Xuất khẩu gạo Việt Nam: Tăng trưởng lượng nhưng giá trị sụt giảm
Tính đến ngày 15/3, xuất khẩu gạo của Việt Nam đã đạt khoảng 1,74 triệu tấn, với tổng trị giá ước đạt 826,2 triệu USD. Giá gạo xuất khẩu bình quân ở mức 477,6 USD/tấn. So với cùng kỳ năm 2025, lượng xuất khẩu tăng 2,3%, nhưng trị giá lại giảm 8,7%, và giá bình quân giảm tới 10,7%.
Thị trường chủ lực: Philippines và Trung Quốc tăng mạnh
Philippines tiếp tục khẳng định vị thế là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam, chiếm tỷ trọng 55,86% tổng lượng xuất khẩu, tương đương 711.264 tấn, tăng 30% so với cùng kỳ năm 2025. Đứng thứ hai là thị trường Trung Quốc, với khoảng 14% thị phần, đạt 178.165 tấn, tăng trưởng ấn tượng 143,7%.
Sự phục hồi của thị trường Philippines sau khi nước này dỡ bỏ lệnh tạm ngừng nhập khẩu, cùng nhu cầu tăng cao từ Trung Quốc phục vụ dịp Tết Nguyên đán, đã góp phần hỗ trợ đáng kể cho lượng xuất khẩu gạo của Việt Nam, đồng thời giảm bớt áp lực lên giá cả trong thời gian qua.
Thách thức từ thị trường châu Phi và các yếu tố rủi ro
Tuy nhiên, xuất khẩu gạo trong 2 tháng đầu năm 2026 ghi nhận sự sụt giảm đáng kể từ khu vực châu Phi, sau giai đoạn tăng trưởng ấn tượng năm 2025. Cụ thể:
- Thị trường Bờ Biển Ngà giảm 68,5%.
- Thị trường Ghana giảm 22,7%.
Bộ Công Thương cảnh báo, từ tháng 3, xuất khẩu gạo Việt Nam có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố:
- Xung đột tại Trung Đông leo thang, dẫn đến chi phí logistics quốc tế tăng cao (bảo hiểm tăng, thời gian vận chuyển kéo dài 10-15 ngày).
- Nguồn cung đầu vào bị siết chặt, chi phí phân bón và giá dầu tăng.
- Chi phí vận chuyển trong nước tăng thêm 20.000-30.000 đồng/tấn.
- Áp lực cạnh tranh từ các quốc gia xuất khẩu gạo lớn như Thái Lan, Ấn Độ, Pakistan.
- Nguồn cung lúa gạo dồi dào do vụ đông xuân 2025-2026 bước vào giai đoạn thu hoạch rộ.
- Một số rào cản thương mại từ thị trường Trung Quốc.
Giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu từ Bộ Công Thương
Để thúc đẩy xuất khẩu gạo trong thời gian tới, đại diện lãnh đạo Bộ Công Thương đề xuất các biện pháp:
- Tăng cường xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiềm năng ở châu Phi và châu Mỹ.
- Doanh nghiệp và Hiệp hội ngành hàng lúa gạo cần theo dõi sát thị trường và lập kế hoạch xuất khẩu phù hợp.
- Bộ Công Thương nghiên cứu, đề xuất chính sách hỗ trợ tín dụng cho doanh nghiệp thu mua lúa, nhằm đẩy mạnh tiêu thụ lúa đông xuân và đảm bảo lợi nhuận hợp lý cho nông dân.
- Các địa phương và doanh nghiệp chủ động xây dựng, mở rộng chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ, đặc biệt trong Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao phát thải thấp, để giảm chi phí, tăng chất lượng và ổn định thu nhập cho nông dân.
Những nỗ lực này nhằm ứng phó với các thách thức hiện tại và tận dụng cơ hội từ thị trường quốc tế, đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành lúa gạo Việt Nam.
