Tổng thống Trump tăng thuế nhập khẩu lên 15% sau phán quyết Tòa án Tối cao
Trong một động thái gây chú ý, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố trên mạng xã hội vào khuya ngày 21.2 (theo giờ Việt Nam) về việc tăng mức thuế tạm thời đối với hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia vào Mỹ từ 10% lên 15%. Thông báo này được đưa ra ngay sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết vào ngày 20.2, với tỷ lệ 6-3, cho rằng Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) không trao quyền cho Tổng thống áp đặt thuế quan mà cần sự thông qua của Quốc hội.
Tác động tích cực đến các nền kinh tế Đông Nam Á
Giữa bối cảnh hiện tại, việc Washington áp dụng mức thuế 15% tạm thời có thể mang lại tác động tích cực cho các nền kinh tế xuất khẩu ở khu vực Đông Nam Á. Trước đó, nhiều quốc gia trong khu vực phải chịu mức thuế cao hơn đáng kể khi Nhà Trắng sử dụng IEEPA, chẳng hạn như 40% đối với Lào và Myanmar, 20% đối với Việt Nam, 19% đối với Philippines, Malaysia, Campuchia, Indonesia và Thái Lan. Do đó, mức thuế mới 15% có thể giảm bớt gánh nặng cho các nhà xuất khẩu.
Bên cạnh đó, một vấn đề đáng quan tâm là hiệu lực của các thỏa thuận thương mại đã đạt được giữa Washington và các nền kinh tế khác, như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan, với cam kết đầu tư lên đến hàng trăm tỉ USD. Sau phán quyết của Tòa tối cao, tính khả thi và giá trị thực thi của những thỏa thuận này đang bị đặt dấu hỏi, gây ra sự bất ổn trong môi trường thương mại toàn cầu.
Tương lai khó lường với nhiều công cụ pháp lý
Tuy nhiên, các vấn đề trên chỉ mang tính tạm thời, vì phán quyết từ Tòa tối cao khó có thể ngăn cản Tổng thống Trump theo đuổi chính sách thuế. Ông Trump hiện có ít nhất năm biện pháp pháp lý khác để thực thi chính sách này, mỗi biện pháp mang đặc điểm riêng biệt.
Thứ nhất, Điều khoản 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 cho phép tổng thống áp đặt thuế quan nếu sự gia tăng nhập khẩu gây thiệt hại nghiêm trọng cho các nhà sản xuất Mỹ. Điều khoản này không cần sự thông qua của Quốc hội hay điều tra mục tiêu, với mức thuế tối đa 15% trong tối đa 150 ngày.
Thứ hai, Điều khoản 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962 trao quyền cho tổng thống sử dụng thuế quan vì lý do an ninh quốc gia, không giới hạn về mức thuế suất hay thời gian, nhưng cần điều tra từ Bộ Thương mại Mỹ.
Thứ ba, Điều khoản 201 của Đạo luật Thương mại năm 1974 cho phép áp dụng thuế quan lên đến 50% trong tối đa 4 năm nếu nhập khẩu gây thiệt hại, nhưng yêu cầu Ủy ban Thương mại quốc tế Mỹ tiến hành điều tra và điều trần công khai.
Thứ tư, Điều khoản 301 của cùng đạo luật cho phép Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ áp đặt thuế quan để đáp trả các biện pháp thương mại phân biệt đối xử, không giới hạn thuế suất nhưng cần thời gian điều tra.
Thứ năm, Điều khoản 338 của Đạo luật Thuế quan Smoot-Hawley năm 1930 cho phép tổng thống áp thuế lên đến 50% đối với các nền kinh tế có hành vi phân biệt đối xử, không giới hạn thời gian. Tuy nhiên, từ tháng 3.2025, nhiều nghị sĩ đảng Dân chủ đã theo đuổi nghị quyết để bãi bỏ điều khoản này.
Với những công cụ pháp lý đa dạng, chính sách thuế của Mỹ dưới thời Tổng thống Trump tiếp tục ẩn chứa nhiều diễn biến khó lường, tạo ra thách thức cho các đối tác thương mại trên toàn cầu.
