Nông sản Việt xuất Trung Quốc đối mặt quy định mới từ 1/6/2026
Theo thông tin từ Văn phòng SPS Việt Nam thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) vừa ban hành Thông báo số 27 hướng dẫn triển khai "Quy định đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm nhập khẩu ở nước ngoài" (Nghị định số 280). Quy định này dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/6/2026, mang đến những thay đổi đáng kể cho doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu nông sản sang thị trường Trung Quốc.
Danh mục quản lý mở rộng với cơ chế cập nhật động
Thông báo của GACC làm rõ các nội dung cốt lõi liên quan đến phạm vi quản lý, điều kiện đăng ký, yêu cầu khai báo và cơ chế vận hành hệ thống đăng ký đối với doanh nghiệp nước ngoài. Danh mục thực phẩm nhập khẩu phải thực hiện đăng ký theo cơ chế cơ quan có thẩm quyền giới thiệu bao gồm nhiều nhóm hàng quan trọng:
- Thịt và sản phẩm từ thịt
- Tổ yến và sản phẩm từ tổ yến
- Sản phẩm từ ong, trứng, dầu ăn
- Thực phẩm từ ngũ cốc, rau củ sấy, gia vị bột
- Các loại hạt, trái cây sấy
- Thực phẩm dinh dưỡng đặc biệt, thực phẩm chức năng
- Sản phẩm sữa và thủy sản
Đáng chú ý, toàn bộ danh mục này được áp dụng theo cơ chế "cập nhật động", nghĩa là có thể điều chỉnh, bổ sung hoặc thu hẹp tùy theo đánh giá rủi ro, dữ liệu an toàn thực phẩm và thông lệ quốc tế. GACC cũng công bố danh sách các sản phẩm không áp dụng cơ chế tự động gia hạn đăng ký, gồm thịt và các sản phẩm từ thịt, tổ yến và sản phẩm từ tổ yến - đây là các nhóm hàng sẽ chịu sự kiểm soát chặt chẽ hơn.
Phạm vi đăng ký còn được mở rộng sang cả các cơ sở lưu trữ. Cụ thể, các kho lạnh tại nước ngoài dùng để bảo quản thực phẩm có nguồn gốc động vật trên cạn và thủy sản cũng thuộc diện phải đăng ký với GACC.
Siết chặt khai báo nhập khẩu với yêu cầu chi tiết
Một trong những điểm đáng chú ý là yêu cầu khai báo nhập khẩu được quy định chi tiết và mang tính bắt buộc cao. Khi thực hiện khai báo hải quan, doanh nghiệp phải kê khai chính xác mã số đăng ký tại Trung Quốc của cơ sở sản xuất nước ngoài tương ứng với quốc gia xuất xứ của hàng hóa, tại mục "Chứng nhận sản phẩm" với mã loại hình giấy phép "519". Tại mục "Mục đích", phải khai báo rõ là "để tiêu dùng" (Edible).
Các tờ khai không đáp ứng đúng yêu cầu sẽ không được chấp nhận. Trường hợp khai báo sai hoặc gian lận sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật Trung Quốc.
Đối với doanh nghiệp được cơ quan có thẩm quyền giới thiệu đăng ký, sản phẩm được sản xuất trong thời gian mã số còn hiệu lực vẫn được phép nhập khẩu, kể cả khi tại thời điểm làm thủ tục, mã số đã hết hạn nhưng chưa gia hạn, miễn là sản phẩm vẫn còn hạn sử dụng. Ngược lại, với doanh nghiệp tự đăng ký, mã số đăng ký bắt buộc phải còn hiệu lực tại thời điểm khai báo nhập khẩu. Nếu mã số hết hạn, hàng hóa sẽ không được chấp nhận.
Trong trường hợp doanh nghiệp bị đình chỉ, hủy bỏ hoặc thu hồi mã số đăng ký, các lô hàng đã rời cảng trước thời điểm quyết định có hiệu lực vẫn được xem xét thông quan bình thường.
Chuyển đổi mô hình quản lý dựa trên hệ thống và chuỗi cung ứng
Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, quy định mới cho thấy Trung Quốc đang chuyển mạnh sang mô hình quản lý dựa trên hệ thống và chuỗi cung ứng, thay vì chỉ kiểm soát từng lô hàng như trước. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp xuất khẩu không chỉ cần đáp ứng tiêu chuẩn sản phẩm, mà còn phải đảm bảo tính hợp lệ của toàn bộ hệ thống sản xuất, đăng ký và truy xuất nguồn gốc.
Văn phòng SPS Việt Nam cho biết, sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức hướng dẫn chi tiết cho doanh nghiệp trong tháng 4/2026, nhằm hỗ trợ quá trình triển khai. Đây là động thái kịp thời giúp doanh nghiệp Việt Nam chuẩn bị tốt hơn cho những thay đổi sắp tới.
Quy định mới này xuất hiện trong bối cảnh gần 2.600 dòng sản phẩm nông nghiệp và thủy sản khi xuất khẩu vào Trung Quốc sẽ phải có "thư xác nhận" do cơ quan chức năng nước này cấp trước khi khai báo hải quan, theo thông tin từ tháng 2/2026. Điều này cho thấy xu hướng siết chặt quản lý nhập khẩu nông sản của Trung Quốc ngày càng rõ nét, đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam phải nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và thủ tục hành chính.
