Xuất khẩu thủy sản Việt Nam đang có dấu hiệu phục hồi tích cực trong năm 2026. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), trong 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản ước đạt khoảng 3,7 tỉ USD, tăng trưởng 14 - 15% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là tín hiệu đáng mừng cho ngành hàng chủ lực của Việt Nam.
Các mặt hàng chủ lực tăng trưởng khả quan
Các mặt hàng thủy sản xuất khẩu chính đều ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng. Tôm đạt khoảng 1,5 tỉ USD, cá tra đạt khoảng 734 triệu USD. Bên cạnh đó, các sản phẩm như mực, bạch tuộc, cua ghẹ và nhuyễn thể cũng có sự tăng trưởng đáng kể. Sự phục hồi này cho thấy nhu cầu thị trường quốc tế đang dần cải thiện.
Thách thức chưa được giải quyết triệt để
Tuy nhiên, VASEP nhận định tăng trưởng chưa thực sự bền vững. Ngành thủy sản đang phải đối mặt với nhiều khó khăn như chi phí logistics cao, cạnh tranh quốc tế gay gắt và các rào cản kỹ thuật ngày càng gia tăng. Đặc biệt, xuất khẩu sang thị trường Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) vẫn gặp nhiều trở ngại do các quy định về thuế, truy xuất nguồn gốc, IUU (chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định) cùng các quy định mới như MMPA (Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển), chứng nhận CoA (Giấy chứng nhận xuất xứ), C/C (chứng nhận khai thác), P/S (chứng nhận chế biến).
Ngoài ra, doanh nghiệp trong nước còn gặp nhiều bất cập về thủ tục hành chính phức tạp, chi phí tuân thủ cao. Các vướng mắc trong kiểm soát nguyên liệu nhập khẩu, quy định về thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với hàng tái nhập, kiểm dịch, an toàn thực phẩm, chi phí xử lý nước thải trong khu công nghiệp, và thiếu khung pháp lý cho đầu tư hạ tầng thủy lợi và nuôi trồng cũng là những rào cản lớn.
Dự báo xuất khẩu thủy sản năm 2026
VASEP dự báo, nếu các điểm nghẽn được tháo gỡ kịp thời, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến thể chế, nguyên liệu và thị trường, xuất khẩu thủy sản năm 2026 có thể đạt trên 12 tỉ USD, tăng trưởng 8 - 10% so với năm trước. Để đạt được mục tiêu này, hiệp hội kiến nghị Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, chuyển mạnh sang quản lý rủi ro và hậu kiểm.
Đồng thời, cần rà soát, sửa đổi các quy định liên quan đến xuất khẩu hải sản sang EU và Mỹ, đặc biệt là các thủ tục cấp giấy chứng nhận như C/C, P/S và CoA. VASEP cũng đề xuất hoàn thiện khung pháp lý về an toàn thực phẩm, môi trường, thuế; hỗ trợ tín dụng; thúc đẩy đầu tư hạ tầng nuôi trồng, khai thác; phát triển nguồn nguyên liệu ổn định; và tăng cường xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu.
Tăng cường đối thoại chính sách
Hiệp hội nhấn mạnh sự cần thiết của việc tăng cường đối thoại chính sách giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp. Điều này nhằm kịp thời xử lý các vướng mắc phát sinh, đồng hành cùng ngành thủy sản phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn tới.
Theo kế hoạch, ngày 8.5 tới đây, Chính phủ sẽ tổ chức hội nghị quan trọng tại TP.HCM với các hiệp hội ngành hàng và các địa phương nhằm thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản, bảo đảm mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026.
