Tòa án Mỹ bác thuế đối ứng, doanh nghiệp Việt giảm áp lực nhưng đối mặt rủi ro mới
Ngày 22/2, Tòa án Tối cao Mỹ đã ra phán quyết bác bỏ quyền áp mức thuế quan theo Đạo luật quyền lực kinh tế khẩn cấp (IEEPA). Cơ chế này từng được chính quyền cựu Tổng thống Donald Trump sử dụng để đánh thuế đối ứng vào hàng nhập khẩu có thặng dư thương mại lớn với Mỹ. Tuy nhiên, ngay sau phán quyết, Nhà Trắng đã công bố áp mức thuế bổ sung 15% trên diện rộng đối với nhập khẩu từ các đối tác thương mại lớn, có hiệu lực từ 24/2 trong 150 ngày theo cơ chế Section 122 - Đạo luật Thương mại năm 1974.
Tác động tích cực ngắn hạn cho doanh nghiệp Việt
Trao đổi với phóng viên, đại diện Vụ Thị trường nước ngoài thuộc Bộ Công Thương nhận định, việc Tòa án Mỹ hủy cơ chế thuế đối ứng giúp doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam tạm thời tránh được cú sốc thuế cao 20% dự kiến áp vào năm 2025, với một số mặt hàng còn chịu mức thuế cao hơn. Điều này góp phần giảm áp lực đơn hàng và chi phí trong ngắn hạn, tạo tâm lý tích cực cho cộng đồng doanh nghiệp.
Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA), cho biết nhiều doanh nghiệp gỗ đã có đơn hàng ổn định từ quý 2/2026, phản ánh tín hiệu phục hồi ban đầu của thị trường Mỹ. Việc giảm áp lực thuế giúp củng cố xu hướng này, cho phép doanh nghiệp duy trì kế hoạch sản xuất và cải thiện hiệu quả kinh doanh.
Rủi ro thương mại bước sang pha mới phức tạp
Dù vậy, theo đại diện Vụ Thị trường nước ngoài, động thái chuyển sang áp thuế bổ sung 15% trong 150 ngày theo Điều 122, cùng với việc mở rộng điều tra theo Điều 232 và 301, cho thấy rủi ro thương mại với hàng hóa Việt Nam không giảm mà đang bước sang giai đoạn mới, phức tạp và khó lường hơn. Đặc biệt, nhóm hàng có kim ngạch lớn, dễ bị nghi ngờ về xuất xứ hoặc lẩn tránh thuế, sẽ đối mặt với thách thức gia tăng.
Đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cũng nhìn nhận, việc Mỹ chuyển từ cơ chế thuế đối ứng sang áp thuế bổ sung tạm thời 15% giúp mức độ "sốc thuế" với hàng thủy sản Việt Nam hạ nhiệt đáng kể. Điều này tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong việc duy trì thị trường, nhất là với mặt hàng tôm sau khi Mỹ giảm thuế chống bán phá giá trong kỳ rà soát hành chính lần thứ 19.
Khuyến nghị cho doanh nghiệp trong bối cảnh mới
Trong bối cảnh chính sách Mỹ khó đoán và có xu hướng đánh thuế có chọn lọc, đại diện Vụ Thị trường nước ngoài khuyến cáo doanh nghiệp không nên chủ quan với tín hiệu giảm thuế ngắn hạn. Thay vào đó, cần coi 150 ngày tới là khoảng thời gian đệm để rà soát xuất xứ, minh bạch hóa chuỗi cung ứng, củng cố năng lực tuân thủ và chuẩn bị kịch bản ứng phó với các cuộc điều tra sắp tới.
Ông Phùng Quốc Mẫn nhấn mạnh rủi ro lớn hơn nằm ở khả năng các cuộc điều tra theo Điều 232 có thể kéo theo mức thuế bổ sung cao hơn. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động nhập nguồn gỗ nguyên liệu từ Mỹ, duy trì hệ thống truy xuất nguồn gốc liên tục, quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả và nâng cao năng lực cạnh tranh nội tại. "Việc tăng tỷ lệ nội địa hóa, cải thiện năng suất và xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro và duy trì tăng trưởng bền vững", ông Mẫn cho hay.
VASEP cũng cảnh báo, nguy cơ các mặt hàng thủy sản như tôm tiếp tục bị "soi" về nguồn gốc nguyên liệu, chuỗi cung ứng, trợ cấp và tiêu chuẩn môi trường lao động là hiện hữu. Với đặc thù chuỗi giá trị phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vùng nuôi, con giống và thức ăn, chỉ một mắt xích không đạt chuẩn cũng có thể trở thành điểm yếu trong điều tra thương mại. Do đó, doanh nghiệp cần tận dụng giai đoạn này để chuẩn hóa truy xuất nguồn gốc, minh bạch hóa chi phí và nâng tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước.
Xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ vẫn tăng trưởng mạnh
Theo số liệu từ Cục Hải quan, năm 2025, xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ tiếp tục duy trì đà tăng mạnh bất chấp sức ép thuế quan. Kim ngạch xuất khẩu ước đạt khoảng 153,1-153,2 tỷ USD, tăng hơn 28% so với năm 2024 và chiếm khoảng 32,2% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Mỹ đã trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, với các mặt hàng chủ lực như điện tử tiêu dùng, linh kiện, dệt may, đồ gỗ, giày dép và nông sản.
Trong bối cảnh này, doanh nghiệp Việt Nam cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích ngắn hạn và thách thức dài hạn, đặc biệt khi đàm phán thương mại Việt - Mỹ bước vào giai đoạn quyết định và các động thái chính sách từ Mỹ ngày càng phức tạp.
