Kế Hoạch 'Made In Europe' Của EU Gây Phản Ứng Gay Gắt Từ Trung Quốc
Kế hoạch "Made in Europe" trong dự luật Thúc đẩy Công nghiệp của Liên minh châu Âu (EU) đang vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ Trung Quốc, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt như xe điện, pin và năng lượng sạch. Bộ Thương mại Trung Quốc đã lên tiếng chỉ trích các quy định mới, cho rằng chúng mang tính bảo hộ và tạo ra rào cản đầu tư đối với doanh nghiệp nước ngoài.
Trung Quốc Cáo Buộc EU Vi Phạm Nguyên Tắc WTO
Trong nỗ lực bảo vệ ngành sản xuất nội địa, Ủy ban châu Âu (EC) đã đề xuất dự luật Thúc đẩy Công nghiệp, bao gồm ưu tiên mua sắm "Made in Europe" và các điều kiện đầu tư mới đối với pin, xe điện, tấm pin mặt trời và nguyên liệu thô quan trọng. Động thái này nhanh chóng vấp phải phản ứng từ Bộ Thương mại Trung Quốc, cáo buộc các biện pháp trên là "rào cản đầu tư nghiêm trọng và sự phân biệt đối xử mang tính thể chế", đồng thời vi phạm các nguyên tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).
Theo dự thảo, đạo luật nhắm tới các doanh nghiệp từ những quốc gia nắm hơn 40% năng lực sản xuất toàn cầu trong một lĩnh vực nhất định - ngưỡng được cho là ám chỉ rõ ràng đến Trung Quốc. Các công ty thuộc diện này sẽ phải đáp ứng một loạt điều kiện nếu muốn hoạt động sản xuất tại châu Âu, bao gồm:
- Sử dụng ít nhất 50% lao động là công dân EU.
- Giữ tỷ lệ sở hữu nước ngoài dưới 49%.
- Dành 1% doanh thu toàn cầu cho hoạt động nghiên cứu và phát triển tại EU.
Thách Thức Lớn Đối Với Xuất Khẩu Chủ Lực Của Trung Quốc
Những sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Trung Quốc vào châu Âu như xe điện, pin EV và tấm pin năng lượng mặt trời đang đối mặt với những thách thức lớn về tỷ lệ nội địa hóa. Đối với xe điện - một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Trung Quốc - cùng với pin EV, dự luật yêu cầu tỷ lệ nội địa hóa tại EU lên tới 70% để đủ điều kiện tham gia các chương trình mua sắm công. Tuy nhiên, nhiều linh kiện pin lại được miễn trừ khỏi quy định này.
Châu Âu Mở Rộng Phạm Vi Áp Dụng Cho Các Đối Tác
Động thái này phản ánh sự phụ thuộc của châu Âu vào các nhà sản xuất pin Nhật Bản và Hàn Quốc, vốn đang chiếm phần lớn công suất sản xuất pin lắp đặt tại khu vực. Không ngạc nhiên khi EC cũng tìm cách duy trì quan hệ thuận lợi với các quốc gia này. Từ lâu, EU đã ký kết nhiều bản ghi nhớ với chính phủ Nhật Bản nhằm hợp tác chế tạo pin điện, giúp tối ưu chi phí nghiên cứu và sản xuất, đồng thời tăng tính cạnh tranh với các đối thủ từ Trung Quốc.
Theo đề xuất, toàn bộ các nước có hiệp định thương mại tự do với EU, ước tính khoảng 40 quốc gia, bao gồm Anh, Hàn Quốc và Nhật Bản, đều được coi là có nguồn gốc EU trong các quy định của dự luật. Điều này giúp mở rộng phạm vi áp dụng vượt ra ngoài khối EU27, đồng thời loại trừ cả Mỹ và Trung Quốc - hai nền kinh tế chưa có hiệp định thương mại tự do toàn diện với EU.
Quá Trình Thông Qua Và Bất Đồng Nội Bộ
Dự luật vẫn phải được thông qua bởi Nghị viện châu Âu (EP) cùng toàn bộ 27 quốc gia thành viên EU, một quá trình có thể kéo dài từ 1 đến 2 năm. Những bất đồng nội bộ đã phần nào định hình nội dung văn bản:
- Pháp thúc đẩy các biện pháp bảo hộ mạnh hơn.
- Đức muốn mở rộng cho các đối tác trong chuỗi cung ứng.
- Các nước Bắc Âu và Baltic cảnh báo rằng các hạn chế quá mức có thể làm nản lòng nhà đầu tư.
Một trong những quốc gia phản đối mạnh mẽ nhất là Hungary, khi nước này được xem là trung tâm cho các hãng xe Trung Quốc muốn thâm nhập thị trường châu Âu. Tập đoàn BYD hiện đặt trụ sở khu vực tại Hungary, đồng thời xây dựng nhà máy sản xuất quy mô lớn đầu tiên tại châu Âu, dự kiến bắt đầu sản xuất hàng loạt vào giữa năm 2026.
Tác Động Sâu Sắc Đến Ngành Công Nghiệp Ôtô
Kế hoạch "Made in Europe" này ảnh hưởng nặng nề đến các thương hiệu Trung Quốc, đồng thời tạo sự bảo vệ cho các doanh nghiệp châu Âu khi thị trường này dần trở thành một trong những nơi tiêu thụ xe điện lớn trong tương lai. Đề xuất trên được đưa ra trong bối cảnh ngành công nghiệp ôtô châu Âu đã mất khoảng 200.000 việc làm từ năm 2024. Các dự báo cho thấy riêng lĩnh vực sản xuất xe có thể mất thêm tới 600.000 việc làm trong thập niên này.
Brussels xem đạo luật như một biện pháp can thiệp mang tính cấu trúc nhằm giữ lại năng lực công nghiệp của khu vực trước khi sự suy giảm trở nên khó đảo ngược. Đây là một bước đi chiến lược nhằm bảo vệ lợi ích kinh tế và việc làm tại châu Âu, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên tranh cãi quốc tế về tính công bằng và tuân thủ các quy tắc thương mại toàn cầu.
