Xuất khẩu tăng mạnh nhưng phụ thuộc lớn vào khu vực FDI
Theo báo cáo từ Cục Thống kê, Bộ Tài chính công bố sáng 6/3, tình hình kinh tế - xã hội tháng 2/2026 cho thấy tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa 2 tháng đầu năm 2026 đạt 155,7 tỷ USD, tăng 22,2% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, cán cân thương mại hàng hóa ghi nhận nhập siêu 2,98 tỷ USD, đảo ngược so với mức xuất siêu 1,77 tỷ USD của cùng kỳ năm trước.
Xuất khẩu tăng trưởng nhưng chênh lệch giữa khu vực trong nước và FDI
Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 2 đạt 33,06 tỷ USD, giảm 23,7% so với tháng trước nhưng tăng 5,7% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 2 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu đạt 76,36 tỷ USD, tăng 18,3%. Tuy nhiên, sự tăng trưởng này chủ yếu đến từ khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), bao gồm dầu thô, với mức tăng 30,1% lên 60,4 tỷ USD, chiếm 79,1% tổng kim ngạch xuất khẩu. Trong khi đó, khu vực kinh tế trong nước chỉ đạt 15,96 tỷ USD, giảm 12,0%, chiếm tỷ trọng khiêm tốn 20,9%.
Cơ cấu hàng hóa xuất khẩu và thị trường chủ lực
Trong 2 tháng đầu năm 2026, có 13 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chiếm 79,9% tổng kim ngạch, trong đó 4 mặt hàng vượt 5 tỷ USD, chiếm 57,4%. Về cơ cấu nhóm hàng:
- Nhóm hàng công nghiệp chế biến đạt 68,55 tỷ USD, chiếm 89,8%.
- Nhóm hàng nông sản, lâm sản đạt 5,8 tỷ USD, chiếm 7,6%.
- Nhóm hàng thủy sản đạt 1,72 tỷ USD, chiếm 2,2%.
- Nhóm hàng nhiên liệu và khoáng sản đạt 0,29 tỷ USD, chiếm 0,4%.
Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch 23,8 tỷ USD, trong khi xuất siêu sang Hoa Kỳ đạt 20,4 tỷ USD, tăng 20,8% so với cùng kỳ.
Nhập khẩu tăng cao và cơ cấu chủ yếu là tư liệu sản xuất
Kim ngạch nhập khẩu hàng hóa tháng 2 đạt 34,1 tỷ USD, giảm 24,6% so với tháng trước nhưng tăng 4,4% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 2 tháng đầu năm 2026, nhập khẩu đạt 79,34 tỷ USD, tăng 26,3%, với khu vực FDI tăng mạnh 42,2% lên 56,87 tỷ USD, trong khi khu vực trong nước giảm nhẹ 1,5% xuống 22,47 tỷ USD.
Về cơ cấu nhóm hàng nhập khẩu, nhóm hàng tư liệu sản xuất chiếm tỷ trọng áp đảo 94,1% với 74,67 tỷ USD, trong đó máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng chiếm 56,0% và nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 38,1%. Nhóm hàng vật phẩm tiêu dùng chỉ chiếm 5,9% với 4,67 tỷ USD.
Thị trường nhập khẩu và tình trạng nhập siêu
Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch 31,9 tỷ USD, dẫn đến nhập siêu từ Trung Quốc lên tới 20,9 tỷ USD, tăng 35,7% so với cùng kỳ. Các thị trường khác như Hàn Quốc và ASEAN cũng ghi nhận nhập siêu tăng mạnh. Cán cân thương mại hàng hóa 2 tháng đầu năm 2026 nhập siêu 2,98 tỷ USD, trong đó khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 6,5 tỷ USD, còn khu vực FDI xuất siêu 3,52 tỷ USD.
Đề xuất giải pháp thúc đẩy xuất khẩu bền vững
Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương đề xuất Chính phủ tập trung triển khai các giải pháp hiệu quả để thúc đẩy xuất khẩu, bao gồm:
- Đẩy mạnh xúc tiến thương mại và mở rộng, đa dạng hóa chuỗi cung ứng, sản xuất và thị trường.
- Khai thác hiệu quả các cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết.
- Tăng cường xuất khẩu vào các thị trường lớn như Hoa Kỳ, EU, đồng thời khai thác thị trường mới như Halal, Mỹ La-tinh, châu Phi.
- Hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn mới, tiếp cận nguồn vốn và ứng dụng công nghệ cao để nâng cao chất lượng sản phẩm.
Những biện pháp này nhằm phấn đấu đạt thặng dư thương mại bền vững, giảm sự phụ thuộc vào khu vực FDI và tận dụng tốt các hiệp định thương mại song phương và đa phương để mở rộng thị trường xuất khẩu.
