Chính sách thuế 150 ngày của Mỹ: Không chỉ là giảm thuế tạm thời
Những tuần gần đây, việc Mỹ áp dụng mức thuế tạm thời trong 150 ngày đã khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam kỳ vọng áp lực sẽ giảm bớt. Tuy nhiên, tại hội thảo “Giải pháp ứng phó chính sách thuế tạm thời 150 ngày của Hoa Kỳ” do Trung tâm Xúc tiến Thương mại TP.HCM (ITPC) và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI-HCM) tổ chức sáng 25/3, các chuyên gia cảnh báo rằng cách nhìn này có phần đơn giản và tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Giai đoạn chuyển tiếp đầy bất định
Bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc ITPC, nhấn mạnh: “Chính sách 150 ngày được xác định là giai đoạn chuyển tiếp trong điều hành thương mại của Hoa Kỳ. Tính tạm thời về mặt thời hạn không đồng nghĩa với ổn định về mặt chính sách.” Bà cho rằng, trong bối cảnh chính sách được triển khai trên diện rộng, việc theo dõi sát diễn biến và chuẩn bị kịch bản sau 150 ngày là vô cùng quan trọng, đặc biệt đối với các ngành hàng phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ và chuỗi cung ứng phức tạp.
Bà Dương Hồng Loan, Viện trưởng Viện Sáng kiến Việt Nam, bổ sung rằng cơ chế này không nhằm ổn định thị trường, mà đóng vai trò như một “cầu nối” sau các xung đột pháp lý và chính sách. “150 ngày không phải là khoảng nghỉ. Đó là thời gian để họ chuẩn bị cho những bước đi tiếp theo, có thể chặt chẽ và khắt khe hơn”, bà nói.
Rủi ro chính sách đang tăng lên
Giáo sư Trần Ngọc Anh từ Đại học Indiana, Hoa Kỳ, phân tích rằng chính sách này xuất hiện sau một biến động pháp lý lớn, buộc chính quyền Mỹ chuyển sang cách tiếp cận mới: áp thuế tạm thời ngắn hạn và chuẩn bị công cụ pháp lý dài hạn. Điều này tạo ra nghịch lý: thuế trước mắt có thể giảm, nhưng rủi ro chính sách tổng thể lại tăng, vì sau 150 ngày, các biện pháp thương mại có thể được thiết kế lại rõ ràng và khó né hơn.
Không chỉ yếu tố pháp lý, bối cảnh quốc tế như biến động địa chính trị và giá năng lượng cũng tác động mạnh đến chính sách thuế. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây chỉ là yếu tố kìm hãm tạm thời, không làm thay đổi xu hướng siết chặt về lâu dài.
150 ngày: Cơ hội cuối để doanh nghiệp tự cứu mình
Nếu nhìn từ góc độ doanh nghiệp, giai đoạn 150 ngày giống như một “khoảng thở” ngắn ngủi, nhưng cũng là bài kiểm tra năng lực thích ứng. Bà Dương Hồng Loan cảnh báo: “Điều đáng lo không phải là thuế cao hay thấp, mà là việc doanh nghiệp có đủ khả năng chứng minh và giải trình khi bị áp thuế hay không.” Trong bối cảnh Mỹ ngày càng siết chặt yêu cầu kỹ thuật, mọi thông tin về sản phẩm từ nguyên liệu đến quy trình sản xuất đều phải minh bạch và truy xuất được.
Giáo sư Trần Ngọc Anh cho rằng đây cũng là “giai đoạn mở ra cơ hội” để doanh nghiệp tận dụng đẩy hàng, xử lý tồn kho và tái cơ cấu chiến lược. Tuy nhiên, cơ hội này không dành cho tất cả. Với mức thặng dư thương mại lớn, Việt Nam đang nằm trong nhóm bị theo dõi chặt chẽ, đặc biệt các ngành như dệt may, da giày, gỗ phải đối mặt yêu cầu khắt khe về truy xuất nguồn gốc.
Khuyến nghị cho doanh nghiệp Việt
Trả lời câu hỏi từ doanh nghiệp nội thất, Giáo sư Trần Ngọc Anh nhấn mạnh giai đoạn này mở ra cơ hội tái cấu trúc ngành theo xu thế thương mại mới. Doanh nghiệp không nên chỉ tập trung “né thuế”, mà cần chủ động chuyển đổi mô hình sản xuất, như đẩy mạnh OEM và xây dựng năng lực thiết kế riêng để nâng giá trị gia tăng.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chú trọng tiêu chuẩn quốc tế về chuỗi cung ứng, như chứng chỉ FSC và yêu cầu phát triển bền vững, không chỉ để đáp ứng thị trường Mỹ mà còn mở rộng sang châu Âu. Ngành nội thất cần chuyển từ tư duy sản xuất đơn thuần sang cung cấp giải pháp toàn diện, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu để giảm rủi ro khi chính sách thuế thay đổi.
Ở góc độ vĩ mô, việc Mỹ theo đuổi mục tiêu thuế quan là xu hướng khó đảo ngược, nên cả Nhà nước và doanh nghiệp phải chuẩn bị tâm thế thích ứng dài hạn. Doanh nghiệp cần nâng cao năng lực tuân thủ và minh bạch hóa chuỗi cung ứng, trong khi chính sách trong nước cần hỗ trợ chuyển đổi mô hình, đa dạng hóa thị trường và giảm phụ thuộc vào một khu vực xuất khẩu.
Sau mốc 150 ngày, chính sách có thể rẽ theo nhiều hướng, nhưng mức độ bất định vẫn cao. Doanh nghiệp không thể chờ đợi kịch bản rõ ràng, mà phải chủ động chuẩn bị cho nhiều khả năng cùng lúc, đặc biệt khi Mỹ áp thuế 10% với phần lớn hàng nhập khẩu, làm gia tăng căng thẳng thương mại.
