Xuất khẩu tôm Việt Nam tăng trưởng mạnh 22% trong tháng đầu năm 2026
Theo thông tin mới nhất từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam trong tháng 1/2026 đã đạt mức ấn tượng 379,6 triệu USD. Con số này phản ánh mức tăng trưởng 22% so với cùng kỳ năm 2025, đánh dấu một khởi đầu tích cực cho ngành thủy sản với tín hiệu phục hồi đơn hàng rõ rệt, đặc biệt tại các thị trường trọng điểm ở châu Á.
Trung Quốc và Nhật Bản là động lực tăng trưởng chính
Động lực chính cho sự bứt phá này đến từ hai thị trường lớn là Trung Quốc và Nhật Bản, nơi ghi nhận nhu cầu tiêu thụ tôm tăng cao trước thềm Tết Nguyên đán. Cụ thể, Trung Quốc tiếp tục khẳng định vị thế là thị trường xuất khẩu tôm lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 129,6 triệu USD, tăng 15% so với cùng kỳ. Trong khi đó, Nhật Bản cũng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ 31%, đạt 44,8 triệu USD. Xu hướng tích trữ hàng hóa phục vụ nhu cầu tiêu dùng dịp lễ và sự cải thiện sức mua tại khu vực này đã giúp các doanh nghiệp Việt Nam duy trì nhịp độ xuất khẩu ổn định ngay từ những ngày đầu năm.
Mỹ duy trì nhu cầu ổn định nhưng chưa có đột phá
Về phía thị trường Mỹ, kim ngạch xuất khẩu tôm trong tháng 1/2026 đạt 43,8 triệu USD, tăng 22% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, con số này lại giảm nhẹ so với tháng 12/2025, cho thấy thị trường này vẫn duy trì nhu cầu nhất định nhưng chưa tạo ra bước đột phá về giá trị trong cơ cấu xuất khẩu chung của ngành tôm Việt Nam.
Tôm chân trắng chiếm ưu thế trong cơ cấu xuất khẩu
Phân tích theo nhóm ngành hàng, tôm chân trắng tiếp tục đóng vai trò là động lực chính với kim ngạch xuất khẩu đạt 216,9 triệu USD, chiếm tới 57,1% tổng kim ngạch và tăng 31% so với cùng kỳ. Cả hai nhóm hàng chế biến và đông lạnh nguyên liệu đều ghi nhận mức tăng trưởng khá, phản ánh nhu cầu tương đối đồng đều ở cả phân khúc tôm nguyên liệu và tôm chế biến. Trong khi đó, tôm sú đạt 29,2 triệu USD, tăng 34% nhưng tỷ trọng vẫn ở mức khiêm tốn. Điều này cho thấy sự tăng trưởng hiện nay của ngành tôm vẫn phụ thuộc chủ yếu vào tôm chân trắng – mặt hàng có mức độ nhạy cảm cao hơn trước các biến động về giá cả và chính sách thuế tại các thị trường lớn.
Thách thức từ chính sách thuế mới và yếu tố mùa vụ
VASEP chỉ ra rằng, yếu tố được các doanh nghiệp đặc biệt quan tâm trong tháng 2 là kết quả cuối cùng của vụ kiện chống bán phá giá (CBPG) POR19 vừa được công bố. Kết quả này nhìn chung không bất lợi như những lo ngại trước đó, giúp giảm bớt áp lực tâm lý đáng kể cho cả doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam và các nhà nhập khẩu Mỹ. Việc mức thuế không tăng đột biến đã tạo nền tảng tương đối ổn định cho các đơn hàng đã và đang trong quá trình đàm phán.
Song song đó, vào ngày 23/2/2026, Tòa án Tối cao Mỹ đã phán quyết rằng các mức thuế áp dụng theo Đạo luật IEEPA là trái pháp luật. Kể từ 0h01 ngày 24/2, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) chính thức ngừng thu các loại thuế đối ứng này. Tuy nhiên, Mỹ đồng thời áp dụng mức thuế toàn cầu 10% theo Section 122 của Đạo luật Thương mại 1974, với thời hạn tối đa 150 ngày và được cộng dồn với các sắc thuế hiện hành.
Do chính sách thuế 10% chỉ có hiệu lực từ ngày 24/2/2026, tác động thực tế tới kim ngạch xuất khẩu trong tháng 2 được đánh giá là chưa rõ nét và nhiều khả năng sẽ phản ánh rõ hơn từ tháng 3 trở đi. Trong ngắn hạn, yếu tố mùa vụ và kết quả cuối cùng của POR19 mới là những biến số tác động trực tiếp đến các giao dịch xuất khẩu.
Triển vọng và khuyến nghị cho doanh nghiệp
Xét về vị thế thị trường, Mỹ hiện đứng sau một số thị trường châu Á về kim ngạch nhập khẩu tôm từ Việt Nam. Tuy nhiên, đây vẫn là thị trường có tính định hướng giá và tác động tâm lý lớn. Với kết quả cuối cùng của POR19 khả quan hơn dự kiến, rủi ro ngắn hạn đã phần nào được kiểm soát, dù chính sách thuế toàn cầu 10% vẫn là biến số cần được theo dõi sát sao trong quý II/2026.
VASEP dự báo rằng trong tháng 2/2026, xuất khẩu tôm có thể chững lại chủ yếu do yếu tố mùa vụ, khi kỳ nghỉ Tết Nguyên đán làm gián đoạn hoạt động sản xuất và giao hàng. Mức nền cao của tháng 1 cũng khiến tốc độ tăng trưởng khó có thể duy trì ở mức tương đương.
Trong bối cảnh hiện nay, động lực tăng trưởng của ngành tôm Việt Nam đang dựa nhiều vào các thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và Nhật Bản. Nếu nhu cầu tại khu vực này tiếp tục ổn định sau Tết, đây sẽ là trụ đỡ quan trọng cho quý I/2026.
Đối với thị trường Mỹ, triển vọng trung hạn phụ thuộc vào hai yếu tố chính: diễn biến thực tế của thuế toàn cầu 10% trong 150 ngày áp dụng và khả năng điều chỉnh chính sách sau giai đoạn này. Kết quả POR19 giúp thị trường tránh được một cú sốc mới, song môi trường thương mại vẫn đòi hỏi các doanh nghiệp chủ động rà soát cấu trúc giá, kiểm soát chi phí và theo dõi sát sao các hướng dẫn thực thi từ phía Mỹ.
Nhìn chung, VASEP nhận định tháng 1/2026 đã mở đầu bằng những tín hiệu tích cực cho ngành tôm Việt Nam. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng trong các tháng tới, các doanh nghiệp cần linh hoạt thích ứng với những biến động về chính sách, đồng thời tận dụng tốt hơn các cơ hội tại các thị trường châu Á – nơi đang đóng vai trò ngày càng rõ nét trong cơ cấu xuất khẩu tôm của Việt Nam.
