Xuất khẩu gạo Việt Nam năm 2025 chứng kiến sự sụt giảm đáng kể
Theo số liệu từ Cục Hải quan Việt Nam, năm 2025, Việt Nam đã xuất khẩu được 8,06 triệu tấn gạo, với tổng trị giá đạt 4,1 tỷ USD. So với năm 2024, con số này đã giảm lần lượt 10,8% về khối lượng và 27,6% về giá trị. Nguyên nhân chính của sự suy giảm này đến từ việc giá gạo trên thị trường thế giới giảm mạnh sau khi Ấn Độ dỡ bỏ các hạn chế xuất khẩu, cùng với nhu cầu tiêu thụ yếu hơn tại các thị trường lớn, đặc biệt là Philippines.
Thị trường truyền thống suy giảm, châu Phi tăng trưởng nhưng chưa đủ bù đắp
Philippines tiếp tục khẳng định vị thế là thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam, chiếm khoảng từ 38% đến 42% tổng kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu sang thị trường này đã giảm mạnh do Philippines điều chỉnh chính sách nhập khẩu và tăng cường khả năng tự chủ về nguồn cung. Ngược lại, các thị trường châu Phi như Ghana và Bờ Biển Ngà ghi nhận mức tăng trưởng cao, nhưng quy mô còn khá khiêm tốn và chưa đủ để bù đắp cho sự sụt giảm từ các thị trường truyền thống.
Đáng chú ý, dù Việt Nam vẫn giữ vững vị trí là quốc gia xuất khẩu gạo lớn thứ hai trên thế giới, việc giá xuất khẩu giảm sâu đã khiến ngành lúa gạo trong nước thất thu khoảng 1,5 tỷ USD so với năm trước đó.
Doanh nghiệp gạo: Doanh thu giảm nhưng lợi nhuận tăng trưởng tích cực
Doanh thu của 11 doanh nghiệp gạo niêm yết trên sàn chứng khoán trong năm 2025 đạt gần 37,081 tỷ đồng, giảm 17% so với năm 2024. Trái ngược với xu hướng này, lãi ròng toàn nhóm lại đảo chiều sang trạng thái dương, đạt gần 186 tỷ đồng, so với mức lỗ hơn 38 tỷ đồng của năm trước.
Công ty Cổ phần Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam (Vinaseed - NSC), thành viên của PAN Group, tiếp tục đóng vai trò trụ cột về lợi nhuận. Năm 2025, NSC ghi nhận lãi ròng gần 230 tỷ đồng, tăng 5% dù doanh thu giảm 6% xuống dưới 2,300 tỷ đồng. Đây là năm thứ năm liên tiếp doanh nghiệp duy trì lợi nhuận vượt mốc 200 tỷ đồng và xác lập mức lãi cao thứ hai trong lịch sử hoạt động.
Tổng công ty Lương thực miền Nam (Vinafood 2 - VSF) nổi bật với lợi nhuận đạt 28,5 tỷ đồng, tương ứng mức tăng ấn tượng 561%, dẫn đầu toàn ngành về tốc độ cải thiện. Đây là năm thứ ba liên tiếp VSF có lãi và đạt mức cao nhất trong hơn một thập niên qua.
Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Nông sản Thực phẩm An Giang (Afiex - AFX) ghi nhận doanh thu đạt 2,814 tỷ đồng, tăng 37%, cùng với lãi ròng 47,3 tỷ đồng, tăng 69% và vượt xa kế hoạch năm. Công ty Cổ phần Xuất Nhập Khẩu Kiên Giang (Kigimex - KGM) và Công ty Cổ phần Thương mại Kiên Giang (KTC) đều đạt lợi nhuận cao nhất trong vòng 5 năm. KGM tăng lãi 177% lên 14,5 tỷ đồng dù doanh thu giảm gần 30%, trong khi KTC đạt gần 36 tỷ đồng, vượt 82% kế hoạch. Cả hai doanh nghiệp đều có sự đảo chiều tích cực trong quý 4/2025 sau khi cùng kỳ thua lỗ.
Công ty Cổ phần Xây lắp Cơ khí và Lương thực Thực phẩm (MCF) chứng kiến lợi nhuận tăng 6% lên 10,3 tỷ đồng, với doanh thu gần 531 tỷ đồng, mức cao nhất trong 5 năm.
Bối cảnh thị trường thế giới và triển vọng năm 2026
Trên thị trường thế giới, xuất khẩu gạo của Ấn Độ đã tăng 19,4% trong năm 2025, đạt mức cao thứ hai trong lịch sử. Trong khi đó, lượng gạo xuất khẩu của Thái Lan ước tính đạt từ 7,88 đến 8 triệu tấn, vượt mục tiêu 7,5 triệu tấn, nhờ nhu cầu mạnh mẽ vào cuối năm.
Philippines chính thức quay lại thị trường gạo quốc tế vào ngày 1/1 sau khi dỡ bỏ lệnh cấm nhập khẩu kéo dài bốn tháng. Năm ngoái, Philippines nhập khẩu gần 3,37 triệu tấn gạo, giảm khoảng 30% so với 4,8 triệu tấn của năm 2024 do ảnh hưởng bởi lệnh cấm. Đây cũng là mức thấp nhất trong bốn năm qua. Trong đó, Việt Nam vẫn là nguồn cung chính, chiếm hơn 80% thị phần.
Năm 2026, ngành gạo Việt Nam đặt mục tiêu xuất khẩu 7,73 triệu tấn, trong đó gạo chất lượng cao chiếm khoảng 75%. Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), thương mại gạo toàn cầu sẽ đạt mức kỷ lục 62,8 triệu tấn, mở ra dư địa tăng trưởng mới. Việt Nam tiếp tục giữ vị thế là nhà xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới, với các thị trường trọng điểm là Philippines, Trung Quốc và châu Phi.
