụng
Dự thảo Nghị định dự kiến sẽ được Chính phủ xem xét thông qua trong quý III/2025. Nếu được thông qua, các quy định mới sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026. Các địa phương cần chuẩn bị cơ sở dữ liệu, hệ thống quản lý để thực hiện đồng bộ.
