Ấn Độ Nối Lại Nhập Khẩu Dầu Iran Sau 7 Năm Gián Đoạn
Sau một khoảng thời gian dài 7 năm, Ấn Độ đã chính thức nối lại việc nhập khẩu dầu và khí đốt từ Iran. Động thái này diễn ra trong bối cảnh quốc gia Nam Á này đang phải đối mặt với tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng và giá cả tăng cao, chủ yếu do ảnh hưởng từ cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran.
Bối Cảnh Và Động Thái Cụ Thể
Vào ngày 4/4 theo giờ địa phương, Bộ Dầu mỏ và Khí đốt Tự nhiên Ấn Độ đã công bố thông tin rằng các nhà máy lọc dầu trong nước đã đảm bảo nguồn cung dầu thô từ hơn 40 quốc gia, bao gồm cả Iran. Bộ này cũng phủ nhận việc các nhà máy lọc dầu gặp khó khăn trong thanh toán đối với dầu thô Iran, đồng thời xác nhận một tàu chở 44.000 tấn khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) của Iran đã cập cảng ở miền nam Ấn Độ.
Việc Ấn Độ nối lại nhập khẩu dầu và khí đốt của Iran lần đầu kể từ năm 2019 được cho là khó có khả năng khiến Washington phản ứng mạnh ngay lập tức. Tuy nhiên, các nhà phân tích nhận định rằng điều này cho thấy Ấn Độ đang nỗ lực tái cân bằng quan hệ với Tehran, như được báo cáo bởi CNBC.
Ý Nghĩa Chiến Lược Và Phân Tích
Ông Arpit Chaturvedi, cố vấn Nam Á tại Teneo, nhận định đây là một cơ chế xây dựng "lòng tin với Tehran". Việc mua năng lượng đóng vai trò như một chính sách bảo hiểm, cho thấy Ấn Độ không có ý định đứng về phía nào trong cuộc xung đột hiện tại. Đổi lại, Ấn Độ kỳ vọng Iran sẽ hợp tác để đảm bảo các tàu của nước này có thể đi lại an toàn qua eo biển Hormuz trong tương lai.
Ấn Độ là quốc gia nhập khẩu dầu lớn thứ 3 thế giới và là nước tiêu thụ LPG lớn thứ 2 toàn cầu, phụ thuộc lớn vào các nguồn cung dầu khí đi qua eo biển Hormuz. Cụ thể, khoảng 50% lượng dầu thô và phần lớn LPG của Ấn Độ đều đi qua tuyến đường biển chiến lược này.
Quan Hệ Với Mỹ Và Các Yếu Tố Khác
Dù Ấn Độ có mối quan hệ lâu dài với Tehran, nhiều người dân nước này cho rằng New Delhi đã nghiêng về Washington kể từ khi xung đột Trung Đông nổ ra. Trong khi đó, 17 tàu mang cờ Ấn Độ đang chờ được đi qua eo biển Hormuz và 7 tàu đã vượt tuyến đường biển này trong những tuần gần đây sau các nỗ lực ngoại giao với Iran. Điều này cho thấy Ấn Độ đang đặt ra những giới hạn rõ ràng trong việc liên kết với Mỹ.
Bà Reema Bhattacharya, Trưởng bộ phận nghiên cứu châu Á tại Verisk Maplecroft, nhận định Ấn Độ đã lựa chọn đàm phán song phương với Iran để đảm bảo an toàn hàng hải thay vì tham gia liên minh hải quân do Washington đề xuất. Tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi các quốc gia phụ thuộc vào dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz tham gia liên minh hải quân do Mỹ dẫn đầu để bảo vệ hoạt động vận tải.
Tác Động Kinh Tế Và Thị Trường
Chiến lược cân bằng ngoại giao giữa Ấn Độ và Mỹ diễn ra sau khi chính quyền ông Trump áp thêm thuế 25% lên hàng xuất khẩu của Ấn Độ vào năm ngoái và cáo buộc New Delhi tài trợ cho cuộc chiến của Nga tại Ukraine, thông qua việc nhập khẩu dầu giá rẻ từ Moscow. Để đạt được thỏa thuận thương mại với Washington, Ấn Độ đã cắt giảm nhập khẩu dầu từ Nga và tăng mua từ Trung Đông.
Tuy nhiên, sự bùng nổ chiến sự đã làm gián đoạn nguồn cung này, buộc Ấn Độ quay lại với dầu Nga trong bối cảnh thị trường toàn cầu thắt chặt và giá nhiên liệu tăng cao. Dữ liệu từ Kpler cho thấy nhập khẩu dầu Nga của Ấn Độ đã tăng lên khoảng 1,9 triệu thùng/ngày tính đến ngày 24/3.
Dù vậy, chi phí nhập khẩu năng lượng của Ấn Độ vẫn tăng mạnh. Theo ông Pankaj Srivastava, Phó chủ tịch cấp cao tại Rystad Energy, giá trung bình của "rổ dầu thô Ấn Độ" đã tăng từ 69 USD/thùng trong tháng 2 lên 113 USD/thùng vào tháng 3 do chi phí thu mua tăng vọt.
Xu Hướng Khu Vực
Sau khi Washington tạm thời nới lỏng một số lệnh trừng phạt, các nhà máy lọc dầu tại châu Á bắt đầu xem xét mua dầu Iran trở lại. Điều này cho thấy một xu hướng mới trong khu vực, nơi các quốc gia đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung năng lượng để giảm thiểu rủi ro từ các xung đột địa chính trị.
Tóm lại, việc Ấn Độ nối lại nhập khẩu dầu Iran không chỉ là một động thái kinh tế mà còn mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc, phản ánh sự phức tạp trong quan hệ quốc tế hiện nay.
