Chỉ vài giờ sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các mức thuế nhập khẩu diện rộng dựa trên Đạo luật Quyền lực kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA), Nhà Trắng đã công bố một sắc lệnh hành pháp mới với những thay đổi đáng kể trong chính sách thuế quan. Sắc lệnh này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 24 tháng 2, mang đến một loạt điều chỉnh quan trọng cho thị trường thương mại toàn cầu.
Miễn trừ thuế cho nhiều sản phẩm thiết yếu
Theo thông tin từ Nhà Trắng, sắc lệnh mới sẽ miễn trừ một danh sách dài các sản phẩm khỏi việc bị áp mức thuế mới. Các mặt hàng được hưởng ưu đãi này bao gồm thịt bò, cà chua, cam, dược phẩm, xe chở khách và một số khoáng sản quan trọng. Đặc biệt, các sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của thỏa thuận thương mại với Canada và Mexico cũng nằm trong diện miễn trừ, nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế trong khu vực.
Mức thuế mới và tác động đến các đối tác
Mức thuế mới được áp dụng là 10% trong thời hạn 150 ngày, thay thế cho các mức thuế cũ theo IEEPA vừa bị Tòa án Tối cao bác bỏ. Theo CNBC, sự thay đổi này có thể mang lại lợi thế cho một số đối tác đã ký kết hoặc đang đàm phán thương mại với chính quyền Trump, do mức thuế 10% thấp hơn so với trước đây. Tuy nhiên, không phải tất cả các quốc gia đều được hưởng lợi từ điều chỉnh này.
Đáng chú ý, Trung Quốc sẽ phải chịu hai mức thuế 10% dựa trên IEEPA, cộng với mức thuế 25% hiện hành. Theo cơ chế mới, tổng thuế đối với hàng hóa Trung Quốc nhập khẩu vào Mỹ có thể lên đến 35%, tạo ra áp lực không nhỏ cho nền kinh tế này. Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU) sẽ được hưởng mức thuế giảm từ 15% xuống còn 10%, phản ánh sự điều chỉnh linh hoạt trong chính sách thương mại của Mỹ.
Cơ sở pháp lý và phản ứng từ chính quyền
Theo CNBC News, Điều luật 122 cho phép Tổng thống Mỹ áp dụng mức thuế quan lên đến 15% trong tối đa 150 ngày để giải quyết tình trạng thâm hụt thương mại. Sau thời hạn này, mọi quyết định gia hạn cần phải được Quốc hội chấp thuận. Tuy nhiên, Tổng thống Trump đã khẳng định ông sẽ tìm cách khác để áp thuế mà không cần thông qua Quốc hội, đồng thời tuyên bố rằng tất cả các mức thuế có hiệu lực theo Điều khoản 232 và 301 vẫn tiếp tục "đầy đủ hiệu lực".
Bên cạnh đó, chính quyền Mỹ cũng đang sử dụng Điều khoản 301 để mở các cuộc điều tra về khả năng tồn tại những hành vi thương mại không công bằng, có thể dẫn tới việc áp dụng các mức thuế mới trong tương lai. Điều này cho thấy sự quyết tâm của Washington trong việc bảo vệ lợi ích kinh tế quốc gia.
Tuyên bố từ các quan chức cấp cao
Trong một tuyên bố liên quan, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessen nhấn mạnh rằng chính quyền sẽ thay thế các mức thuế dựa trên IEEPA vừa bị Tòa án Tối cao bác bỏ bằng cách vận dụng các đạo luật thuế quan hiện hành khác. Ông khẳng định doanh thu từ thuế nhập khẩu sẽ hầu như không thay đổi trong năm nay, đảm bảo sự ổn định cho ngân sách quốc gia.
Đồng thời, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết các cuộc điều tra về hành vi thương mại không công bằng có thể dẫn tới những mức thuế khác. Ông nêu rõ: "Chính quyền có rất nhiều công cụ và mọi người sẽ thấy những công cụ đó được sử dụng trong những ngày và những tuần tới", thể hiện một chiến lược thương mại chủ động và đa dạng từ phía Washington.
Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang có nhiều biến động, với những tác động sâu rộng đến các nền kinh tế lớn như Trung Quốc và EU. Việc Mỹ điều chỉnh chính sách thuế quan không chỉ phản ánh quyết tâm bảo vệ lợi ích trong nước mà còn cho thấy sự phức tạp trong quan hệ thương mại quốc tế hiện nay.
