Bốn tháng đầu năm 2024, xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt kim ngạch ấn tượng 1,57 tỷ USD, tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, đằng sau con số tích cực này, người nông dân và các doanh nghiệp xuất khẩu vẫn đang phải đối mặt với không ít thách thức.
Kim ngạch xuất khẩu tăng nhưng lợi nhuận eo hẹp
Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, trong 4 tháng đầu năm, Việt Nam đã xuất khẩu hơn 3,2 triệu tấn gạo, thu về 1,57 tỷ USD. So với cùng kỳ năm 2023, lượng gạo xuất khẩu tăng 10% và giá trị tăng 25%. Điều này cho thấy nhu cầu gạo trên thế giới vẫn cao, đặc biệt từ các thị trường truyền thống như Philippines, Indonesia, Trung Quốc và châu Phi.
Tuy nhiên, mặc dù kim ngạch tăng, lợi nhuận của nông dân và doanh nghiệp lại không tương xứng. Nguyên nhân chính là do chi phí sản xuất tăng cao, đặc biệt là giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhiên liệu. Nhiều nông dân cho biết, giá gạo bán ra chỉ tăng nhẹ trong khi chi phí đầu vào tăng mạnh, khiến lợi nhuận bị thu hẹp.
Khó khăn từ thị trường và chính sách
Bên cạnh chi phí sản xuất, doanh nghiệp xuất khẩu gạo còn gặp khó khăn về thị trường. Mặc dù nhu cầu cao, nhưng các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe. Nhiều doanh nghiệp nhỏ chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn này, dẫn đến mất cơ hội xuất khẩu.
Ngoài ra, biến động tỷ giá và chính sách thương mại của các nước nhập khẩu cũng ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu. Một số thị trường áp dụng thuế nhập khẩu cao hoặc các biện pháp bảo hộ, khiến gạo Việt Nam khó cạnh tranh hơn so với các đối thủ như Thái Lan, Ấn Độ.
Giải pháp từ phía doanh nghiệp và nhà nước
Trước những khó khăn này, nhiều doanh nghiệp đã chủ động tìm kiếm thị trường mới, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao chất lượng gạo. Một số doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sau thu hoạch, xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Về phía nhà nước, các cơ quan chức năng đang đẩy mạnh hỗ trợ nông dân và doanh nghiệp thông qua các chính sách tín dụng ưu đãi, đào tạo kỹ thuật canh tác bền vững và xúc tiến thương mại. Bộ Công Thương cũng đang đàm phán để mở rộng thị trường, giảm rào cản thương mại cho gạo Việt Nam.
Dù còn nhiều khó khăn, nhưng với sự nỗ lực của người nông dân, doanh nghiệp và sự hỗ trợ từ chính phủ, ngành hàng lúa gạo Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển bền vững, đóng góp tích cực vào kim ngạch xuất khẩu chung của cả nước.
