Tôm, cá Việt Nam 'mắc kẹt' tại cảng trung chuyển vì xung đột Trung Đông
Căng thẳng quân sự tại Trung Đông đang tác động mạnh mẽ đến ngành thủy sản Việt Nam, khiến các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như tôm, cá tra bị mắc kẹt tại các cảng trung chuyển. Tình trạng này được Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM báo cáo tại cuộc họp về tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố chiều ngày 5/3.
Container lạnh khan hiếm, giá cước tăng phi mã
Theo đại diện Ban Quản lý, việc thiếu container lạnh trầm trọng cùng với giá cước vận tải tăng cao đã tạo ra thách thức lớn cho xuất khẩu. "Container lạnh trở nên cực kỳ khó khăn và đắt đỏ, các mặt hàng như tôm, cá tra xuất đi EU hoặc các nước Trung Đông như Jordan, UAE đang bị mắc kẹt tại các cảng trung chuyển", vị này nhấn mạnh.
Nguyên nhân chính đến từ việc nhiều hãng tàu phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi) để tránh vùng chiến sự, làm kéo dài thời gian vận chuyển thêm 3-4 tuần và đẩy chi phí logistics lên cao. Chu chuyển container bị chậm lại dẫn đến tình trạng khan hiếm container rỗng tại các cảng TP.HCM, đặc biệt là container lạnh phục vụ hàng thủy sản.
Nhiều ngành hàng chịu ảnh hưởng nặng nề
Không chỉ thủy sản, hàng loạt ngành xuất khẩu khác cũng đang đối mặt với khó khăn:
- Ngành điện tử và linh kiện: Thiếu hụt chip và linh kiện bán dẫn nhập khẩu từ châu Âu, giá thành sản phẩm tăng do phí vận chuyển hàng không thay thế tăng cao.
- Ngành may mặc và giày da: Đối mặt nguy cơ bị hủy đơn hàng mùa hè từ EU do không đảm bảo thời gian giao hàng.
- Ngành hóa chất: Giá nguyên liệu đầu vào như hạt nhựa, dung môi, phụ gia tăng theo giá dầu thế giới.
- Ngành chế biến nông sản: Tình trạng thanh toán quốc tế qua các ngân hàng tại Trung Đông và Bắc Phi bị gián đoạn.
Ban Quản lý nhận định, những lĩnh vực bị ảnh hưởng nhiều nhất bao gồm hóa chất và sản phẩm từ dầu mỏ, điện và điện tử, may mặc, thủy hải sản cùng các ngành có nguyên vật liệu và thị trường tiêu thụ chủ yếu tại Trung Đông và EU.
TP.HCM nỗ lực hỗ trợ doanh nghiệp vượt khó
Trước tình hình này, Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM cho biết sẽ tập trung vào các giải pháp hỗ trợ thiết thực:
- Theo dõi sát sao tình hình của các doanh nghiệp, đặc biệt những đơn vị có nguồn cung ứng và thị trường chính tại Trung Đông và EU.
- Tạo điều kiện thuận lợi, giải quyết nhanh chóng các thủ tục hành chính liên quan đến xuất nhập khẩu như cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa, giấy phép lao động cho người nước ngoài.
- Phối hợp với các sở, ngành liên quan để thực hiện các giải pháp của Trung ương và UBND TP.HCM, tham mưu kiến nghị chính sách hỗ trợ doanh nghiệp ổn định sản xuất kinh doanh.
Thành phố hiện có 66 khu chế xuất, khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 27.270 ha, trong đó 58 khu đang hoạt động với 4.689 dự án. Năm 2025, tổng doanh thu của các doanh nghiệp ước đạt 80 tỷ USD, kim ngạch xuất khẩu đạt 48,4 tỷ USD. Tuy nhiên, kim ngạch xuất nhập khẩu qua các nước Trung Đông chỉ chiếm khoảng 3-5% tổng kim ngạch, nhưng tác động của xung đột khu vực này lại lan rộng đến nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.
Tình hình cho thấy sự phụ thuộc của nền kinh tế vào các tuyến vận tải quốc tế và tính dễ tổn thương của chuỗi cung ứng toàn cầu trước các biến động địa chính trị. Các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản đang phải đối mặt với thách thức kép: vừa thiếu phương tiện vận chuyển chuyên dụng, vừa chịu chi phí logistics tăng cao do phụ phí chiến tranh và phụ phí chuyển hướng hành trình.
