Mỹ Đẩy Mạnh Chiến Lược Giảm Phụ Thuộc Khoáng Sản Vào Trung Quốc
Theo báo cáo từ hãng tin Nikkei Asia, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang triển khai một chiến dịch chính sách mạnh mẽ nhằm giảm bớt sự kìm kẹp của Trung Quốc đối với thị trường khoáng sản toàn cầu. Động thái này bao gồm việc thiết lập một kho dự trữ kim loại trị giá lên đến 12 tỷ USD và hình thành liên minh với nhiều quốc gia để xây dựng cơ chế giao dịch không có sự tham gia của Bắc Kinh.
Hội Nghị Và Các Thỏa Thuận Quốc Tế
Đầu tháng này, Washington đã chủ trì Hội nghị Bộ trưởng Khoáng sản Quan trọng lần đầu tiên, với sự tham dự của hơn 50 quốc gia, bao gồm các cường quốc như Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ. Các thỏa thuận song phương đã được ký kết nhằm bảo đảm chuỗi cung ứng ít phụ thuộc hơn vào Trung Quốc. Trong sáu tháng qua, Nhà Trắng cũng công bố các khoản cam kết đầu tư và cho vay trị giá hơn 30 tỷ USD cho doanh nghiệp tư nhân trong lĩnh vực khoáng sản.
Những Thách Thức Và Hạn Chế
Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định rằng những động thái này của Mỹ vẫn chưa đủ để giải quyết nguy cơ biến động nguồn cung ngắn hạn. Bà Beia Spiller từ tổ chức Resources for the Future cho biết, đầu tư vào các dự án khai thác và nhà máy chế biến rất khó thực hiện nhanh chóng, vì các quy trình này thường kéo dài và không mang lại kết quả tức thì. Ngay cả với sự hỗ trợ lớn từ chính phủ, Mỹ khó có thể nhanh chóng thay thế các nhà cung cấp đất hiếm từ Trung Quốc.
Dự Án Vault Và Các Nỗ Lực Khác
Vào ngày 2/2, Nhà Trắng đã công bố Dự án Vault với khoản vay 10 tỷ USD từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hoa Kỳ và 2 tỷ USD từ doanh nghiệp tư nhân. Mục tiêu của dự án là lưu trữ đất hiếm và khoáng sản thiết yếu cho an ninh quốc gia. Một số lãnh đạo ngành khai thác mỏ đã ca ngợi nỗ lực này vì tạo ra sự chắc chắn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, giới quan sát cảnh báo rằng lợi ích từ các kho dự trữ sẽ không thể hiện rõ ngay lập tức, do quá trình chế biến đất hiếm vẫn tập trung chủ yếu ở Trung Quốc.
Sự Thống Trị Của Trung Quốc Trong Ngành Đất Hiếm
Trung Quốc hiện chiếm 60% sản lượng khai thác đất hiếm nặng và tinh chế 90% nguồn cung toàn cầu. Quốc gia này cũng cung cấp 94% sản lượng nam châm vĩnh cửu làm từ đất hiếm nặng của thế giới. Ông Cory Combs từ Trivium China nhận định: "Mỹ mất nhiều năm mới có đủ nguồn cung để dự trữ". Ông cũng cho rằng Trung Quốc sẽ duy trì kiểm soát xuất khẩu đất hiếm như một công cụ chiến lược trong khoảng năm năm tới, và chỉ khi an toàn hơn về công nghệ, họ mới có thể nới lỏng các biện pháp này.
Phân Tích Và Cảnh Báo Từ Chuyên Gia
Phân tích của Wood Mackenzie cho thấy kho dự trữ của Mỹ chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong khoảng 45 ngày. Việc công khai ngân sách dự trữ cũng bị coi là sai lầm vì có thể tạo điều kiện cho nhà cung cấp ép giá. Chiến lược của Mỹ còn bao gồm thiết lập khu vực thương mại ưu đãi và sử dụng thuế quan để tạo giá sàn cho khoáng sản, với hy vọng thu hút vốn tư nhân vào các dự án thiếu vốn.
Đầu Tư Và Thách Thức Về Thời Gian
Gần đây, chính quyền ông Trump đã mua cổ phần tại nhiều công ty khoáng sản trong và ngoài nước, bao gồm việc một quỹ do Mỹ hậu thuẫn mua 40% cổ phần khai thác đồng và coban của Glencore tại Congo. Tại nội địa, chính phủ đầu tư vào MP Materials và Lithium Americas để thúc đẩy khai thác. Tuy nhiên, thách thức về thời gian là rất lớn, vì một mỏ khoáng sản mất trung bình 16 năm để đi vào hoạt động, do thủ tục cấp phép phức tạp và quy định môi trường nghiêm ngặt tại Mỹ.
Thiếu Hạ Tầng Và Phụ Thuộc Nhập Khẩu
Ngay cả khi khai thác được quặng, Mỹ vẫn thiếu hạ tầng tinh chế và thường phải gửi quặng sang Trung Quốc để xử lý. Hiện nay, nhà máy Lynas của Úc là đơn vị tinh chế đất hiếm nặng quy mô lớn duy nhất không thuộc Trung Quốc. Theo dự báo của Carnegie Endowment, đến năm 2035, sản lượng nội địa của Mỹ chỉ đáp ứng đủ nhu cầu về kẽm và molypden, trong khi vẫn phải phụ thuộc nhập khẩu đối với lithium, niken và than chì.
Giải Pháp Và Triển Vọng Tương Lai
Các tổ chức như JPMorgan Chase đã bắt đầu tài trợ cho các ngành công nghiệp an ninh kinh tế, nhưng kinh nghiệm từ chính quyền tiền nhiệm cho thấy đầu tư không phải lúc nào cũng chuyển hóa thành dự án thành công. Giải pháp khác là đầu tư vào công nghệ tái chế và khai thác tiên tiến, với các nghiên cứu tại Iowa cho thấy triển vọng sản xuất nam châm không chứa đất hiếm. Tuy nhiên, các công ty khởi nghiệp vẫn cần thêm vốn đầu tư để mở rộng quy mô. Nhật Bản, sau hơn 10 năm nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung, vẫn phụ thuộc Trung Quốc khoảng 60%, cho thấy vấn đề này cần hơn một thập kỷ để xây dựng lại hệ thống hoàn chỉnh.
