Ngành ghẹ Việt Nam đón nhận tin vui khi Mỹ chính thức công nhận tương đương đối với nghề khai thác ghẹ của nước ta, mở ra cơ hội tái xuất khẩu mạnh mẽ sang thị trường này. Theo thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA) vừa đưa ra kết luận tích cực, công nhận các tiêu chuẩn quản lý nghề cá của Việt Nam tương đương với quy định của Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển (MMPA).
Bối cảnh và quyết định của Mỹ
Trước đó, vào tháng 1, Việt Nam đã tiến hành tách mã nghề khai thác ghẹ cũ thành bốn nghề riêng biệt dựa trên loài mục tiêu và loại ngư cụ, bao gồm các mã Fishery ID: 13164, 13206, 13204 và 13205. Sau khi xem xét kỹ lưỡng hồ sơ, dữ liệu kỹ thuật và thông tin bổ sung, phía Mỹ xác nhận các nghề này của Việt Nam đạt mức tương đương về hiệu quả quản lý so với chương trình nghề cá của họ.
Đây là tín hiệu tích cực cho ngành ghẹ Việt Nam, đặc biệt sau kết luận sơ bộ vào tháng 8/2025 của Cơ quan Nghề cá biển quốc gia Mỹ (NMFS), từng xếp nghề ghẹ của Việt Nam cùng Indonesia, Sri Lanka và Philippines vào nhóm chưa đáp ứng yêu cầu MMPA. Lần này, cùng với Việt Nam, Indonesia và Sri Lanka cũng được công nhận, trong khi Philippines không đạt yêu cầu. Kết quả là, ghẹ và các sản phẩm từ Philippines sẽ bị dừng nhập khẩu vào Mỹ từ ngày 11/6, sau 30 ngày kể từ thông báo.
Lợi ích và điều kiện cho ghẹ Việt Nam
Với quyết định này, ghẹ Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ không cần áp dụng cơ chế yêu cầu giấy chứng nhận sản phẩm thủy sản đạt yêu cầu xuất khẩu (COA), và hoạt động xuất khẩu được thực hiện bình thường. Tuy nhiên, VASEP lưu ý doanh nghiệp cần cẩn trọng với nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Nếu sử dụng nguyên liệu từ nước ngoài, doanh nghiệp không được dùng nguồn gốc từ các nghề khai thác bị cấm hoặc không được công nhận tương đương. Nếu dùng nguyên liệu từ nghề khác, phải có chứng nhận COA theo quy định nước sở tại.
Theo NOAA Fisheries, sự công nhận này có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2029, nhưng có thể bị xem xét lại hoặc chấm dứt nếu chương trình quản lý nghề cá Việt Nam không còn đáp ứng điều kiện. NOAA khuyến nghị Việt Nam tăng cường các biện pháp giảm thiểu rủi ro cho động vật có vú biển, bao gồm phát triển chương trình quan sát viên nghề cá, giám sát điện tử và bảo tồn các loài như cá heo Irrawaddy.
Tác động kinh tế
Hiện 80% sản lượng ghẹ Việt Nam được xuất khẩu sang Mỹ, với kim ngạch hàng năm khoảng 75-80 triệu USD. Quyết định này giúp duy trì và thúc đẩy hoạt động xuất khẩu, mang lại lợi ích lớn cho ngư dân và doanh nghiệp trong nước.
