Sóng Thần Sầu Riêng Tấn Công Malaysia Khi Thị Trường Trung Quốc Đổi Hướng
Trong khoảng một năm trở lại đây, một cơn "sóng thần" bất ngờ ập đến ngành sầu riêng Malaysia, khi phần lớn người tiêu dùng Trung Quốc nâng cao tiêu chuẩn ăn uống, chỉ ưa chuộng sầu riêng tươi thay vì sản phẩm đông lạnh vốn là mặt hàng chủ lực của quốc gia Đông Nam Á này. Sự thay đổi đột ngột này đã khiến cả ngành công nghiệp sầu riêng Malaysia rơi vào tình trạng bất ổn nghiêm trọng, theo báo cáo từ tờ The New York Times vào ngày 10 tháng 2.
Lợi Nhuận Sụt Giảm Thê Thảm, Nông Dân Kêu Cứu
Ông Liew Jia Soon, một chủ trại sầu riêng tại Raub, phía bắc thủ đô Kuala Lumpur, chia sẻ một thực tế đáng báo động: những nông dân như gia đình ông đã chứng kiến mức lợi nhuận giảm sâu đến 60% trong vụ mùa vừa qua. Sầu riêng không bán được, tồn đọng trong kho, và nhiều người trong ngành đã gọi cuộc khủng hoảng này là "sóng thần sầu riêng".
Vào tháng 12 năm 2025, giá sầu riêng tại Malaysia đã giảm xuống mức thấp nhất trong vòng một thập kỷ, chỉ còn 10 ringgit (tương đương khoảng 66.000 đồng) cho mỗi kilogram. Con số này chỉ bằng một phần mười so với mức giá cao ngất ngưởng trước đây, phản ánh sự sụp đổ của thị trường xuất khẩu truyền thống.
Chuỗi Cung Ứng Cần Điều Chỉnh Khẩn Cấp
Ông Eric Chan, Chủ tịch Hội Sầu riêng Malaysia, nhấn mạnh sự cần thiết phải điều chỉnh chuỗi cung ứng để thích ứng với xu hướng mới. "Chúng tôi cần phải thay đổi để đáp ứng nhu cầu về sầu riêng tươi từ thị trường Trung Quốc", ông Chan nói. Ông cũng đề xuất rằng chỉ cần một số lượng chuyến bay hạn chế từ Malaysia sang Trung Quốc cũng có thể hỗ trợ đáng kể trong việc vận chuyển sản phẩm tươi ra thị trường. Tuy nhiên, không khí lo lắng vẫn bao trùm: "Tôi đang rất lo lắng", ông Chan thừa nhận.
Từ Thành Công Rực Rỡ Đến Khủng Hoảng
Theo phân tích của The New York Times, năm 2017 đánh dấu một chiến thắng lớn của Malaysia tại thị trường Trung Quốc nhờ vào việc xuất khẩu cơm sầu riêng đông lạnh. Sự thành công này đã thúc đẩy các nhà vườn mở rộng diện tích trồng trọt một cách nhanh chóng, với nhiều kỳ vọng về lợi nhuận cao. Đến năm 2019, sầu riêng đông lạnh nguyên trái chính thức được cấp phép xuất khẩu sang Trung Quốc, đẩy giá cả lên cao và khuyến khích nông dân tiếp tục trồng thêm.
Tuy nhiên, sự bùng nổ này đã dẫn đến tình trạng dư thừa nghiêm trọng. Đến năm 2024, diện tích trồng sầu riêng tại Malaysia đã lên tới 91.862 hecta, tăng mạnh so với con số chỉ 65.963 hecta vào năm 2016. Sản lượng cả nước cũng tăng gần gấp đôi trong cùng kỳ, đạt hơn 568.000 tấn, tạo ra một áp lực cung vượt cầu khổng lồ.
Nguyên Nhân Sâu Xa: Kinh Tế Và Cạnh Tranh
Ông Lim Chin Khee, cố vấn tại Học viện Sầu riêng - một tổ chức đào tạo nông dân trồng sầu riêng tại Malaysia, chỉ ra rằng tình hình kinh tế gần đây đã khiến người tiêu dùng Trung Quốc trở nên dè dặt hơn trong chi tiêu và khắt khe hơn về giá cả. Họ không còn sẵn sàng chi trả cao cho sầu riêng đông lạnh khi có thể lựa chọn sản phẩm tươi với chất lượng tốt hơn.
Bên cạnh đó, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các nước xuất khẩu sầu riêng khác trong khu vực Đông Nam Á, như Thái Lan và Việt Nam, cũng góp phần làm trầm trọng thêm áp lực lên nông dân Malaysia.
Chính Phủ Can Thiệp, Hy Vọng Vào Tương Lai
Trước tình hình cấp bách, chính phủ Malaysia đã phải can thiệp bằng cách mua lại một phần sầu riêng để hỗ trợ nông dân. Bộ trưởng Nông nghiệp Mohamad Sabu lạc quan cho rằng tình trạng dư thừa hiện nay chỉ là "tạm thời". Ông dự báo rằng đợt cao điểm tiêu thụ vào tháng 6 tới sẽ là bài kiểm tra rõ ràng nhất cho khả năng phục hồi của ngành.
Tuy nhiên, với sự thay đổi nhanh chóng của thị hiếu người tiêu dùng và áp lực cạnh tranh toàn cầu, ngành sầu riêng Malaysia đang đứng trước một thách thức lớn, buộc phải thích nghi hoặc đối mặt với nguy cơ tiếp tục suy thoái.
